Calcutta (India), 27 december 2001
Als je zo een tijdje op reis gaat, dan komt op een keer wel de vraag opborrelen: waarom eigenlijk doe ik dit allemaal? De meest nuchtere verklaring die ik al gelezen heb daarvoor is dat de mens voor het overgrote deel van zijn bestaan op aarde een zwerver is geweest. Het is maar de laatste paar duizenden jaren dat we ons zijn gaan settelen. Maar nog veel veel meer duizenden jaren daarvoor waren we dus nomaden en de verplaatsingsdrang van onze voorouders zit nog altijd in ons bloed. Dat lijkt te kloppen voor mij omdat ik graag reis en omdat ik voor mezelf niet echt redenen kan bedenken waarom dat zo is. Het zit gewoon in me.
Dit gezegd zijnde, dwingt er zich een andere vraag aan me op: hoe reizen? Klassiek wordt er onder andere een onderscheid gemaakt tussen individuele en groepsreizen. De individuele reiziger vindt groepsreizen doorgaans maar niks en dat gevoel is wederkerig bij de 'package' toeristen. Maar dit onderscheid is voor mij niet zo belangrijk. Ik vind het eerder belangrijk of je met een open geest reist of niet. Ook groepsreizen kunnen gebeuren met openheid. En bepaalde 'backpackers' doen dat dan weer helemaal niet. In Khajuraho (India) zaten we zo in een groepje rugzaktoeristen; mensen van Amerika, Canada, Australie, Engeland en Nederland. De ganse avond werd er eigenlijk niets anders gedaan dan Aziaten belachelijk maken. De ene anekdote na de andere moest eigenlijk bewijzen hoe inferieur ze wel waren aan ons westerlingen. Wie vaak reist buiten het westen moet ook al op dit fenomeen zijn gestoten. Het lijkt populair te zijn om niet- westerlingen als sukkerlaars, foefelaars en dat soort dingen meer te omschrijven. Deze manier van doen zou ik beschouwen als een gevolg van een gesloten houding en geest ten opzichte van het land en de cultuur die je bezoekt. En ik moet toegeven dat de verleiding soms groot is om ook op die manier te gaan denken. Ik geloof dat ik met tot zo'n aanpak heb laten verleiden toen ik een paar dagen geleden een opsomming gaf van rare gebeurtenissen. De verleiding lokt omdat je als verteller een 'straf' verhaal kunt vertellen en dat de mensen dat ook graag horen. Wie luistert er nu graag naar iemand die een opvallende gebeurtenis vertelt, maar die daarna alles gaat relativeren, nuanceren en in twijfel trekken. Volgens mij doe je juist die dingen wanneer je meer met een open geest reist. Je kijkt naar iets maar houdt de mogelijkheid open dat je verschillende dingen kunt gezien hebben. Je houdt er rekening mee dat je door een bril naar de wereld kijkt waarvan de glazen zijn geslepen door je eigen culturel achtergrond, het jaargetijde, het moment van de dag, de temperatuur op het moment, hoeveel je geslapen hebt,... allemaal dingen die mee bepalen hoe je naar de werkelijkheid kijkt. Een open houding maakt de wereld enerzijds veel complexer maar anderzijds ongelofelijk veel interessanter en naar mijn mening ook toleranter en dus vreedzamer.