Bu Sitenin Amaci

Merhaba,

Ben bu sitede kendi capimda, kendi bilgi birikimimi ve bu birikimden cikan sonuclari sizinle paylasmayi dusunuyorum. Ben su anda ekonomide doktora tezi yazmakta olan bir ogrenciyim ve tez konum, daha pek cok konun disinda, ekonometri ve tahmin etme, ongerme modelleri etrafinda yogunlasiyor denebilir. Ben hobi olarak, piyasalari daha iyi anlama ve kendimi biraz daha gelistirme amaciyla yapmakta oldugum calismlarin bir kismini burada sizinle paylasmak istedim.

Son zamanlarda degisik yerlerde (ozellikle tiryakisi oldugum www.hisse.net te) yapilan yorumlarda birsey dikkatimi cekti. Pek cok kisi uzun vadeli trendlerden, ekonomideki degiskenlerin borsaya etkisinden bahsetmeye basladi. Bende buradan harekete cikarak ekonometri kullanilarak borsadaki fiyat hareketlerinin ne kadarinin aciklanabildigi, ekonomideki diger degiskenlerle borsanin karsili etkilesimi gibi konular uzerinde durmaya karar verdim. Ve sonuc olarak degisik modeller kurarak borsadaki fiyat hareketlerinin yonunu ve miktarini tahmin etmeye calisacagim.

Fakat oncelikle bir konunun altinda kara bir kalemle cizmek isterim: Ileride de gorulebilecegi gibi gelecegi dogru ve tutarli bir sekilde tahmin etmek ve bunu gecmise bakarak yapmak oldukca zor birseydir. Ozellikle borsa gibi asiri volatil ortamlarda bu neredeyse imkansiz oluyor. Zaten benim amacim da nokta tahminler verip; "IMKB 100 falanca ay %13.5 artacak" demek filan degil. Daha cok araliklar verip bunun olasiliklari uzerinde duracagim. Ileride de gorulecegi uzere benim amacim borsanin genel yonu hakkinda ekonometri ve istatistikten gelen cikarimlari sizinle paylasmak.

Cok fazla metodolojiye girmek ve can sIkmak istemiyorum. Ama sunu soylemem lazim. Ekonometrinin temeli olan istatistigin gecerliligi (yani ne derece calisacagi ve ise yararligi) ciddi tartisma altinda olabilir. Ama etrafimizda bu kadar cok gelecek hakkinda tahmin yapilirken bunlarin yaninda bence istatiksiksel bilgi almanin zarari yoktur, yarari vardir. Ama bu yazilarimda kullandigim metotlara metodolojik olarak karsi cikan arkadaslarin da fikirlerini duymayi cok isterim.

Bu yazilari okuyan pek cok kisinin ekonometri konusunda uzman olabilecegini tahmin ediyorum. Eger bu kisiler bana bu sayfada elestirileriyle yol gosterirlerse cok sevinirim.

Kabaca kafamda soyle bir plan var. Asagidaki konularda yapilan ve benim yaptigim arastirmalarin ozet sonuclarini vermek istiyorum. Siralama farkli olabilir.

1)Aylik ve 3 aylik endeks tahminleri.
Bilenler icin: Kullanilacak modeller, ARIMA, VAR, VEC modelleri bunun disinda yon tahminlerinde probit ve logit modelleri ve cok daha gelismis olan 'state-space ve markov switching modelleri'. Bu son yazdiklarim son yillarda cok moda ve en gercekci modellemeler olarak kabul gormus durumda. Ama digerleri de oldukca sIk bir sekilde kullanilmakta hala. Bunlarin disinda su anda hala modelleme asamasinda oldugum Sinir aglarina (Neural Network)lere dayali modellemelerin de sonuclarini Mart ve Nisan 2001'dan sonra vermeye calisacagim.)

Sanirim pek cok kisinin ilgisini gelecek ile ilgili tahminler ceker. Ama onceden soyliyeyim, volatilite cok yuksek oldugu icin guven araliklari genellikle cok genis cikiyor. Bu nedenden dolayi da bu tahminler yalnizca "genel" bir fikir sahibi olmaya yariyor.

Ornek olarak kurdugum bir modele gore aralik ayinda endeks ortalama olarak %10 kaybetmesi gerekti. Fakat yine modele gore aralik ayindaki getirilerin %90 ihtimalle %16 ila -%35 ile arasinda bulunmasi ongorulmektedir. Yani bu ne demek? Endeks %16 artabilirdi de %35 dusebilirdi de. Ortalama olarak da %10 dusmesi bekleniyordu. Tahmin araliginin genisligine dikkat cekerim. Aralik ayinda (kapanislara gore degil aylik ortalamaya ve dolar bazinda) endeks %26 kaybetti.

Yani sonuc olarak bu ornekde model borsanin dusecegini tahmin edebiliyor ama miktarini tam olarak degil. Kisaca bize yon gosteren ve sinyal verme isine yariyor. Ileride ara ara bu tip modelleri kullanarak onumuzdeki aylarda endeksin hangi araliklarda hareket etmesinin daha muhtemel olduguna deginecegim.

2)Makro ekonomik degiskenlerle endeks arasinda iliski:
Oncelikle burada faiz, gsmh, enflasyon gibi degiskenlerle borsanin ilgisini bulacagiz. Ama burada da fazla umutlu olmayalim cunku genelde borsa gelecek hakkindaki beklentilerle hareket ettigi icin diger degiskenler icin bir tahmin edici oluyor. Yani borsa digerlerinin yonunu (ozellikle gsmh) tahmin ederken, bu iliski ters yonlu islemiyor. Sonuc olarak borsayi bu degiskenlerle tahmin etmek maalesef kisa donem icin cok kolay degil.

Fakat baska bi sey yapabiliriz. Endeks cok mu degerli az mi degerli? Iste bu soruya bir cevap verilebilcegini dusunuyorum bazi makro degiskenler kullanilarak. Ama bu endeksin ne olacagini kisa ve orta vadede gostermiyor maalesef. Cunku pskilojik nedenlerden dolayi olusan suru (herding) davranisi ve buna bagli kopukler (bubble) bazi asiri degerlenmelerin (ve dusmelerin) cok asiri olmasina ve hatta uzun sure surmesine neden olabiliyor. Ama yine de elimizde borsanin gercek degerinin ne olacagini (yaklasik olarak) veren bir model olsa fena mi olur?

3) Oncu gostergelere dayali analizler:
Borsa tahminlerinde en basarili olabilecek yontemlerden bir tanesi oncu gostergelerin kullanilmasi olarak kabul edilebilir. Oncu gostergeler nelerdir? Hangileri daha iyidir? Bu tip sorunlarimiz var burada da.

4) Makro ekonomik degiskenlerin tahmin edilmesi:
Buradaki amacimiz gelecek ay veya yil buyumenin, enflasyonun, para arzindaki degismelerin neler olabilecegini tahmin edebilmek. Bu tahminleri kullanarak endeksin muhtemelen hangi yone gideceginde kullanabiliriz. Bu acidan makro ekonomik degiskenlerin dogru tahmin edilmesi cok onemlidir. Sonuc olarak ekonomi yonetiminde en buyuk payi oynayan Hazine ve Merkez Bankasi (MB) gibi kuruluslarda benim burada verecegim modellerin benzerlerini kullaniyorlar. Bu calismalarin onemli oldugunu dusunuyorum.

Daha yapilabilecek pek cok sey var. Ekonometrinin en yogun olarak kullanildigi alanlardan bir tanesi borsadaki fiyat hareketlerinin aciklanmasidir. Ama sanirim bu kadar bos konusmak yeter ve bazi somut bulgular vermenin zamani geldi.