HEXADESİMAL SİSTEM

Beceriksizler Board'daki Zebanicik üstadın mesajlarından alınmıştır.

Onlu sayı sistemini iyice anladınız mı
Anlamadıysanız bir daha okuyun. Onluyu anlamadan buraya geçerseniz, zor öğrenirsiniz. Hatta öğrenemezsiniz.
Eğer yukarıdakini okuduysanız sizi burada bir sürpriz bekliyor. Çünkü şu "anlaşılmaz sır" olan 16 lı sayı sistemi 10 lu ile neredeyse aynı

HEX sistem, CHID'lerde kullandığımız sayı sistemidir. Tek kullanım yeri burası değildir. Ama bizi burası ilgilendiriyor. Onaltılı sistem denmesinin sebebi, 16 tane rakamının olmasıdır. Bu rakamlar 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9,A,B,C,D,E ve F dir.
0=sıfır, 1=bir, 2=iki, 3=üç, 4=dört, 5=beş, 6=altı, 7=yedi, 8=sekiz 9=dokuz A=on, B=onbir, C=onkiki, D=onüç, E=Ondört, F=Onbeş sayılarını gösterir.
Eğer yazacağımız sayı 16'dan küçükse bunu tek bir rakam ile yazabiliriz.
Ama yazacağımız sayı 16 veya daha büyükse, o zaman birden fazla rakam kullanmamız gerekir.
O zaman rakamları yanyana yazarız.
Önce iki rakamlı bir örnek verelim:
23
Burada başta 2 rakamı, sonra 3 rakamı vardır.
Onaltılık sayı sisteminde her basamak bir öncekinin 16 katı değerdedir.
Bütün sayı sistemlerinde en sağdaki basamak birler basamağıdır. Sonraki basamaklar ise daima bir öncesinin onaltı katı olur onaltılı sistem için. Yani onaltılar basamağı olur. Eğer bir üçüncü basamak olsaydı, bu da bir öncekinin (yani 16'nın) onaltı katı olacak, ikiyüzellialtılar basamağı olacaktır.
Örnekte verdiğim sayıyı okurken katiyyen "yirmiüç" diye okumayın. iki-üç diye okuyun. Amerikalıların telefon numaralarını söyledikleri gibi.

Şimdi bu sayının kaç olduğunu bulalım:
Soldaki basamak onaltılar basamağı demiştik. Burada 2 yazdığına göre, onaltı ile çarparsak, otuziki olur. Yani sağ taraftaki 2 rakamı, "otuziki" sayısını ifade ediyor.
Sağ tarafta ise 3 rakamı var. Burası birler basamağı olduğu için direkt olarak 3 sayısını ifade eder. Bu ikisini toplarsak otuzbeş olur.

Üç basamaklı bir örnek verelim:
382
Bu sayıyı nasıl okuyacağız?
Üç-sekiz-iki
En sağdaki basamak bütün sayı sistemlerinde birler basamağıdır demiştik. Ortadaki bir öncekinin 16 katı olduğuna göre onaltılar basamağı, soldaki de bir öncekinin yani 16'nın onaltı katı, yani ikiyüzellialtılar basamağı.
Şimdi bu sayının kaç olduğunu bulalım:
İkiyüzellialtılar basamağında 3 var. yani yediyüzaltmışsekiz (3 x 256). koyun kenara.
Onaltılar basamağında ise 8 var. Bu da yüzyirmisekiz (8 x 16) Bunu da kenara koyun.
Birler basamağında ise iki var.
Şimdi bunları toplayalım:
Yediyüzaltmışsekiz, yüzyirmisekiz daha sekizyüzdoksanaltı, iki daha sekizyüzdoksansekiz.
demek ki üç-sekiz-iki şeklinde yazılan sayı "sekizyüzdoksansekiz" oluyormuş.

Anlaşılmadıysa baştan okuyun. Gerekirse 10'lu sistemi bir daha okuyun.