Film: Ramses � ou est mon prince. Regie: Pieter Fleury. Met: Ramses Shaffy, Liesbeth List, Joop Admiraal, Louis van Dijk, Kitty Courbois, Shireen Strooker. Bijzonderheid: openingsfilm op 22e het Nederlands Filmfestival.
Regisseur Pieter Fleury volgde een half jaar de inmiddels 69-jarige chansonnier en levensgenieter Ramses Shaffy en maakte een even indringend als ontroerend portret van het icoon van de vrijgevochten jaren zestig.
Als kind al kwam regisseur Fleury bij Shaffy over de vloer. Niet als filmmaker of als fan, maar als overbuurjongen in de Amsterdamse Weteringdwarsstraat.
Terwijl de jongen langs de zijlijn getuige was van de uitbundige feesten die in de jaren zestig in Huize Shaffy schering en inslag waren, werd hij al overrompeld door het charisma en de liefde die Shaffy uitstraalde.
Dertig jaar later besloot Fleury dat juist die allesomvattende liefde van de chansonnier de rode draad moest gaan vormen van een documentaire. �Het wordt snel pathetisch als je over de liefde gaat vertellen�, vreest Fleury. �Maar dat is wel de basis van de jaren zestig-geest die Ramses altijd uit heeft gedragen. Niet dat hij het continu predikt, maar hij leeft er wel naar. Een gevoel dat ik steeds meer mis in de wereld: mensen hebben gekozen voor een veiliger, risicolozer en individualistisch bestaan. Ramses heeft daar nooit aan meegedaan, is altijd zichzelf gebleven. Misschien is dat individualisme wel de beste manier van leven, het communisme en het socialisme zullen niet voor niets hebben gefaald, maar ik wilde Ramses neerzetten als een alternatief van hoe het ��k kan. Hij is ��k gekomen waar hij wilde zijn door zichzelf te blijven.�
Contrast
Het contrast tussen de archiefbeelden van Shaffy in de jaren zestig en zeventig de opnames anno 2002 is echter groot. Zijn heftige manier van leven heeft zijn tol ge�ist, al worden de aandoeningen waaronder hij lijdt niet bij name genoemd. �Ik ben geen arts, ik ga zijn toestand niet benoemen�, stelt de regisseur. �Ik heb hem zelf laten zeggen wat hij denkt dat er met hem aan de hand is: �iets met drankgebruik en geheugenverlies�. Meer is het niet, want de mens Shaffy is verder niet veranderd. Hij toont nog steeds zijn gevoelens in optima forma, op een manier die on-Nederlands is. Ik denk dat dat voor mensen confronterender is dan het feit dat hij in een verzorgingstehuis zit. Ik denk echt dat veel mensen hem benijden om zijn openhartigheid. Hij schaamt zich niet voor zijn gevoelens, kruipt er niet voor weg, probeert het niet te verstoppen. Jij en ik durven dat niet, zijn bang gekwetst te worden. Hij stelt zich kwetsbaar op, wat er ook gebeurt. Dat is iets waar veel mensen jaloers op kunnen zijn.�
Zelf benijdt Fleury de zanger ook. �Ik zou graag los willen staan van materi�le zekerheden, zoals hij dat ook kan. Ik zou niet in zo�n chaos kunnen leven als hij dat doet, zo weinig waarde kunnen hechten aan het aardse als hij. Het maakt hem echt niet uit: hij leeft alleen maar in het heden. Ramses kent geen spijt, kijkt niet achterom of hij dingen anders had moeten doen. Zijn scoop is volledig op maat met wat hij zelf is en kan. Hij is heel autonoom in het beoordelen van zijn eigen krachten en zwakheden. Ondanks zijn toestand heeft hij die eigenschappen onverminderd vast weten te houden.�
Puur
Hetzelfde geldt voor de ware liefde tussen Shaffy en zijn vroegere levenspartner Joop Admiraal die uit alle beelden en woorden spreekt. �Ze hebben andere partners gehad, hun levens zijn uit elkaar gaan lopen, maar ze zijn van elkaar blijven houden: dat h��r je als ze over elkaar spreken. Het is een puur soort liefde waar maar heel weinig mensen meer in geloven. Die liefde past bijna niet in een wereld waarin de economie regeert en vliegtuigen het World Trade Center in vliegen. Die liefde past bijna niet meer in een wereld waarin het individualisme hoogtij viert.�
Robbert Blokland (Dagblad van het Noorden)
