Έχει διαπιστωθεί ότι, σε ένα κτήριο που έχει βρεί τη θέση του στη πολιτιστική, πολιτική και κοινωνική ζωή του τόπου, ο πολίτης συμπεριφέρεται αμήχανα, δεν δρά σύμφωνα με τις επιθυμίες και τις ανάγκες του, με δυσκολία επικοινωνεί και συλλειτουργεί με τον συμπολίτη του, με λίγα λόγια, τείνει να προσαρμοστεί στις φόρμες και στους κανόνες που βάζει το κτήριο. Για παράδειγμα, μπορούμε να αναφέρουμε την Εθνική Πινακοθήκη, το Μέγαρο Μουσικής, το πολιτιστικό κέντρο του Δήμου Αθηναίων, στους οποίους χώρους ο πολίτης παρακολουθεί ένα συγκεκριμένο γεγονός και δεν δρα. Αντίθετα, σε κτήρια που έχουν νέες χρήσεις και διαφορετικούς στόχους, που δεν έχουν φόρμες, κανόνες λειτουργίας και κώδικες συμπεριφοράς, ο πολίτης απελευθερώνεται, αισθάνεται τον χώρο οικείο, εν τέλει, εκφάζει την επιθυμία να δράσει αυτόνομα και προσωπικά (και αργότερα ίσως συλλογικά), νιώθει ότι μπορεί να προσφέρει σε αυτό το καινούργιο που ξεκινάει και που δεν ποδηγετείται από κανέναν. Αυτές τις καταστάσεις και τις συνθήκες μπορεί να τις προσφέρει, κατά την γνώμη μας, μόνο ένα υβριδικό κτήριο που θέλει να είναι πάντα καινούργιο, να ανανεώνεται συνέχεια.
Η τοποθέτηση του κτηρίου.
Το πολιτιστικό κέντρο τοποθετείται έπι της Ιεράς Οδού, κοντά στην Πειραιώς. Θεωρούμε (όπως προβλέπουν κάποιες μελέτες) ότι το τμήμα της Ιεράς Οδού που εφάπτεται στο κέντρο μας ανασκάπτεται, για να αποκαλύψει την αρχαία Ιερά Οδό. Η περιοχή προσφέρεται για να αναπτυχθεί ένας πεζόδρομος που στις παρυφές θα ορίζεται από τα τμήματα του κέντρου μας και που θα φιλοξενήσει την ζωή και τον τρόπο λειτουργίας που οραματιζόμαστε. Η πόλη θα είναι παρούσα στον πεζόδρομο, μια και η μια πλευρά του εφάπτεται με τα κτήρια της πόλης και τροφοδοτείται από αυτήν.
Η οργάνωση των λειτουργιών στον χώρο.
Στις 5 ενότητες τοποθετούμε διαφορετικές
λειτουργίες έτσι ώστε να έχει ζωή ο υπαίθριος χώρος - πεζόδρομος.
Στην ενότητα 1, στο ισόγειο βαζουμε τις 5 εκθέσεις του κέντρου. Αναφέρονται
αντίστοιχα : στο βιβλίο, στις επιστήμες, στην εκπαίδευση, στις αναπαραστατικές
τέχνες (ζωγραφική, γλυπτική κλπ) και ερμηνευτικές τέχνες (θέατρο, κινηματογράφος
κλπ). Επίσης υπάρχει χώρος ελεύθερης έκφρασης και πολιτικής πρωτοβουλίας.(Ο
χώρος της πολιτικής). Από αυτές τις εκθέσεις (F8) που θα γίνονται κυρίως με
ηλεκτρονικό τρόπο, ο πολίτης θα παίρνει πληροφορίες για τα θέματα που τον
ενδιαφέρουν και θα καταθέτει την γνώμη του. Αν επιθυμεί να αποκτήσει περισσότερη
ενημέρωση, η έκθεση θα τον στέλνει (F12) στις ενότητες 2-5, όπου εκτός των
άλλων θα υπάρχουν αρχεία, υλικά ή άυλα (data base) (F7). Στο πάνω μέρος της
ενότητας 1 υπάρχουν οι χώροι οργάνωσης του κέντρου και εκπαιδευτικές αίθουσες.(
σε αυτό το μέρος της ενότητας 1 θα επανέλθουμε αργότερα).
Στην ενότητα 2 τοποθετουμε τον ραδιοφωνικό σταθμό του κτηρίου, χώρους ελεύθερης
πρόσβασης σε υπολογιστές, offset και το data base του τομέα επιστήμης.
Στην ενότητα 3 θα υπάρχει χωρος έκθεσης των αναπαραστατικών τεχνών (αυτή τη
φορά με υλική μορφή) και το data base του αντίστοιχου τομέα.
Στην ενότητα 4 θα υπάρχει χώρος μικρού και μεγάλου (500 θέσεων) αμφιθεάτρου,
το data base του τομέα ερμηνευτικών τεχνών, η ταινιοθήκη κλπ.
Στην ενότητα 5 θα υπάρχει η βιβλιοθήκη του κέντρου, αρχείο με τις δράσεις
της Ευρωπα'ι'κής Ένωσης, το data base του τομέα βιβλίου κλπ
Θα θέλαμε να επανέλθουμε στις
λειτουργίες της ενότητας 1 (πάνω τμήμα) γιατί είναι πολύ σημαντικές για την
σωστή λειτουργία του κέντρου αλλά και για τον χαρακτήρα του. Θεωρούμε ότι
για να λειτουργήσει το κέντρο, θα πρέπει να δίνει την δυνατότητα στους πολίτες
να συμμετέχουν ενεργά και σε ορισμένους να έχουν πιο καθημερινή και ενεργή
παρουσία. Για αυτό τοποθετούμε στην ενότητα 1 χώρους σεμιναριακών μαθημάτων
στα οποία οι συμμετέχοντες (φοιτητές) θα αποκτούν ένα πιο κριτικό-συνθετικό
τρόπο σκέψης και θα μπαίνουν στην λογική και τις μεθόδους οργάνωσης εκθέσεων
και διαχείρησης-προβολής πολιτιστικών γεγονότων. Οι διδάσκοντες αυτων των
σεμιναριακών μαθημάτων θα είναι οι 3-4 υπεύθυνοι για την λειτουργία του κέντρου,
παλιοί φοιτητές του συγκεκριμένου κύκλου (για όλους αυτούς προβλέπονται ειδικοί
χώροι) και ειδικοί επιστήμονες από το εξωτερικό.
Τί έργο καλείται να κάνει ο καθένας;
Οι φοιτητές θα αποτελέσουν τον
συνδετικό κρίκο με τις εκθέσεις (F2) και τους πολίτες (F9). Θα παρακολουθούν
τα ενδιαφέροντα του κοινού, τις τάσεις που καταγράφονται στους υπολογιστές
των εκθέσεων και θα αναπροσαρμόζουν το υλικό των εκθέσεων και των data bases
(F3), έτσι ώστε να καλύπτουν τις ανάγκες των πολιτών. Οι φοιτητές θα συμμετέχουν
στο σχεδιασμό και στην υλοποίηση των εκθέσεων, στο μετασχηματισμό τους σε
τακτά χρονικά διαστήματα, μάζι με τους ερευνητές-υπεύθυνους (F1). Στο μέλλον
θα αποτελέσουν το προσωπικό του κέντρου ή θα έχουν μια πιο χαλαρή σχέση με
αυτό.
Οι ερευνητές-υπεύθυνοι, εκτός από τα εκπαιδευτικά τους καθήκοντα (F1), είναι
αρμόδιοι για την ανάπτυξη του κέντρου, για τον σχεδιασμό των εκθέσεων (F4
& F5) και των δραστηριοτήτων του κέντρου αλλά και την προβολή των δράσεων
των πολιτών εφόσον υπάρχει ενδιαφέρον από τους τελευταίους (F6).
Θα υπάρχει χώρος γραμματειών που θα ενημερώνουν τους πολίτες (F11) για την έρευνα που πραγματοποιεί το κέντρο και για τις δυνατότητες που έχουν ως πολίτες να πάρουν μέρος στα προγράμματα της ΕΕ για τον πολιτισμό. Παράλληλα, υπάρχει γραμματειακή υποστήριξη των ερευνητών (F10).
Θα υπάρχει χώρος παρουσιάσεων
(με υλική ή ψηφιακή μορφή) των ερευνητικών προγραμμάτων αλλά και συλλογικών
δράσεων των πολιτών πάνω σε πολιτιστικά θέματα. Τέλος, θα υπαρχεί ένα μικρό
αμφιθέατρο όπου θα παρουσιάζονται διάφορες εκδηλώσεις, όπως παρουσιάσεις βιβλίων.
