Nhi. Thâ.p Tu*' Hiê'u
1- Khai-m�o
Người tai mắt đứng trong trời đất,
Ai l� kh�ng cha mẹ sinh-th�nh,
Gương treo đất nghĩa trời kinh ,
Ở sao cho xứng ch�t t�nh l�m con.
Chữ hiếu niệm cho tr�n một tiết,
Th� suy ra trăm nết đều n�n ,
Chẳng xem thuở trước th�nh-hiền,
Thảo hai-mươi-bốn, thơm ngh�n mu�n thu.
2- Vua �ại Thuấn nh� Ngu
�ức đại th�nh họ Ngu, vua Thuấn
Buổi tiềm long gặp vận h�n-vi,
Tuổi xanh khuất b�ng từ-vi
Cha l� Cổ Tẩu người th� ương-ương.
Mẹ ghẻ lại t�nh c�ng khe-khắt
Em Tượng th�m rất mực ki�u-ngoa,
Một m�nh thuận cả vừa ba
Tr�n chiều cha mẹ, dưới h�a c�ng em.
Trăm cay-đắng, một niềm ngon-ngọt,
Dẫu tử sinh kh�ng ch�t biến dời,
X�t t�nh kh�c tối, k�u mai,
Xui l�ng ghen-gh�t h�a vui dần dần.
Trời cao thẳm mấy lần cũng đến,
Vật v� tri cũng mến nọ người,
Mấy phen non Lịch pha-ph�i,
Cỏ, chim v� nhặt, ruộng, voi v� c�y.
Tiếng hiếu hữu xa bay bệ th�nh,
Mệnh Trung-dung trao ch�nh nhường ng�i,
Cầm-thi, xi�m �o thảnh-thơi
Một nh� đầm-ấm, mu�n đời ngợi-khen.
3- Vua Văn- đế nh� H�n.
K�a Văn-đế vua hiền H�n-đại,
V�ng ấn phong ngo�i c�i Phi�n-vương
Qu�n m�nh chức cả quyền sang,
Phụng thờ Bạc-hậu lễ thường chẳng sai.
�ến khi nối ng�i trời trị nước,
Vẫn l�ng n�y săng-sắc như xưa,
Mẹ khi ngại gi� kinh mưa,
Ba năm hầu-hạ, thường như một ng�y.
Mắt chong b�ng d�m sai giấc ngủ,
�o lu�n m�nh d�m sổ đai lưng,
Thuốc thang mắt x�t, tay n�ng,
C� tường trong miệng, mới d�ng dưới m�n,
Tiếng nh�n-hiếu đồn vang thi�n-hạ,
Th�i thuần-lương h�a cả l�-nguy�n.
Hai mươi năm lẻ kiền-kh�n,
�ả sau Tam-�ại, h�y c�n Th�nh, Khang.
Ấy hay vị đế-vương đời trước,
Chữ hiếu đ�nh đ� tạc v�ng in,
C�n ra sĩ, thứ, đấng hiền,
�ến xem mấy kẻ tiếng truyền đến nay.
4- Tăng-tử đời nh� Chu
�ời Chu-mạt c� thầy Tăng-tử,
Thờ mẹ cha thời giữ ch� th�nh,
Bữa thường rượu thịt ngon-l�nh
Cho ai, v�ng cứ đinh-ninh chẳng rời
Nh� bần-bạc thường vui h�i củi,
Qu�ng m� xanh thui-thủi non s�u,
Mẹ ngồi tựa b�ng cửa sau,
Nh�n khi kh�ch đến, tr�ng mau con về.
Rối trong dạ nh�n khi c�ng-t�ng,
Cắn ng�n tay cho động l�ng con,
Tr�ng non bỗng chốc bồn-chồn,
Quặn đau kh�c ruột, bước dồn g�t ch�n,
Quỳ dưới gối gh� gần thưa hỏi,
Lắng b�n tai nghe gi�i nguồn cơn,
Cho hay từ, hiếu, tương-quan,
Non �ồng khi lở, kh�n h�n tiếng chu�ng.
5- Mẫn Tử-khi�n nh� Chu
Thầy Mẫn-tử rất đường hiếu-nghĩa,
X�t nh� huy�n quạnh-quẽ đ� l�u,
Thờ cha sớm viếng, khuya hầu
Chẳng may gặp phải mẹ sau nồng-n�n,
Trời đương tiết đ�ng-h�n lạnh-lẽo,
Hai em thời k�p �o d�y b�ng,
Chẳng thương ch�t phận long-đong,
Hoa lau nỡ để lạnh-l�ng một th�n.
Khi cha dạo theo ch�n xe đẩy,
R�t căm-căm n�n xảy rời tay,
Cha nh�n ngẫm-nghĩ mới hay,
Nghiến răng rắp cắt đứt gi�y xướng tuỳ,
Gạt nước mắt, ch�n qu� miệng gửi :
"Lạy cha, xin x�t lại nguồn cơn,
"Mẹ c�n chịu một th�n đơn
"Mẹ đi, luống để cơ-h�n cả ba."
Cha tr�ng xuống cũng sa giọt tủi,
Mẹ nghe lời cũng đổi l�ng xưa.
Cho hay hiếu cảm n�n từ,
Thấm l�u như đ� cũng rừ lọ ai ?
6- Tử Lộ nước Lỗ
Thầy Tử Lộ cũng người nước Lỗ,
Thờ hai th�n từng bữa canh l�,
Thường khi đội gạo đi về,
Xa-x�i trăm dặm, nặng-nề hai vai.
�ỉnh Hoa-biễu từ khơi b�ng hạc,
G�t nam-du nhẹ bước tang-bồng,
Xe trăm cỗ, th�c mu�n chung,
Ngồi chồng đệm gh�p, ăn chồng vạc cao.
Th�n ph�-qu� ngắm v�o th�m tủi,
�ức c�-lao chạnh tới c�ng đau,
N�o khi đội gạo, canh rau,
Muốn c�n như cũ, dễ hầu được ru !
L�ng thắc-mắc ngh�n thu vẫn để,
Biết bao giờ cam-chỉ đền c�ng
Cho hay dạ hiếu kh�n c�ng,
Dẫu Tam-C�ng chẳng đổi l�ng Thần-h�n.
7- Diễm-Tử
Chu, Diễm-tử l�m con rất thảo,
Chiều hai th�n tuổi l�o ni�n cao,
Mắt trần khuất nguyệt mờ sao,
Sữa hươu người những ước-ao từng ng�y.
Vật kh� kiếm kh�n hay thường d�i,
Phải lo phương t�m-t�i cho ra,
Hươu kh� t�m lột lấy da,
Mặc l�m sắc �o để h�a lẫn theo.
Chốn non thẳm t�m v�o bầy-lứa,
Sẽ dần-d� lấy sữa nu�i th�n,
Bỗng đ�u gặp lũ đi săn,
Rắp bu�ng cung bắn kh�n ph�n vật người.
�em t�m-sự tới nơi b�y tỏ,
Ch�t hiếu t�nh nghe r� cũng th�i,
Cho hay chung một t�nh trời,
Mảnh son cũng động được người vũ-phu.
8- L�o Lai-tử
L�o Lai-tử đời Chu, cao-sĩ,
Thờ hai th�n chẳng trễ ngọt b�i,
Tuổi gi� đ� đ�ng bảy mươi,
N�i-năng chẳng ch�t hở m�i rằng gi�.
Khi thong-thả mẹ cha ngồi trước,
Gh� gần v�o bắt-chước trẻ thơ,
Thấp cao điệu m�a nhởn-nhơ,
X�nh-xoang m�o �o, bạc phơ m�i đầu.
Chốn đường thượng khi hầu bưng nước
Giả l�m điều ng� trước thềm hoa,
Kh�c l�n mấy tiếng oa oa
Tưởng chừng l�n bảy l�n ba thưở n�o.
Tr�n tuổi-t�c tr�ng v�o vui-vẻ,
�ng đ�nh-vi gi� thụy mưa xu�n
Cho hay nh�n tử sự th�n,
Trong trăm năm được mấy lần ng�y vui.
9- �ồng Vĩnh đời Hậu-H�n
�ời Hậu-H�n c� ngươi �ồng Vĩnh,
Nh� rất ngh�o m� t�nh rất th�nh,
Thấu chăng, chẳng thấu trời xanh,
Phụ tang để đ�, nh�n-t�nh c�n chi!
Liều th�n để l�m thu� c�ng việc,
Miễn cầu cho thể-ph�ch được y�n.
Cực người thay ! nhẽ đồng tiền,
�em th�n hiếu-tử, băng miền ph�-gia.
Bỗng gặp kẻ đ�n-b� đ�u đ�,
Xin kết l�m phu-phụ c�ng đi,
Lụa ba trăm tấm dệt thu�
Trả xong nợ ấy mới về c�ng nhau.
Tới chốn gặp bỗng đ�u thoắt biến,
L� ti�n-c� trời khiến gi�p c�ng,
Mới hay trời vốn ở l�ng,
H� rằng cao thẳm ngh�n tr�ng m� xa.
10- Qu�ch Cự nh� H�n
H�n, Qu�ch Cự cửa nh� sa-s�t,
Thờ mẫu-th�n chăm-ch�t mọi bề,
Con c�n ba tuổi biết g�,
Bữa ăn từ-mẫu thường th� bớt cho.
Tr�ng thấy mẹ bữa no, bữa đ�i,
Với hiền-th� than nỗi kh�c-n�i:
"Mẹ gi� đ� chẳng hay nu�i,
"�ể con xẻ ngọt, chia b�i sao đang?
"Vợ chồng ta c�n phen sinh đẻ,
"Mẹ gi� rồi, hồ dễ được hai ".
N�i th�i giọt ngắn giọt d�i,
��o ba thước đất để v�i t�nh th�m.
May đ�u thấy ho�ng-c�m một hũ,
Chữ "trời cho" đề r� r�nh r�nh,
Cho hay trời kh�o ngọc th�nh,
Hiếu t�m đ�u để đoạn t�nh cha con.
NEXT