| 1.2 De rolstoelmarkt als onderdeel van de gezondheidseconomie Een rolstoel is een ongewenst doch onmisbaar produkt. Ook al zouden de gebruikers liever een goede gezondheid en perfecte mobiliteit hebben, een rolstoel is soms een noodzakelijke oplossing. Vanuit dit perspectief bekeken vertoont de rolstoelmarkt sterke overeenkomsten met de farmaceutisch sector, waarover later meer, en behoort ook zij tot de gezondheidseconomie. Dit is een invalshoek die bevestigd werd door verschillende verstrekkers en door dhr. Weyn (2001), de voorzitter van de BBOB. De verstrekkers zien zichzelf als een �sociale� onderneming, winst staat veelal enkel in het teken van investeringen en continu�teit. Hun doel is de �pati�nt� optimaal te bedienen, zij spreken liever niet van consumenten. De gezondheidseconomie maakt volgens Crauwels (1993: p.30) op haar beurt integraal deel uit van de economie. Economie is het sociaal wetenschappelijk onderzoeksgebied met als studiedomein de bevrediging van menselijke behoeften met schaarse middelen. Gezondheidseconomie past als subdiscipline binnen dit brede referentiekader en is ontstaan uit het stijgende kwantitatieve belang van de gezondheidszorg in de nationale economie in de jaren zestig en zeventig. Lapr� e.a.(1999: p.13-14,18)geven een aantal argumenten waarom de gezondheidseconomie als afzonderlijke subdiscipline bestudeerd wordt. De uitgaven voor gezondheidszorg spelen in alle welvaartsstaten een steeds grotere rol. De OESO, de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling, meldt dat de totale uitgaven aan gezondheidszorg als percentage van het Bruto Binnenlands Produkt voor Belgi� van 3,4% in 1960 steeg naar 8,0% in 1995. Dit is meer dan een verdubbeling op 35 jaar (Lapr� e.a. 1999: p.17). Daarnaast vertoont de gezondheidseconomie uitgesproken verschillen met de algemene economie. Het duidelijkste onderscheid is waarschijnlijk de uitschakeling van het prijsmechanisme. Deze onzichtbare hand brengt in andere competitieve markten het evenwicht tussen vraag en aanbod tot stand. In de gezondheidseconomie, waar de vraag gebaseerd is op een prijsinelastische behoefte aan gezondheid, werkt dit prijsmechanisme niet. Ook de hoge onzekerheid omtrent tijd, omvang en aard van de behoefte aan gezondheidszorg en de informatie-asymmetrie tussen vragers en aanbieders karakteriseren de subdiscipline. De vraag naar gezondheidszorg is een afgeleide van de vraag naar gezondheid en is veelal aanbodsge�nduceerd. Omwille van de asymmetrie en de afwezigheid van het prijsmechanisme kan het aanbod de vraag be�nvloeden. Die aanbieders hebben echter verschillende rollen te vervullen, wat de markt compliceert. De voorschrijvende geneesheer en de producenten van de medische goederen en diensten moeten de belangen van de pati�nt behartigen maar zijn zelf afhankelijk van de vraag naar medische zorg. Daarnaast bestaan er ook spanningsvelden tussen hen en de andere entiteiten op de markt, zoals overheden en verzekeringsinstellingen. De overheid kan zich om verschillende redenen en op verschillende manieren in het marktmechanisme van de gezondheidseconomie mengen (Lapr� e.a. 1999: 14-17, 48-51). Zij kan ter bevordering van de gezondheidszorg handelen, door preventieve campagnes te stimuleren. Of zij grijpt in om externaliteiten te vermijden, de onbetaalde invloed die de marktpartijen hebben op derdenvoorkomen, bijvoorbeeld besmettelijkheid. Andere motieven voor overheidsingrijpen spelen ook op de rolstoelmarkt. De overheid tracht een antwoord te geven op verschillende marktonvolkomenheden zoals de onzekerheid en de informatie-asymmetrie. Ook macro-economische kostenoverwegingen en normatieve criteria van rechtvaardigheid zijn redenen voor overheidsinterventie. Naast de creatie van een collectieve sector, die een meer rechtvaardige verdeling van middelen in de nationale economie nastreeft, kan de overheid optreden als producent, subsidi�nt, organisator of als regelgever. Op de Vlaamse rolstoelmarkt functioneert de overheid niet als producent, wel vervult zij de drie andere rollen. Als organisator van de sociale ziekteverzekering werkt zij aan een optimale solidariteit tussen hoge en lage inkomens en tussen hoge en lage ziekterisico�s. Als regelgever kan de overheid tussenkomen in de prijsvorming van priv�-ondernemingen en in de machtsverhoudingen tussen de verschillende actoren op de markt. De overheid verleent ook subsidies door de aankoopprijs geheel of gedeeltelijk terug te betalen aan de consument. Enkel indien deze correct verzekerd is bij de verplichte verzekering voor ziekte en invaliditeit en aan alle criteria voldoet. Zowel die criteria als de opgelegde prijzen en andere wettelijke beperkingen worden verder in deze thesis besproken. Daarna zal de omvang van de markt worden geschetst. |