I-KIRKIZLAR Asya Hunlar� �a��ndan beri varl�klar�n� bildi�imiz K�rg�zlar, o d�nemde Hunlara ba�l� Ting-linglerle kar���k olarak ya��yorlard�. Yenisey �rma�� boylar�nda oturan K�rg�zlar , 560'da Mukan Ka�an zaman�nda G�kt�rklere ba�lanm��lar, G�kt�rk Devleti'nin 630'da y�k�lmas�yla ba��ms�z olmu�lard�r. Ancak 681 y�l�nda II. G�kt�rk Devleti'nin kurulmas�yla, tekrar G�kt�rk y�netimine girmi�lerdir. Uygur Devleti'nin kurulmas�ndan sonra, 758'de Mayan-�ur Ka�an taraf�ndan Uygurlara ba�lanan K�rg�zlar, 840 y�l�nda �iddetli bir h�cumla Uygur Devleti'ni y�karak Orhun b�lgesinde kendi devletlerini kurmu�lard�r. Ancak bir m�ddet sonra Kitanlar taraf�ndan buradan ��kar�lan K�rg�zlar, eski yurtlar�na �ekilmek zorunda kalm��lard�r. B�ylece Orhun b�lgesi T�rk yurdu olmaktan ��k�p, Mo�olistan'�n bir par�as� haline gelmi�tir. Cengiz Han zaman�nda Mo�ollar'a boyun e�en ilk T�rk kavmi olan K�rg�zlar, bu tarihten sonra siyas� bir varl�k g�sterememi�lerdir. Uzun y�llar da��n�k ve g��ebe olarak ya�ayan K�rg�zlar, Rus ve Sovyet h�kimiyetinden sonra bug�n K�rg�zistan ad�yla ba��ms�z bir devlet h�linde ya�amaktad�rlar. D�nyan�n en uzun destan� olan Manas destan� K�rg�z T�rkleri' ne aittir. �-KARLUKLAR Adlar� kar y���n� manas�na gelen Karluklar, G�kt�rklerin bir koludur. ilk yurtlar� Altaylar�n bat� b�lgeleri idi. G�kt�rk �a��nda G�kt�rklere ba�l� olarak ya�ayan Karluklar, I. G�kt�rk Devleti'nin y�k�lmas�yla g��lerini art�rm��lard�r. Kapagan Ka�an zaman�nda tekrar II. G�kt�rk Devleti'ne ba�lanmakla beraber Uygurlar ve Basm�llar ile birle�erek G�kt�rkler'in y�k�lmas�nda b�y�k rol oynam��lard�r. Uygurlar ve Karluklar'�n kat�lmas�yla olu�an Basm�l Ka�anl���'n�n Uygurlar taraf�ndan y�k�lmas� �zerine Orhun b�lgesinde Uygurlar h�kimiyet kurdular. Uygur Devleti'nin h�kimiyetini tan�mak istemeyen Karluklar, Uygur Ka�an'� Bayan-�ur kar��s�nda tutunamayarak (747) bat�ya kaym��lard�r. Burada me�hur Talas Sava��'nda (751) T�rkistan �zerindeki emellerini iyice ortaya koyan �inliler'e kar�� M�sl�man Araplar�n yan�nda yer alarak, tarih� bir rol oynam��lard�r. B�ylece T�rkistan'da �in h�kimiyetinin geni�lemesi durduruldu�u gibi, T�rk h�kimiyeti de g��lenmi�tir. Ayr�ca T�rklerin �sl�miyet'le olan ili�kileri olumlu y�nde geli�mi�tir. 766 y�l�na do�ru, Bat� G�kt�rk sahas�nda T�rge� h�kimiyetine son vererek, bu sahada h�kimiyet kurmu�lard�r. 840 y�l�nda Uygurlar�n y�k�lmas� �zerine Karahanl� Devleti'nin temelini olu�turdular. Uygurlarla ba�lay�p, T�rge�lerle geli�en �ehirle�me faaliyetleri Karluklar taraf�ndan devam ettirilmi�tir. J-K�MEKLER Kimek ad�n�n manas� kesin olarak bilinmemekle birlikte gemi s�zc���n�n ilk �eklinden geldi�ine dair g�r��ler bulunmaktad�r. Bat� G�kt�rk topluluklar�ndan biri olan Kimekler, �rti� �rma�� boylar�nda yurt tutmu�lard�. Aralar�nda K�p�aklar�n da bulundu�u �e�itli boylardan olu�an bir federasyon �eklinde ya��yorlard�. Kimekler, �nce Bat� G�kt�rklerine, ard�ndan ayn� sahada h�kimiyet kuran T�rge�lere ba�land�lar. T�rge� h�kimiyetinin zay�flamas�yla Kimekler, VIII. y�zy�l�n ortalar�nda ba��ms�z bir devlet olarak ortaya ��km��lard�r. �nceleri ba�lar�nda Tutug unvanl� biri bulunurken, devletlerinin kurulmas�ndan sonra bu Yabgu olarak de�i�mi�tir. Kimekler'i meydana getiren boylar zamanla da��larak de�i�ik b�lgelere yay�lm��lard�r. |