DESİMAL SİSTEM
Beceriksizler Board'daki Zebanicik üstadın mesajlarından alınmıştır.
DEC (Desimal, Onlu sistem)DEC sistem, günlük hayatta
kullandığımız sayı sistemidir. Onlu sistem denmesinin sebebi, 10 tane rakamının
olmasıdır. Bu rakamlar 0,1,2,3,4,5,6,7,8 ve 9 dur.
0=sıfır, 1=bir, 2=iki, 3=üç, 4=dört, 5=beş, 6=altı, 7=yedi, 8=sekiz
9=dokuz sayılarını gösterir.
Eğer yazacağımız sayı 10'dan küçükse bunu tek bir rakam ile yazabiliriz.
Ama yazacağımız sayı 10 veya daha büyükse, o zaman birden fazla rakam
kullanmamız gerekir.
O zaman rakamları yanyana yazarız.
Önce iki rakamlı bir örnek verelim:
23
Burada başta 2 rakamı, sonra 3 rakamı vardır.
Onluk sayı sisteminde her basamak bir öncekinin 10 katı değerdedir.
Bütün sayı sistemlerinde en sağdaki basamak birler basamağıdır. Sonraki
basamaklar ise daima bir öncesinin on katı olur onlu sistem için. Yani onlar
basamağı olur. Eğer bir üçüncü basamak olsaydı, bu da bir öncekinin
(yani 10'un) on katı olacak, yüzler basamağı olacaktır.
Örnekte verdiğim sayıyı okurken katiyyen "yirmiüç" diye okumayın.
iki-üç diye okuyun. Amerikalıların telefon numaralarını söyledikleri
gibi.
Şimdi bu sayının kaç olduğunu bulalım:
Soldaki basamak onlar basamağı demiştik. Burada 2 yazdığına göre, on ile
çarparsak, 20 olur. Yani sağ taraftaki 2 rakamı, "yirmi" sayısını
ifade ediyor.
Sağ tarafta ise 3 rakamı var. Burası birler basamağı olduğu için direkt
olarak 3 sayısını ifade eder. Bu ikisini toplarsak yirmiüç olur.
Üç basamaklı bir örnek verelim:
382
Bu sayıyı nasıl okuyacağız?
Üç-sekiz-iki
En sağdaki basamak bütün sayı sistemlerinde birler basamağıdır demiştik.
Ortadaki bir öncekinin 10 katı olduğuna göre onlar basamağı, soldaki de
bir öncekinin yani 10'un on katı, yani yüzler basamağı.
Şimdi bu sayının kaç olduğunu bulalım:
Yüzler basamağında 3 var. yani üçyüz (3 x 100). koyun kenara.
Onlar basamağında ise 8 var. Bu da seksendir (8 x 10) Bunu da kenara koyun.
Birler basamağında ise iki var.
Şimdi bunları toplayalım:
Üçyüz, seksen daha üçyüzseksen, iki daha üçyüzsekseniki.
demek ki üç-sekiz-iki şeklinde yazılan sayı "üçyüzsekseniki"
oluyormuş.
