Nhi. Thâ.p Tu*' Hiê'u
11- Khương Thị đời H�n
H�n Khương Thị nh� c�n l�o-mẫu,
Vợ họ B�ng vẹn đạo chữ t�ng,
Mẹ thường muốn uống nước s�ng,
Vợ từng đi g�nh thay chồng hầu c�.
Mẹ thường muốn ăn đồ gỏi gh�m
Vợ chồng đều t�m kiếm đủ m�i,
Lại mời l�n-ẩu sang chơi,
�ể bồi c�ng mẹ cho vui bạn gi�.
B�n nh� bỗng chảy ra suối ngọt,
Với nước s�ng in một m�i ngon,
L�-ngư ng�y nhảy hai con,
�ủ trong cung-cấp thần-h�n thường lề.
R�y thong-thả b� khi lận-đận,
Cam thỏa l�ng d�u thuận, con hiền,
Cho hay gia-đạo khi n�n,
�� con hiếu, lại được hiền cả d�u.
12- Th�i Thuận nh� H�n
Ngươi Th�i Thuận ở sau đời H�n,
Dạ thờ th�n tiết loạn kh�n lay
�ương cơn kh�i lửa m�y bay,
Liền năm hoang-khiểm �t ng�y đủ no.
Nơi rừng rậm kiếm đồ nu�i mẹ,
Nhặt quả d�u chia để l�m hai.
Tặc-đồ tr�ng thấy nực cười,
Hỏi: sao b�y-đặt đ�i nơi cho phiền !
Rằng: "Quả ấy sắc đen th� ngọt.
"D�ng mẹ gi� gọi ch�t t�nh con,
"C�n l� sắc đỏ chẳng ngon,
"C�i th�n cay-đắng d�m c�n sợ chua!"
Giặc nghe n�i khen cho hiếu kỉnh,
Bước lưu-ly m� g�nh cương-thường,
Truyền qu�n của tiễn sẵn-s�ng,
V� tr�u một chiếc, gạo lương một bầu.
Mừng trong dạ, bước mau nhẹ g�t,
Về tới nh�, miếng sốt d�ng qua.
Cho hay người cũng người ta,
Biết đ�u đạo-tặc, chẳng l� lương-t�m ?
13- �inh Lan nh� H�n
H�n, �inh Lan thuở c�n thơ-ấu,
B�ng xu�n-huy�n khuất dấu non xanh.
�ến nay tuổi đ� trưởng-th�nh,
C�m c�ng sơn-hải, thiệt t�nh tr�n-cam.
Tưởng dung-mạo khắc l�m mộc-tượng
Cứ bữa thường phụng-dưỡng như sinh,
Khi chăn-gối, buổi cơm canh,
Mấy mươi năm, vẫn l�ng th�nh trước sau.
Phải người vợ, k�nh l�u n�n trễ,
Thử lấy kim ch�m kẽ ng�n tay,
Bỗng đ�u giọt m�u chảy ngay,
Ai hay tượng gỗ l�u ng�y thi�ng sao !
Khi đến bữa chồng v�o đặt lễ,
Mắt tượng rơi h�ng lệ chứa-chan,
X�t xem mới biết nguồn cơn,
Nổi bừng l� giận, dứt tan d�y t�nh.
H� phải nhẫn, m� đ�nh phụ nghĩa,
Hiếu với t�nh nặng nhẹ phải c�n,
Cho hay th�nh hẳn n�n thần,
H� rằng u, hiển, m� ph�n vong, tồn,
14- Lục T�ch nh� H�n
H�n, Lục T�ch thuở c�n s�u tuổi,
Quận Cửu-giang đến với họ Vi�n,
Trẻ thơ ai chẳng y�u khen,
Qu�t ngon đặt tiệc tiểu-di�n đ�i c�ng.
Cất hai quả v�o trong tay �o,
Tiệc tan xong từ-c�o lui ch�n,
Trước thềm kh�m-n�m gửi th�n
V� t�nh quả qu�t nẩy lăn ra ngo�i.
Vi�n tr�ng thấy cười cười, hỏi hỏi,
Sao kh�ch hiền mang th�i trẻ-thơ?
Thưa rằng: "Mẹ vốn t�nh ưa,
Vật ngon d�nh lại để đưa mẹ th�".
Vi�n nghe n�i trọng v� kh�n xiết,
B� con con m� biết hiếu th�n,
Cho hay ph� dữ thi�n ch�n,
Sinh ra ai cũng sẵn phần thiện đoan.
15- Giang C�ch nh� H�n
H�n, Giang C�ch c�-đơn từ b�,
Bước tru�n-chuy�n với mẹ đồng cư,
�ương cơn loạn-lạc bơ vơ,
Một m�nh c�ng mẹ vẩn-vơ dọc đường.
Từng mấy độ chiến-trường gặp giặc,
Giặc cố t�nh hiếp bắt đem đi,
Kh�c rằng: "Th�n mẹ lư-ly,
Tuổi gi� b�ng chếch biết th� cậy ai !"
Giặc nghe n�i thoắt thội chẳng nỡ.
Rồi dần d� qua ở Hạ-b�.
Dấn m�nh g�nh mướn l�m thu�,
Miễn nu�i được mẹ, quản g� l� th�n.
Mọi đồ vật sắm dần đủ hết,
�ng xu�n-phong tươi n�t từ-nhan
Cho hay những l�c gian-nan,
Thật v�ng, dẫu mấy lửa than cũng v�ng
16- Ho�ng Hương đời ��ng-H�n
�ời ��ng-H�n Ho�ng Hương ch�n tuổi,
Khuất b�ng từ d�i-d�i nhớ thương,
Hạt ch�u kh�n r�o hai h�ng,
Tiếng hiền đồn dậy trong l�ng đều khen.
Thờ nghi�m-phụ cần chuy�n khuya sớm
�ạo l�m con chẳng d�m ch�t khu�y.
Trời khi nắng hạ chầy chầy
Quạt trong m�n gối hơi bay m�t rầm.
Trời đ�ng buổi sương dầm tuyết thắm,
Ấp hơi m�nh cho ấm chiếu-chăn.
V� con cha được y�n th�n,
Bốn m�a kh�ng biết c� phần hạ đ�ng,
Tiếng hiếu-hạnh cảm l�ng quận-th�
Biểu n�u treo ch�i đỏ v�ng son,
Cho hay tuổi trẻ m� kh�n,
Ngh�n thu biết đạo l�m con mấy người ?
17- Vương Th�i đời Tấn
Ngụy Vương Th�i gặp đời T�y-Tấn
V� th� cha l�nh ẩn cao bay,
B�n mồ kh�c đ� kh� c�y,
Trọn đời ngồi chẳng hướng t�y l�c n�o.
Khi sấm-s�t t�m v�o mồ mẹ,
Lạy kh�c rằng: "Con trẻ ở đ�y ",
Bởi v� t�nh mẹ xưa nay,
Vốn tưng sợ sấm những ng�y gi� mưa.
N�n coi s�c chẳng từ sớm tối,
Thần-ph�ch y�n, dạ mới được y�n,
Trong khi đọc s�ch giảng truyền,
Tới c�u: "sinh ng�", lệ tr�n như tu�n.
Ngập-ngừng kẻ cấp m�n cũng cảm,
Thơ "Lục nga" chẳng d�m c�n ng�m,
Cho hay thử l� thử t�m,
Sư, sinh cũng tấm t�nh th�m kh�c g�.
18- Ng� M�nh nh� Tấn
Tấn, Ng� M�nh tuổi th� l�n t�m,
L�ng sự th�n chẳng d�m khi nh�n,
Cực về một nỗi bần-h�n,
C� giường trong đặt, kh�ng m�n ngo�i che
Trời đương buổi đ�m h� n�ng-nảy,
Trời muỗi k�u vang dậy dường mưa
X�t thay ! hai đấng nghi�m, từ,
�ể người chịu muỗi, b�y giờ biết sao !
Nghĩ da thịt phương n�o thay lấy ?
Quyết nằm trần, muỗi mấy chẳng xua.
Rầu l�ng cho muỗi được no,
�ể người �m-�i giấc h�e cho n�n.
Tuổi tuy b� m� gan chẳng b�,
Dạ �i th�n đến thế thời th�i,
Cho hay ph� t�nh bởi trời,
Những đau trong ruột, d�m n�i ngo�i da,
19- Vương Tường nh� Tấn
Ngươi Vương Tường cũng l� đời Tấn,
Tủi huy�n-đường sớm lẩn b�ng xa,
Mẹ sau gặp kẻ chua-ngoa,
Tiếng gi�m th�u-dệt với cha những điều.
L�ng cha chẳng c�n y�u như trước,
L�ng con thường chẳng kh�c như xưa,
Mẹ thường muốn bữa sinh-ngư,
Gi� đ�ng trời lạnh b�y giờ t�m đ�u ?
Tr�n v�ng đ�ng, quyết cầu cho thấy,
Cởi �o nằm r�t mấy cũng vui,
Bỗng đ�u v�ng nở l�m hai,
L�-ngư may được một đ�i mang về.
Bữa cung-cấp một bề k�nh thuận.
Mẹ cha đều đổi giận l�m l�nh,
Cho hay hiếu cảm tại m�nh,
Dẫu trăm giận, l�c hả t�nh cũng th�i.
20--Dương Hương đời Tấn
Tấn, Dương Hương mới mười-bốn tuổi,
Cha bước ra hằng ruổi theo cha,
Phải khi thăm l�a đường xa,
Ch�t th�n tuổi-t�c thoắt sa miệng h�m,
�au con mắt hầm hầm nổi giận,
Nắm tay vơ-vẩn giữa đường,
Hai tay chặn giọc đ� ngang,
Ra tay chống với hổ-lang một m�nh.
H�m mạnh phải nhăn nanh l�nh g�t,
Hai cha con lại một đo�n về,
Cho hay hiếu mạnh hơn uy,
Biết cha th�i lai biết chi c� m�nh,
21- Mạnh T�ng nước Ng�
Ng�, Mạnh T�ng phụ-th�n sớm khuất,
Thờ mẫu-th�n l�ng thực khăng khăng,
Tuổi gi� trằn-trọc băn-khoăn,
Khi đau nhớ b�t canh măng những th�m.
Trời đ�ng tuyết biết đ�u t�m được,
Chốn tr�c l�m phải bước ch�n đi.
Một th�n ngồi tựa gốc tre,
�m c�y k�u kh�c nằn-n� với c�y.
Giữa b�nh-địa ph�t gi�y bỗng nứt,
Mấy d� măng mặt đất nổi l�n,
�em về điều đặt bữa canh,
Ăn rồi bệnh mẹ lại l�nh như xưa.
Măng m�a lạnh b�y giờ mới thấy,
�ể về sau nhớ lấy cỏ c�y,
Cho hay hiếu động cao d�y,
T�nh s�u n�n khiến cỏ c�y cũng t�nh
22- Sứu K�m L�u nước Tề
Sứu K�m L�u c� danh Tề-quốc,
Huyện B�nh-lăng nhận chức th�n d�n,
Tới nha chưa được một tuần,
Bồ-h�i như dội, t�m-thần thường đau.
Treo ấn ruổi v� c�u buồn-b�,
Về thăm cha bệnh đ� hai ng�y,
Nếm dơ v�ng cứ lời thầy,
Ngọt-ng�o đầu lưỡi, chua-cay trong l�ng,
Thấy chữ dạy "bệnh trung nghi khổ" .
Ước l�m sao bệnh đỡ mới cam,
��m đ�m hướng bắc triều tam,
Xin đem t�nh-mệnh thay l�m th�n cha.
L�ng cầu-khẩn thấu t�a tinh-t�,
Chữ b�nh-an vui-th� đ�nh-vi,
Cho hay m�y động huyền-vi,
Thay m�nh truyện trước c�n ghi kim-đằng.
23- �ường-Thị vợ họ Th�i
D�u họ Th�i ai bằng �ường-thị,
Thương mẹ chồng ni�n-kỷ đ� cao,
Kh�ng răng ăn dễ được n�o.
Ng�y ng�y lau-chải ra v�o thăm coi.
Lấy sửa ngọt thay m�i cơm ch�o,
Mấy năm trời chẳng gạo m� no,
V� đ�u dốc dạ thờ c�,
Da mồi t�c bạc bốn m�a như xu�n,
Ơn l�ng ấy kh�n phần b�o lại,
Buổi l�m-chung nhủ với ho�ng-thi�n
Xin cho nguyền được như nguyền,
D�u d�u ng�y kh�c lại hiền như d�u.
Ai nghe cũng răn nhau hiếu k�nh.
Cửa Th�i-gia hưng-thịnh đời đời,
Cho hay gia-kh�nh l�u d�i,
B�u n�o c�n b�u hơn người d�u ngoan,
24- Chu Thọ Xương nh� Tống
Chu thọ Xương l�m quan Tống-đại,
Mẹ sinh ra bảy tuổi l�a l�ng,
Bởi v� đ�ch-mẫu chẳng dung.
�em th�n bồ-liễu, bạn c�ng nước non,
Mu�n ngh�n dặm, mẹ con xa khuất,
Năm mươi năm trời đất bơ-vơ,
Sinh con những tưởng cậy-nhờ,
C�i th�n sung-sương b�y giờ m� chi ?
Bỏ quan chức, quyết đi t�m-t�i,
Năm lời thề n�i với gia-nh�n,
"Th�n n�y chẳng gặp từ-th�n ,
"Thời liều sống th�c với th�n cho đ�nh."
Trời đ�u phụ l�ng th�nh hiếu-tử,
Chốn �ổng-ch�u bỡ-ngỡ gặp nhau,
N�t mừng ai vẽ n�n đ�u,
Mẹ đầu nhuốm tuyết, con đầu hoa r�m.
�� b� l�c than thầm kh�c ngấm,
Lại vầy n�n tr�n ấm dưới �m,
Cho hay m�u chảy ruột mềm,
Kh�ng trời ai tưởng c�n t�m được đ�y ?
25- Ho�ng ��nh Ki�n (Tăng Trực) nh� Tống
Triều Nguy�n-hựu c� thầy Tăng Trực.
L� họ Ho�ng ngồi chức Sử-thần,
Ơn vua đ� nhẹ tấm th�n,
Phận con vẫn giữ thờ th�n như ng�y,
�ồ dơ-bẩn th�n tay lau-chuốt,
Việc tầm-thường chẳng ch�t đơn sai,
H� rằng sai-khiến kh�ng ai,
�em th�n quan-trưởng thay người gia-n�
Chức nh�n-tử phải cho cần-khổ,
C� mẹ cha mới c� th�n ta,
Cho hay đạo chẳng ở xa,
Hay l�m hiếu-tử mới ra trung-thần,
=He^'t=
Cô? Va(n