VOLATILITE DEGISIMLERI

Bu yazida Turkiye'deki ve Amerikadaki volatilitedeki artis olup olmadigi incelenmistir. Aylik data uzerinden yapilan anaizlerde ciddi bir artisa rastlanmazken, gunluk datada volatilitenin arttigi bulunmustur. Bu calismanin bir yan sonucu olarak, yuksek volatiliteden etkilenmek istemeyen kucuk yatirimcinin bir aylik vadeden daha uzun vadelerde yatirim yapmasi yararli olacaktir ve riskini azaltacaktir.

DOW JONES AYLIK DATALAR

Son yillarda volatilite teknolojideki gelismelere bagli olarak ciddi sekilde artmistir. Ama esas artis gunluk ve gun icindeki volatilitedeki bir artistir. Bunu asagida verdigim tablolardan gorebilirsiniz.

Asagidaki tablo DJ Ind. Avg. icindir. ILk tabloda 1933-2000 yillarindaki aylik standard sapmalar buyukten kucuge siralanmistir. Burada da gorulecegi uzere 1990 sonrasindaki yillardan yalnizca 1998 ilk 10'a girmistir.

Ilk tabloda kullanilan veriler aylikdir ve tabloda verilen yillik standard sapma verileri 12 ayin standard sapmasi olarak hesaplanmistir. Yani yalnizca 1 aylik anormal bir durum olsa bile eger diger aylar duragansa cok fazla bir etkisi olmayacaktir.

Dikkat ederseniz 1929-1933 araligini almadim. Eger alsaydim. Bu yillardaki volatilite ilk siralarda olacakti ve ilk 10'da 1998 yili olmayacakti.

Asagidaki tabloya gore 1938 yili en volatil yildir ve yillik getiri %28 dir. Max ve min getiriler o yil icindeki maximum ve minimum aylik getirilerdir.

                        1990-    Yillik     Max       Min
Obs    year      std    2000     Getiri    Getiri    Getiri

  1    1938    .1224              0.28      0.31      -.20
  2    1987    .1003              0.02      0.30      -.06
  3    1940    .0866              -.13      0.28      -.05
  4    1974    .0722              -.28      0.12      -.12
  5    1939    .0698              -.03      0.12      -.12
  6    1998    .0678      *       0.16      0.18      -.09
  7    1937    .0669              -.33      0.15      -.09
  8    1986    .0592              0.23      0.07      -.12
  9    1962    .0582              -.11      0.09      -.09
 10    1973    .0576              -.17      0.16      -.06

Bir arastirma volatile ile getirilerin korelasyonu arasinda olabilir. Yani asiri volatil yillarda getiriler daha dusuk mu yoksa az mi oluyor? Yada beklendigi gibi fazla risk fazla getiri mi demek? Ayni veri icin getiri ile std. sapma arasindaki korelasyon katsayisi 0.35'tir. Yani aralarinda pozitif bir iliski var ama cok guclu degil.

GUNLUK DATAda DOW JONES'daki volatilite

Gunluk ve gun icin datalarda artan volatiliteyi asagida verdigim gunluk datalarin getirisinden elde edilen standard sapma tablosunda daha acik bir sekilde gorebiliriz. Bu veriler hesaplanirken bir yil icindeki butun gunluk getiriler kullanilarak o yila ait standard sapmalar hesaplanmistir.

Bu tabloda gunluk volatilietenin en yuksek oldugu ilk 10 yil arasinda 2000,1998 ve 1997 yi goruyoruz.

Obs    year      std    90_00      Ort.

  1    1987    .0247              .0001
  2    1937    .0160              .0014
  3    1938    .0157              -.001
  4    1974    .0143              .0013
  5    2000    .0131      *       .0003
  6    1998    .0126      *       -.000
  7    1934    .0124              -.000
  8    1997    .0119      *       -.001
  9    1982    .0117              -.001
 10    1939    .0116              .0001

"Ort" basligi altindaki veriler o yila ait ortalama gunluk getiriyi ifade etmektedir. Ornek olarak 2000 yilindak ortalama gunluk getiri %0.03 tur.

Not:
2000 yili dususle kapatmis oldugu halde bu ortalama gunluk getiri ortalamasinin negatif olmasini gerektirmez. Bu getirilerin yil icindeki dagilimiyla iliskilidir ve cok bir anlami yoktur. Ornek olarak 100 lira olan bir senet sirasiyla %10 ve %-10 seklinde arttsin ve dussun. Son fiyati (100*1.1)*.9=99 olacaktir. Yani %1 dusmustur. Ama ortalama getirisi (10+10)/2=0 dir.

TURKIYE'de VOLATILITE

Turkiye'ye gelince asagida degisik zaman araliklarindaki aylik getirilerin standard (4 yillik veri uzerinden) sapmalarini veriyorum.

Buradan gorulecegi gibi Turkiye'de volatilite son uc yilda biraz artmis olsa dahi borsanin ilk yillarindan daha azdir en azindan fazla degildir. Farki yaratan 1992-97 arasindaki goreceli durgunluktur.

Periyod             Std. Dev
1986:1-1989:12      .26
1987:1-1990:12      .27
1988:1-1991:12      .21
1989:1-1999:12      .21
1990:1-1993:12      .19
1991:1-1994:12      .18
1992:1-1995:12      .17
1993:1-1997:12      .16
1994:1-1997:12      .16
1995:1-1998:12      .16
1996:1-1999:12      .18
1997:1-2000:12      .20

Baska bir yorumda soyle yapilabilir: Borsanin ilk yillarinda yuksek volatiliteyi cok yeni bir borsa olmamiza baglayabiliriz. O zaman son uc yilda gercekten normal olmayan bir hareketlenme goruyoruz.

Daha once belirttigimiz gibi volatiliteden korunmanin en birinci yolu olarak da yatirimlarin aylik vadelerde dusunulmesi bu verilerden cikartilacak sonuclardan bir tanesi olarak dikkat cekiyor.