Door Zotheid kan er vriendschap zijn
Maar nu zullen er wellicht zijn die ook dit soort genoegens minachten en hun troost vinden in de op wederzijdse waardering gebaseerde omgang met hun vrienden; zij verklaren dat uitsluitend de vriendschap boven alles gesteld moet worden als iets dat immers minstens zo onontbeerlijk is als lucht, vuur of water. Bovendien zo aangenaam dat wie het zou wegnemen, de zon zou wegnemen; kortom, zo in aanzien - als dat er tenminste iets toe doet - dat zelfs de wijsgeren niet aarzelen om het tot de belangrijkste hogere waarden te rekenen. En als ik nu eens aantoon dat ook deze belangrijke hogere waarde van begin tot einde van mij stamt? Ik zal dat echter niet aantonen aan de hand van de krokodil-, ketting-, of horensluitrede of andere dergelijke spitsvondigheden van dialectici, maar ik zal het om zo te zeggen met mijn boerenverstand als het ware met mijn vinger aanwijzen.
Welnu, een oogje dichtknijpen, wankelmoedig zijn, slecht zien, bazelen als het om fouten van vrienden gaat, ja, zelfs bepaalde opvallende gebreken als deugden liefhebben en bewonderen... lijkt dat niet op verwantschap met de zotheid? Wat als de een de moedervlek van zijn vriendinnetje kust, de ander aangetrokken wordt door de neuspoliep van zijn Agna, wanneer een vader van zijn schele zoon zegt: 'Hij loenst een beetje'; wat, zo zeg ik, is dat anders dan je reinste zotheid? Laat men gerust steeds weer roepen dat het dwaasheid is; maar die dwaasheid, en zij alleen, brengt vrienden bijeen en houdt ze bijeen. Ik spreek over gewone stervelingen van wie er niemand zonder gebreken wordt geboren en hij de beste is die door de kleinste wordt geplaagd. Maar bij die hoogverheven wijzen onstaat er ondertussen helemaal geen vriendschap, of als er zich een voordoet, is zij stroef en onplezierig en verbindt dan ook nog maar met heel weinigen - ik mag niet zeggen met niemand - omdat nu eenmaal het merendeel der mensen onnozel is, of liever, er niemand is die niet in allerlei opzichten maalt, en verbondenheid slechts ontstaat tussen gelijken. En als er dan al ooit tussen die ernstige lieden een wederzijdse sympathie is gegroeid, dan is die ongetwijfeld verre van duurzaam en zal zij het niet heel lang uithouden; zo gaat het immers tussen gemelijke en al te scherp ziende mensen daar zij inzake de gebreken hunner vrienden de scherpe blik hebben van een adelaar of een Epidaurische slang. Maar als het om hun eigen fouten gaat, wat zijn ze dan blind en hoe slecht zien ze de balk in eigen oog! De aard der mensen is nu eenmaal zo dat er geen karakter wordt gevonden dat niet aan grote gebreken onderhevig is. Voeg daarbij het zo grote verschil in jaren en wensen, de zo talrijke fouten, vergissingen en lotgevallen in het mensenleven; hoe zal er dan tussen die Argussen ook maar een uur lang een prettige vriendschap kunnen bestaan, als daar niet bij komt wat de Grieken merkwaardigerwijze 'euetheia' noemen, wat men mag vertalen met dwaasheid of vriendelijkheid. Wat zou het ook? Is niet Cupido, de schepper en vader van elke gevoelsbinding, volledig van zijn gezichtsvermogen beroofd? Evenals het niet-schone hem schoon schijnt, zo ook zorgt hij er bij u voor dat het eigene iedereen schoon schijnt, dat een oud man net zo innig houdt van zijn bejaarde vrouw als een schooljongen van zijn meisje. Dit gebeurt overal en er wordt om gelachen, maar toch zijn het deze belachelijke dingen die een prettige levensgemeenschap vormen en smeden.
[Erasmus]