Üçüncü Mustafa orta boylu, iri gözlü, yassi burunlu ve siyah sakalli idi. Heybetli ve kuvvetli bir vücuda sahipti. Cok iyi bir tahsil yapti. Cok çaliskan ve cömert bir insandi. Bilhassa siirde büyük kabiliyeti vardi. (Cihangir) mahlasiyla yazdigi siirler pek maruftur. Meshur siirlerinden birisi sudur:

Yikilipdur bu cihan sanmaki bizde düzele,
Devlet-i çerh-i deni verdi kâmu müptezele.
Simdi ebvãb i saadetle gezen hep hezele,
Isimiz kaldi hemân merhamet-i Lem Yezel'e.

Astronomi ile mesgul oldu. Ìslâm ve Osmanli tarihlerini gayet genis olarak tetkik etti. Memleketine en büyük felâketin Rusya'dan gelecegini çok iyi bildiginden, müdafaa için geceli gündüzlü çalisarak, her türlü hazirligi yapti. Muharebelerde sarfedilmek üzere iç ve dis hazineyi altin ile doldurmustu.

Tahta çiktiginda 40 yasinda idi. Devletin büyük bir islahata ihtiyaci oldugunu çok iyi bilen ve bu hususta mühím hamleler yapan bir hükümdardi. Süveys Kanali'ni bile açtirmayi düsünüyordu. Fakat is basina getirecek kiymetlí kimseleri bulamamanin üzüntüsü içindeydi.

1766 senesinde olan zelzelede yikilan Fatih ve Eyyüb Sultan Camilerini ve bütün Ìstanbul'u adeta yeniden imar etmistir. Kara ve Deniz Mühendishaneleri onun zamaninda kurulmustur. (1764)

1768'de Rusya ile savas basladi ve 1774 senesinde bitti. Savas neticesinde Kaynarca Anlasmasi yapildi. Büyük ve önemli ölçüde toprak kaybi oldu. Devletin esas gerileme devri de bundan sonra basladi.

Rus savasinda üzüntüsünden hastalanmis ve vefat etmistir. Vefatinda 57 yasina yaklasiyordu. (Allah rahmet eylesin.)

Lâleli Camii 4 sene icinde bu devirde ínsa edildi. Seyh Abdullah Kaskarî bu devirde vefat etmistir ve Eyüp'de medfundur.

Erkek çocuklan : Úçüncü Selim, Mehmed.

Kiz Cocuklan : Sah Sultan, Fatma Sultan, Bekhan Sultan, Fatma Sultan, Hibetullah Sultan.