La regulara deksesop' de Esperant'

(ikse, oke, en kunoa Esperant')

1. Neas ekzist' de nedefinita artikol'; nuras ekzist' de difinita artikol' (la)
2. Substantivas la hav' de l' fini�' o. Porformadas je l' multenombr' aldon' de l' fini�' j. Nur duopas la kazar': nominativ' kaj akuzativ'; la lasta ricevatas el la nominativ' per la aldon' de l' fini�' n. Je esprim' de l' kazceter' peras help' de prepocizioj. (Je l' genitiv' peras de, je l' dativ' peras al, je l' ablativ' peras per).
3. Je l' fin' de l' adjektiv' peras a. Samkielas kiel �e substantiv' pri kaz' kaj nombr'. Je l' komparativ' faras la vort' pli, je l' superlativ' vort' plej; kunjunkci' ol uzi�e �eas je l' komparativ'.
4. Jenas �iu numeral' fundamenta (ne deklinaciatas): unu, du, tri, kvar, kvin, ses, sep, ok, na�, dek, cent, mil. La dekar' kaj centar' formatas per simpla numeralkunig'. Aldoni�as la fini�' de l' akjektiv' por la signad' de numeral' orda; por la multobla - la sufiks' obl, por la nombrona - on, por la kolektiva - op, por la disdivida - la vort' po. Kromas la uzebl' de numeral' substantiva kaj numeral' adverba.
5. La persona pronomar': mi, vi, li, �i, �i (pri objekt' a� best'), si, ni, vi, ili, oni; je pronom' poseda peras aldon' de l' fini�' adjektiva. Substantivkielas la deklinaci'.
6. La deverba �an�' ne la�as je person' nek nombr'. Jenas la formar' de l' verb': estantas la temp' kun fini�' -as; estintis la temp' kun -is; estontas la temp' kun -os; kondi�modas -us; ordonmodas -u; sendifinmodas -i. Participar' (kun senc' adjektiva a� adverba): igas je aktivec' kaj estantec' -ant; je aktivec' kaj estintec' -int; je aktivec' kaj estontec' -ont; je pasivec' kaj estantec' -at; je pasivec' kaj estintec' -it; je pasivec' kaj estontec' -ot. Responda form' de l' verb 'esti' kaj particip' pasiva de l' bezonata verb' perhelpas je formad' de �iu form' de l' pasiv'; �e pasiv' �eprepozicias 'de'.
7. Je l' fin' de adverb' peras e; komparada gradar' samkielas je adjektiv'.
8. Postulas �iu prepozici' je l' nominativ'.
9. Legatas �iu vort', kiel �i skribitas.
10. La akcent' �iamas sur la anta�lasta silab'.
11. Simplkunig' formperas je vort' kunmetita (�efvort' enfinas); anka� memstare vortas la gramatikaj fini�oj.
12. �e jama nea vort', forlasatas vort' ne.
13. La ricev' de fini�' de l' akuzativ' kromporas montr' de direkt'.
14. Difinite kaj konstante signifas �iu propozici'; sed seas la dev' pri uz' de ia prepozici' kaj neas la montr' de rekta senc', kia nome prepozici' prenendas, tiamas la uz' de l' prepocizi' 'je', kiun mankas memstara signif'. Anka�as la anstata�a uzebl' de l' akuzativ' sen prepozici'.
15. Pri l' fremdvortar', kiu en lingvplimult' elunufontas, sen�an�as la uz' en la lingv' Esperant'. Nuras ilia ricev' de l' ortografi' de tiu �i lingv'. Sedas la plibonuz', �eante vortoj diversaj de unu radik', de sen�an�a nura vort' el fundament' kaj la elform' de ceteraj la� l' regular' de l' lingv' Esperant'.
16. Eblas la forest' de l' finvokal' de l' substantiv' kaj de l' artikol', kajas la anstata�ig' per apostrof'.