Daniił Charms całe swoje życie przeżył w Petersburgu. Daniił Charms (pseudonim nawiązuje do angielskich słów “charm” — „czar”, „urok osobisty” i “harm” — „szkoda”, „uraz”, „krzywda”), żyjąc w jednym z najbardziej nierealnych miast na świecie, był pisarzem... realistycznym.
     Realizm Charmsa stanowi kwintesencję sztucznie wybudowanego na bagnach u ujścia Newy miasta, z absurdalnym klimatem i absurdalnych okoliczności, będących skutkiem pozbawionych wszelkich hamulców eksperymentów społecznych w Rosji, lat dwudziestych i trzydziestych ubiegłego wieku. Ubrany w kraciasty surdut i takąż czapkę á la Sherlock Holmes, z nieodłączną fajką, pozujący na dziwaka pisarz mógł by być uważany za jedyną rzeczywistą postać w mieście owładniętym szaleństwem. I był tego świadom. On i jego współtowarzysze, członkowie grupy „OBERIU” (ros. objedinjenie real’nogo iskusstwa — zrzeszenie sztuki realnej), w swoich manifestach deklarowali konieczność całkowitej odnowy zastałej sztuki. Twórczość Oberiutów, która zgodnie z ich własnymi założeniami miała za zadanie ukazywanie rzeczywistości w nowym świetle, rzucała tylko światło na rzeczy, stosunki i sytuacje — nowe, wprawdzie — lecz już istniejące. Natomiast ich śmiech, błazenada i czysty bezsens, towarzyszące im od samego początku działalności, były tylko drwiną nielicznych już ludzi, którzy, z racji swej artystycznej wrażliwości, nie dali się zniewolić wszechobecnemu absurdowi. Daniłł Charms i jego współtowarzysze byli ostatnimi artystami, którzy otaczającą ich rzeczywistość przetwarzali w sposób adekwatny do czasu i miejsca — to jest, absurdalnie.
    Na konsekwencje takiej działalności nie trzeba było długo czekać. Moskiewski kongres pisarzy 1928 r. uznał socrealizm za jedyny słuszny kierunek sztuki. Wszelka niezależna działalność artystyczna była odtąd systematycznie dławiona. W latach 30. Daniił Charms mógł już tylko sporadycznie drukować opowiadania i wiersze dla dzieci w wydawanych przez jego przyjaciela, członka „OBERIU” Olejnikowa, czasopismach „Jeż” i „Czyżyk”. W 1937 r. obydwa czasopisma zostały zamknięte, a ich redaktora skazano za działalność antyradziecką. Aresztowany w sierpniu 1941 r., Daniił Charms  zmarł w szpitalu więziennym w Nowosybirsku kilka miesięcy później.
    Pozostał śmiech... 

AKTUALNE WYDANIE

ARCHIWUM