�SLAM�YET �NCES� �SLAM�YET�N KABUL�NDEN �NCEK� D�NEM 1-G�KT�RK DEVLET� T�rk Tarih�ndeki �nemi: T�rk s�z�n� ilk defa resm� devlet ad� olarak kabul edenler G�kt�rklerdir. B�ylece devleti ifade etmesi bak�m�ndan siyas� bir anlam� olan T�rk kelimesi bu sayede b�t�n bir milletin ad� olmu�tur. A-ERGENEKON G�kt�rk Men�e Efsaneleri ve Ergenekon Destan�'na G�re T�rklerin Tarih Sahnesine ��k��� G�kt�rklerin "Kurttan T�reyi�"lerine dair �in kaynaklar�nda da ge�en �� efsane vard�r. Asl�nda bu efsanelerin hemen hemen ayn�s� M.�. 119'da Hunlar taraf�ndan b�y�k bir yenilgiye u�rat�lan Wu-sunlar i�in s�ylenir. Efsaneye g�re Hunlar bir taarruz neticesinde Wu-sun kral�n� �ld�rm��, onun o�lu Kun-mo k���k oldu�u i�in Hun h�k�mdar� ona k�yamam�� ve ��le at�lmas�n� emretmi�. K���k Kun-mo di�i bir kurt taraf�ndan emzirilmi� ve bu olay� uzaktan seyreden Hun h�k�mdar�, �ocu�un kutsal biri oldu�una inanarak, b�y�d���nde onu Wu-sunlar�n kral� yapm��, i�inden G�kt�rkleri de ��karan, �inlilerin Kao-�� (Y�ksek Tekerlekli Arabal�lar) ve T'ieh-li (T�l�s) dedikleri, Orhun nehrinden Volga k�y�lar�na kadar geni� bir alana yay�lan bu g��l� T�rk kavimler toplulu�u i�in de "kurttan t�reyi�" efsanesi ayn� motifi i�ler. �in'deki Toba s�lalesi devri kaynaklar�nda efsane �zetle ��yle anlat�l�r: "Kao-�� ka�an�n�n �ok ak�ll� iki k�z� varm��. �yle iyi kalpli ve ak�ll�larm�� ki, babalar� onlar�n ancak tanr� ile evlenebileceklerini d���nerek, k�zlar�n� bir tepeye g�t�rm��. Ancak tepeye ne tanr� gelmi� ne de onlarla evlenmi�. K�zlar burada beklerken ihtiyar bir erkek kurt tepede dola�maya ba�lam��. K���k k�z, karde�ine bu kurdun tanr�n�n kendisi oldu�unu s�yleyerek tepeden inmi� ve kurtla evlenmi�. Bu suretle Kao-�� halk� bu k�z ve kurttan t�remi�.". Bu efsanelerin tekam�l etmi� �ekli, tarih� realiteye de uygun olarak, G�kt�rk men�e efsanelerinde ve Ergenekon Destan�'nda g�r�l�r. M.S.570'te ortaya ��kan �in'deki Sui S�l�lesi devrinde G�kt�rklerle yak�n m�nasebet kuran �inliler, T�rklerden ��rendikleri efsaneyi tarih y�ll�klar�nda not etmi�lerdir. Efsane ��yledir: "... (G�kt�rklerin) ilk atalar� Hsi-Hai, yani Bat� Denizi'nin k�y�lar�nda oturuyorlard�. Lin adl� bir memleket taraf�ndan, onlar�n kad�nlar�, erkekleri, b�y�kl�-k���kl� hepsi birden yok edilmi�lerdi. Yaln�zca bir �ocu�a ac�m��lar ve onu �ld�rmekten vazge�mi�lerdi. Bununla beraber onun da kol ve bacaklar�n� kendisini B�y�k Batakl���n i�indeki otlar aras�na atm��lard�. Bu s�rada di�i bir kurt peyda olmu� ve ona her g�n et ve yiyecek getirmi�ti. �ocuk da bunlar� yemek suretiyle kendine gelmi� ve �lmemi�ti. (az zaman sonra) �ocukla kurt, kar� koca hayat� ya�amaya ba�lam��lar ve kurt da �ocuktan gebe kalm��t�. (T�rklerin eski d��man� Lin devleti, �ocu�un h�l� ya�ad���n� duyunca) hemen kendi adamlar�n� g�ndererek, hem �ocu�u hem de kurdu �ld�rmelerini emretmi�ti. Askerler kurdu �ld�rmek i�in geldikleri zaman, kurt onlar�n geli�inden daha �nce haberdar olmu� ve ka�m��t�. ��nk� kurdun kutsal ruhlarla ilgisi vard�. Buradan ka�an kurt, Bat� Denizi'nin do�usundaki bir da�a gitmi�ti. Bu da�, Kao-ch'ang (Turfan)'�n kuzey-bat�s�nda bulunuyordu. Bu da��n alt�nda da �ok derin bir ma�ara vard�. (Kurt) hemen bu ma�aran�n i�ine girmi�ti. Bu ma�aran�n ortas�nda b�y�k bir ova vard�. Bu ova, ba�tan ba�a ot ve �ay�rl�klarla kapl� idi. Ovan�n �evresi de 200 milden fazla idi. Kurt, burada on tane erkek �ocuk do�urdu. (G�kt�rk Devleti'ni kuran) A-�i-na ailesi, bu �ocuklardan birinin soyundan geliyordu." Efsanede T�rklerin ya�ad��� ve g�� etti�i yer olarak g�sterilen Bat� denizi, kimi tarih�ilere g�re Turfan'�n kuzey bat�s�nda yer alan Balka� g�l� veya Aral, hatta Hazar iken kimi tarih�ilere g�re de Is�k g�ld�r. Is�k g�l ve civar�, K�rg�zlar�n mill� destan kahraman� olan Manas'�n da ya�ad��� bir b�lgedir. Ancak burada �nemli olan men�e efsanesinin, G�kt�rklerin "Ergenekon Destan�"n�n ilk �ekli olmas�d�r. B�t�n T�rk boylar�nda derin izler b�rakan bu destan, i�inde tarih� olaylar� bar�nd�rmas� bak�m�ndan da dikkate de�erdir. Destan �zetle ��yledir: "T�rk illerinde G�kt�rk oku �tmeyen, G�kt�rk kolu yetmeyen bir yer yoktu. B�t�n kavimler birle�erek G�kt�rklerden �� almaya y�r�d�ler. T�rkler �ad�rlar�n�, s�r�lerinin bir yere toplad�lar. �evresine hendek kazd�lar, beklediler. D��man geldi. Vuru� ba�lad�. On g�n vuru�tular, G�kt�rkler �st�n geldi." D��man, T�rkleri er meydan�nda yenemeyeceklerini anlad���ndan hileye ba�vurur ve G�kt�rkleri gafil avlay�p, �ad�rlar�n� basar. B�y�k bir katliam ger�ekle�ir. �l Han'�n k���k o�lu Kayan (K�yan) ve ye�eni Tukuz (Neg�z) kad�nlar�yla birlikte d��man�n elinden ka�ar ve onlar�n bulamayaca�� bir yere "Ergenekon" a (Sarp Da� Beli) gelirler. Buras� ge�it vermez, sarp da�larla �evrili orta yeri d�z, verimli bir ovad�r. Burada bir m�ddet sonra n�fuslar� gittik�e �o�ald���nda, birbirine akraba, ayr� ayr� "oba"lar olu�turdular. Nihayet d�rt y�z y�l sonra kendileri ve s�r�leri Ergenekon'a s��amaz oldu. Kurultay toplay�p, Ergenekon'dan ��kma karar�na vard�lar. ��k�� i�in tek bir ge�it vard� fakat buras� da demirdendi. Bir demirci ustas�n�n fikriyle demir da� b�y�k bir ate� yak�l�p, devasa k�r�klerle harland�r�larak eritildi. Nihayet, B�rte�ene (Bozkurt) adl� bir ba�bu�un liderli�inde, T�rkler Ergenekon'dan ��k�p b�t�n d�nyaya yay�ld�lar. �zetlenen bu destan, �lhanl� tarih�isi Re�ideddin taraf�ndan nakledilirken, araya Mo�ollar da serpi�tirilerek, b�y�k �l��de tahrif edilmi�tir. Ancak destanda ge�en motifler ve �a�r��t�rd�klar� olaylar, destan�n G�kt�rklere ait men�e efsanelerinin tekam�l etmi� h�li oldu�unu a��k�a g�stermektedir. Nitekim B�rte�ene, G�kt�rklerin soylar�n� dayand�rd�klar� Asena gibi m�barek ve yol g�steren bir kurttur. Hun birli�i da��ld�ktan sonra, destan�n giri�inde belirtildi�i gibi, T�rkler Altay da�lar� civar�na �ekilmi�ler ve bir m�ddet Juan-Juanlar'�n h�kimiyeti alt�nda ya�am��lard�r. Demircilikte ileri giden G�kt�rkler, Juan-Juan h�k�mdar�n�n "Sizler demircilikle u�ra�an k�lelerimsiniz" diye a�a��lanmalar�n� hazmedemeyerek, onlara sava� a�m��lar ve yakla��k d�rt y�z y�l s�ren suskunluktan sonra, 545 y�l�nda b�y�k bir zafer kazanarak istikl�llerinin temelini atm��lard�r. Re�ideddin'in de Cami�'t-Tevarih'te yazd��� �zere, Ergenekon'dan ��k��, bir bayram olarak kutlanm��, �nce T�rk ka�an�, ard�ndan beyler, bir par�a demiri ate�e sal�p k�zd�rd�ktan sonra, �rs �st�nde �eki�leyerek, Ergenekon'u T�rk an'anesinde canl� tutmu�lard�r. G�kt�rk h�k�mdarl�k ailesi A��na soyundan gelmekteydi. Yukar�da ifade etti�imiz efsanelere g�re A��na soyu di�i bir kurttan t�remi�ti ve bu inan�� sebebiyle de G�kt�rk Devleti al�meti, alt�ndan kurt ba�l� sancak olmu�tur. Ergenekon efsanesi, Hun devletinin y�k�lmas�ndan sonra, T�rklerin ya�ad��� zorluklar� anlatmaktad�r. Dolay�s�yla, tarihen ya�anm�� olaylar, G�kt�rklerin, Hun devletinin bir devam� olarak ortaya ��kt�klar�n�n bir delilidir. Nitekim devlet yap�lanmas�n�n Hunlarla ayn� olmas� da bu fikri kuvvetlendirir. |