Bu sirada Ha�lilar'in zul�m ve iskencelerinden bikan Ermeniler'in daveti �zerine Elbistan'i zaptederek onlari Ha�li zulm�nden kurtaran Kili� Arslan, Antakya �zerine sefere hazirlanirken Danismend Gazi'nin Bohemund'u y�zbin altin fidye karsiliginda serbest biraktigini �grenince, seferden vazge�erek s�ratle G�m�stekin'in �zerine y�r�d� ve Maras yakinlarinda onu hezimete ugratti (496 Zilkade/Agustos 1103). Bu bozgun G�m�stekin Gazi'nin itibarini �ok sarsti. Bu olaydan yaklasik iki yil sonra G�m�stekin Gazi, Sivas'ta �ld�. Urfali Mateos (Vekayin�me, s. 225) onun 23 Subat 1104-21 Subat 1105 tarihleri arasinda Ebu'l-Ferec Ibn�'l-Ibr� (Ebu'l-Farac Tarihi, II, 345) ile M�neccimbasi (Sahaif�'l-ahb�r, II) ise 1105-1106 yilinda �ld�g�n� s�ylerler. Kabri Niksar'da olup t�rbesi kitabesizdir. Tokat'ta Garipler Camii olarak bilinen camiin de onun tarafindan yaptirildigi s�ylenmektedir. Oniki oglu vardi. Zahid ve muttak� bir emir olan Danismend Gazi iyi bir insandi. Halka �ok iyi davranirdi. Hristiyanlar bile ondan �vg� ile s�z ederlerdi. �lkeyi m�mur ve m�reffeh bir h�le getirmek i�in �ok �alisti. 2. Emir Gazi: G�m�stekin Gazi'nin �l�m� �zerine Kili� Arslan yillar �nce g�z diktigi Malatya'yi ele ge�irmek i�in seferber oldu. 28 Haziran 1105 (veya 1106) tarihinde baslattigi muhasarayi sehri zaptedinceye kadar s�rd�rd�. Sehrin kuzeydogusunda kurdugu muhasara �letleri ve manciniklarla birka� siddetli h�cumda bulunduktan sonra Danismend Gazi'nin oglu Yagisiyan (baska bir rivayete g�re Ismail b. Danismend'in oglu Sungur) sehri teslim etmek zorunda kaldi (2 Eyl�l 1105 veeya 1106) G�m�stekin Gazi'nin �l�m�nden sonra hanedanin basina b�y�k oglu Em�r Gazi ge�ti. Urfali Mateos, onun b�t�n kardeslerini �ld�rerek tahta ge�tigini yazar. Sel�uklular'i metb� taniyan Em�r Gazi, Kili� Arslan'in 1107 yilinda �l�m� �zerine meydana gelen iktidar boslugundan ve ogullari arasinda baslayan taht kavgalarindan yararlanarak h�kimiyet sahalarini genisletmeye tesebb�s etti. Bu m�cadele sirasinda Kili� Arslan'in oglu Arapsah, Gazi'nin oglu Muhammed'i esir etti. Fakat Em�r Gazi, sonunda Arapsah'i maglup ederek oglunu kurtardi. Em�r Gazi, Kili� Arslan'in ogullari arasindaki taht m�cadeleleri sirasinda damadi Mesud'u destekliyordu. T�rkiye Sel�uklu sultani Sehinsah Afyonkarahisar yakinlarinda Bizans imparatoru Alexios Komnenos ile imzaladigi anlasmayi m�teakip Konya'ya d�nerken Danismendli Em�r Gazi ve bazi Sel�uklu em�rleri tarafindan desteklenen Mesud, kardesinin �zerine b�y�k bir ordu sevketti. Sahinsah bundan haberdar olunca imparatora siginmak i�in ka�arken Aksehir yakinlarinda yakalanarak g�zlerine mil �ekildi ve Mesud, kayinpederi Em�r Gazi sayesinde Sel�uklu tahtina �ikti (1116). Em�r Gazi 1119 Mayisinda yedibin kisilik bir orduyla Antakya �zerine bir akin d�zenledi. Antakya prinkepsi Roger onun �zerine y�r�d�yse de perisan oldu ve T�rkler Ha�li topraklarini yagmaladilar. Oglu Tugrul Arslan adina Malatya'yi idare etmekte olan Kili� Arslan'in dul karisi Ayse Hatun ile evlenmis olan Belek Gazi, Meng�c�kl�ler'e ait Kemah'i istil� etti. Ancak Belek'in Ha�lilar'la m�cadele etmesini firsat bilen Meng�c�k oglu Ishak, Kemah'i geri aldi. Belek, Ha�lilar'a karsi d�zenledigi seferden d�ner d�nmez, Meng�c�kl�ler'in �zerine y�r�d� (1119). Meng�c�kl� Ishak, Belek'e mukavemet edemeyecegini bildigi i�in bizans'in Trabzon d�k� Konstantin Gabras'a sigindi ve onunla ittifak yapti. Bunun �zerine Belek de Danismendli Em�r Gazi ile isbirligi yapti. Iki taraf Erzincan yakinlarinda Serman (Siran) denilen yerde karsi karsiya geldi ve Meng�c�kl� Ishak ile m�ttefiki Konstantin Gabras'in kuvvetleri b�y�k �l��de imha edildi. Binlerce kisi esir alindi. Gabras ile Ishak da esirler arasindaydi. Gabras otuzbin altin (S�ryan� Mihail'e g�re doksan bin altin) fidye �deyerek kurtulurken Ishak da Danismendli Em�r Gazi'nin damadi oldugu i�in serbest birakildi. Meng�c�kl� Ishak, uzun s�re Danismendliler'in n�fuzu altinda kaldi. Ayni sekilde Gabras da Bizans'a karsi Danismendliler'e siginmis ve onlarin hizmetine girmistir. Danismendli Em�r Gazi, damadini tahta �ikardiktan sonra da Anadolu'daki olaylara m�dahale etmeye devam etti. Kili� Arslan'inn Malatya'yi ele ge�irmesiyle siyas� kudretleri zayiflayan Danismendliler, Em�r Gazi zamaninda Anadolu'da �st�nl�k ve h�kimiyeti ele ge�irmeye �alistilar. Em�r Gazi Artuklu Belek'in 1124'te �l�m� �zerine Sel�uklular'in Malatya meliki Tugrul Arslan ile Harput em�ri S�leyman arasindaki ihtilaflardan yararlanarak Malatya'ya h�cum etti (13 Haziran 1124). Bir ay devam eden kusatmadan netice alamayinca, oglu Muhammed'i orada birakarak geri d�nd�. Muhammed sehre yakin bir yerde kararg�h kurarak giris-�ikislari kontrol altina aldi ve kusatmaya alti ay daha devam etti. Muhasaranin uzamasi sehirde kitliga sebep oldu. Halk a� ve perisan bir halde kedi, k�pek ve aga� yapraklari yemege basladi. Tugrul Arslan, Franklar'dan yardim istedi. Ancak onlar s�z verdikleri halde Haleb'i muhasara etmekle mesgul olduklari i�in gelemediler ve kendi adlarina bu �ok �nemli firsati degerlendiremediler. Bunun �zerine Tugrul Arslan ile annnesi Ayse Hatun, Minsar kalesine �ekilerek sehri Em�r Gazi'ye teslim ettiler (10 Aralik 1124). Halk, bu kitliklar sebebiyle perisan bir durumdaydi. Em�r Gazi onlari teselli ederek �ift�ilere tohumluk verdi, koyun ve sigir dagitti. Sehirde refah seviyesi yeniden y�kselmeye basladi. B�ylece Kili� Arslan'in G�m�stekin Gazi'den aldigi Malatya tekrar Danismendliler'in eline ge�ti. Em�r Gazi'nin Malatya seferine T�rkiye Sel�uklu sultani Mesud da katilmisti. Bunu bir ihanet olarak kabul eden kardesi Melik Arab �fkeyle Sultan Mesud'un �zerine y�r�d�. Ancak Sultan Mesud kayinpederi Emir Gazi'nin destegiyle onu maglup etti (1126). Melik Arab ertesi yil yeniden onlara karsi sefere �iktiysa da yine bozguna ugradi (1127) ve Kayseri ile Ankara Danismendlilerin eline ge�ti. Em�r Gazi Malatya'yi zaptettikten sonra, Artuklu h�kimiyetindeki Harput �zerine y�r�d�. Ancak Davud b. S�kmen'in daha erken davranarak Harput'a h�kim oldugunu g�r�nce Hanzit y�resini yagmalayip Davud �zerine y�r�d�. Bu m�cadele sonunda k�rli �ikan taraf hi� s�phesiz Danismendliler oldu. Sultan Mesud kayinpederi sayesinde tahtini korumayi basarirken, Malatya'dan Sakarya'ya kadar uzanan Sel�uklu topraklari Danismendliler'in eline ge�ti. Anadolu'nun en g��l� devleti h�line gelen Danismendliler, 1129 yilinda Ankara, �ankiri, Kastamonu ve Karadeniz sahillerini kontrol altina aldilar. Ermeni prensi Thoros, 1129 yilinda �l�nce, Em�r Gazi �ukurova (Kilikya)'ya m�dahale etti. Ertesi yil Antakya prinkepsi II. Bohemund Ermeni Leon'un topraklarina girip Anazarva'yi (Ayn�zarba bug�nk� Dilekkaya Kalesi) isgal edince I. Leon, Em�r Gazi'ye haber g�nderip yardim istedi. Em�r Gazi, bu daveti kabul ederek �ukurova'ya hareket etti. Bohemund da bu gelismelerden habersiz olarak �ukurova topraklarina girince pusuya d�s�r�lerek ordusuyla birlikte imha edildi, Ha�lilar'dan kurtulan olmadi. Bohemund'un basi kesilerek mumyalandiktan sonra pek �ok degerli ganimet ve hediyelerle birlikte Abbas� halifesine (baska bir rivayete g�re b�y�k Sel�uklu sultanina) g�nderildi (21 Agustos 1130). Garip bir tesad�f eseri olsa gerek G�m�stekin Gazi, I. Bohemund'u, oglu Em�r Gazi de onun oglu II. Bohemund'u esir almistir. |