De Zotheid houdt de jeugd in stand
Wie wil, mag zijn gang gaan en deze zegen van mij met de gedaanteverwisseling der andere goden vergelijken. Ik zwijg nu maar liever over datgene wat ze in toorn doen; maar degenen die ze het meest welgezind zijn, plegen ze te veranderen in een boom, een vogel, een cicade of zelfs een slang; alsof dat niet juist de ondergang betekent, iets anders worden. Ik echter laat dezelfde man terugkeren naar de beste en gelukkigste levensperiode. Als de mensen van meet af aan alle omgang met het verstand zouden mijden en bestendig hun leven met mij doorbrachten, zou er helemaal geen ouderdom bestaan, maar zouden ze voortdurend jong en gelukkig blijven.
Ziet u soms niet hoe die sombere lieden die zich aan filosofische studie of ernstige en moeilijke zaken hebben gewijd, meestal al oud geworden zijn eer ze nog goed en wel jongemannen zijn? Dat komt uiteraard doordat de zorgen en dat voortdurend ingespannen denken geleidelijk de esprit en de levenskracht ondermijnen.
Die dwazen van mij daarentegen zijn goed doorvoed en welgedaan, met een verzorgd uiterlijk, gewoonweg 'Acarnanische biggetjes', zoals de uitdrukking luidt, die stellig nooit enig nadeel van de ouderdom zouden ondervinden als ze niet af en toe een beetje door de verstandigen werden aangestoken. Zo is het leven der mensen: het staat je nooit toe volkomen gelukkig te zijn.
Hierbij komt nog het niet geringe getuigenis van het bekende spreekwoord dat zegt dat de zotheid het enige is dat de overigens zo vluchtige jeugd kan vasthouden en de ellendige ouderdom verre houden. Wat de volksmond over de Brabanders zegt, klopt dus wel: namelijk dat terwijl voor de andere mensen het verstand met de jaren pleegt te komen, zij steeds dwazer worden, hoe dichter ze de ouderdom naderen. Inderdaad is er geen ander volk dat vrolijker is in de dagelijkse omgang of de somberheid der ouderdom minder voelt. Dicht bij hen staan - niet alleen aardrijkskundig, maar ook qua levensgewoonten - mijn Hollanders; waarom zou ik ze immers niet de mijnen noemen die zulke ijverige vereerders van mij zijn dat ze daaraan hun gebruikelijke bijnaam te danken hebben? Daarvoor schamen ze zich helemaal niet, integendeel: ze beroemen er zich juist op!
Laten de dwaze mensen zich nu maar wenden tot figuren als Medea, Circe, Venus, Aurora en een of andere bron zoeken om daaruit hun jeugd terug te krijgen, terwijl ik dat toch alleen kan en pleeg te schenken. Ik beschik over die toverdrank waarmee Memnons dochter het leven van haar grootvader Tithonus heeft verlengd. Ik ben die Venus door wier gunst Phaon weer zo jeugdig werd dat hij heftig werd bemind door Sappho. De toverkruiden, als ze bestaan, zijn van mij, van mij ook de toverformules, van mij die bron die niet slechts de vergane jeugd terugroept, maar wat nog meer wenselijk is, haar eeuwig laat voortbestaan. Indien u nu allen deze uitspraak onderschrijft, namelijk dat er niets heerlijkers bestaat dan de jeugd en niets afschuwelijkers dan de ouderdom, dan begrijpt u dunkt me wel wat u aan mij te danken hebt, ik die een zo grote zegen handhaaf en een zo groot kwaad verdrijf.
[Erasmus]