De Zotheid schenkt alle leven
Allereerst dit: wat kan er heerlijker of kostbaarder zijn dan het leven zelf? Wie echter dient men eigenlijk voor het ontstaan daarvan te danken? Mij! Want het is immers niet de lans van Pallas, 'dochter van de geweldige', of de aegis van de 'wolkenvergaarder' Jupiter die het mensengeslacht doen ontstaan of zich laten voortplanten. De vader der goden en heerser der mensen zelf echter die door zijn hoofdknik de hele Olympus laat sidderen, moet eerst zijn driepuntige bliksem neerleggen en ook die norse gelaatsuitdrukking afleggen waarmee hij als het hem zint alle goden angst aanjaagt, en hij moet, de ongelukkige, precies als een tonaalspeler zich voor een ander uitgeven als hij eens dat wil doen wat hij voortdurend doet, namelijk kinderen verwekken.
Nu menen de stoicijnen dat zij het dichtst bij de goden staan. Geef mij er echter een die stoicijn is tot de derde of vierde macht, wat mij betreft zelfs tot de zeshondertste macht: toch zal hij, zo niet zijn baard, het symbool van zijn wijsheid (al deelt hij die met de bokken), dan zijn strenge gelaatsuitdrukking moeten afleggen, zijn voorhoofd uit de plooi halen, zijn ijzersterke dogma's wegwerpen en een ogenblikje gek en dwaas doen. Kortom, die wijze man moet mij - mij, zeg ik - erbij halen indien hij althans vader wil worden.
Waarom zou ik eigenlijk niet openhartig met u praten zoals dat mijn gewoonte is? Ik vraag u: Zijn het het hoofd, het gezicht, de borst, de hand, het oor - die toch als eerbare lichaamsdelen worden beschouwd - die goden en mensen voortplanten? Me dunkt van niet, maar integendeel, dat lichaamsdeel dat zo dwaas en zo belachelijk is dat men het niet zonder te lachen kan noemen, is de stamvader van het menselijk ras. Dat is die heilige bron waaraan alles het leven ontleent, eerder dan aan die formule-van-vier van Pythagoras. Ik vraag u: Welke man zou zijn hals willen buigen onder het huwelijksjuk indien hij, zoals die wijzen dat plegen te doen, eerst de nadelen van zo'n leven bij zichzelf zou hebben afgewogen? En welke vrouw zou zich inlaten met een man als ze de riskante inspanningen van het baren en de last der opvoeding ook maar kende, laat staan overdacht? Indien u dan uw leven aan de huwelijken te danken hebt en u dat huwelijk op zijn beurt aan mijn kamenier Anoia dankt, dan begrijpt u uiteraard wel wat u mij verschuldigd bent.
En welke vrouw die dit eens heeft meegemaakt, zou het opnieuw willen beleven als niet Lethe de hand in het spel had? Waarlijk, Venus zelf zou het niet ontkennen - zelfs niet onder luid protest van Lucretius - dat haar invloed ontoereikend en vruchteloos zou zijn als daar niet mijn goddelijke macht bij kwam.
Zo ontstaan uit dat in dronkenschap bedreven, belachelijke spel van mij dus zowel de strenge wijsgeren die nu zijn opgevolgd door hen die het volk monniken noemt, als de in purper geklede vorsten, de vrome priesters en de driewerf heilige bisschoppen. Tenslotte ook die hele schare bij dichters voorkomende goden, een zo grote groep dat de Olympus hen amper kan herbergen, en die is toch heel ruim.
[Erasmus]