Yerlesik hayatin �nemli bir birimi olan sehir, Anadolu Sel�uklulari ve Beylikleri d�neminde Anadolu'nun i� ve dis ticaretini saglayan �nemli merkezlerdi. B�y�k ticaret yollari �zerinde kurulan sehirlerde b�y�k bir refah g�ze �arpiyordu. Candarogullari'nin sahip oldugu Sinop b�y�k ticaret yollarinin ulastigi Karadeniz kiyisindaki �nemli bir iskele idi. Cenevizliler buradaki antrepolari vasitasiyla Anadolu'daki mallari ihra� ve kendi mallarini ithal ediyorlardi. Sivas'ta yerlesen Ceneviz t�ccarlari Dogu ve G�ney'den gelen emtiayi kervanlarla Karadeniz limanlarindan olan Trabzon'a, �zellikle Samsun ve Sinop'a g�nderiyorlardi. Dolayisiyla Samsun ve Sinop'ta �ok canli bir ticaret yapiliyordu. Nitekim, �elebi Mehmed zamaninda Samsun �zerine sefer yapildiginda �nce Ceneviz elindeki K�fir Samsun sonra Isfendiyar Bey oglu Hizir Bey idaresindeki M�sl�man Samsun alindiginda, Osmanli padisahi Hizir Bey'e sehri ni�in savunmadigini sormustu. Bunun �zerine Hizir Bey "Bizim sehrimizin dirligi Kafir Samsun sayesinde idi, o da sizin elinize ge�ti" diyerek Cenevizlilerle olan ticaret kapisinin kapandigini s�ylemek istemistir. Beyligin, Sinop limani vasitasiyla Venedik ve Ceneviz ile iktisad�-ticar� m�nasebetlerini gelistirdigi Venedik Devlet Arsiv vesikalarindan anlasilmaktadir. Kastamonu ise �nemli bakir ve demir madeninin �ikartildigi bir merkez idi. Bakir madeninin bulundugu K�re, Beyligin idaresinde bulunuyordu. �nemli bir sanayi maddesi olan bakir �ok eski d�nemlerden beri kullanildigi gibi bu d�nemde ve Osmanlilar devrinde de �nemini s�rd�rm�st�r. Candarogullari Beyligi, Cenevizliler'le yaptiklari alis-verislerinde �zerinde �ift balik resmi bulunan ve D�r�'s-sa�de-i Sinop yazili bakir paralar kullanmislardi. l- Candarogullari Beyligi'nde Ordu ve Donanma Candarogullari Beyligi'nde sosyal ve ekonomik hayatta g�r�len refah, beyligin asker� g�c� ile de alakasi olmasi bakimindan �nemlidir. Beyligin sahip oldugu kara ordusu yirmi bes bin s�vari olup, Osmanli devletinin yaninda Rumeli ve Anadolu'da seferlere katiliyordu. Ayrica u� beyligi olmasi ve Bizans hududunda bulunmasi sebebiyle zaman zaman Bizans �zerine akinlar yapildigi gibi Fatih'in Istanbul kusatmasina istirak etmisti. Candarogullari Beyligi'nin �nemli bir diger asker� g�c� donanma idi. Beyligin Sinop limaninda bir tersanesi bulunuyordu. Donanmanin mikdari hakkinda kesin bir bilgi mevcut degilse de, daha Sel�uklular zamaninda Sinop'ta donanma bulundugu ve �obanogullari Beyligi ve kurucusu H�sameddin �oban'in buradan donanma ile Kirim'a sefer yaptigi bilinmektedir. Daha sonra Pervaneogullari idaresinde kalan Sinop'ta yine g��l� bir donanma vardi. Candarogullari donanmasi da 1361'de Cenevizler idaresindeki Kefe'yi ele ge�irmek �zere tesebb�slerde bulunmustu. Isfendiyaroglu Ismail Bey'in Sinop'un Osmanlilar'in eline ge�mesinden �nce insa ettirdigi gemi 900 ton tasiyacak b�y�kl�kte idi. Daha sonra Osmanli donanmasi i�in �rnek teskil eden bu gemi Fatih Sultan Mehmed tarafindan Istanbul'a g�nderildi. m- Ilm� ve K�lt�rel Faaliyetler Candarogullari, iki y�zyila yaklasan h�k�mdarliklari zamaninda ilim ve sanat adamlarini himaye ederek pek�ok T�rk�e eser yazilmasina ve T�rk�e'nin ilim dili olmasina yardimci olmuslardir. Candarogullari Beyligi zamaninda, Kastamonu, Anadolu'nun �nemli ilim ve k�lt�r merkezlerinden biri oldu ve bu durumunu Osmanlilar zamaninda sehzade sancagi oldugu zamanlarda da s�rd�rd�. Beyligin asil kurucusu olan ve sinirlarini genisleten I. S�leyman Pasa, �evresinde olusturdugu ilim meclisleri ile k�lt�r faaliyetlerinin yasatilmasina �nayak olmustur. Candarogullari Beyligi d�neminde kaleme alinan ilk eser Kutbeddin Sirazi tarafindan I. S�leyman adina yazilmistir. Imam-i Gazali'nin Ihyau Ulumi'd-Din adli eserinden se�meler yapilarak hazirlanan eser Intihab-i S�leyman� adiyla Fars�a olarak telif edilmistir. K�t�r�m Bayezid adina da Ebu Mihnef'e Hz. H�seyin'in sehadetini anlatan Dest�n-i Maktel-i H�seyin adli manzum mesnev� Yusuf� tarafindan terc�me edilmistir. Devrinde ilm� ve k�lt�rel �alismalarin �nem kazandigi iki Candaroglu beyi Isfendiyar Bey ile torunu Ismail Bey'in Isfendiyar Bey adina kaleme alinan eserler arasinda Sinop'lu hekim M�min bin Mukbil bin Sinan'in Kit�b-u Mift�hu'n-n�r ve Haz�in�'s-s�r�r adli g�z hastaliklari ile ilgili tib kitabi, yine Isfendiyar Bey'in emriyle oglu Ibrahim'in okumasi i�in yazilan Cevahir�'l-esd�f isimli T�rk�e Kur'an-i Kerim tefsiri, diger oglu Hizir Bey adina terc�me edilen Mir�cn�me, yine oglu Kasim Bey adina yazilan T�rk�e Hul�sat�'t-tib kitaplari bulunmaktadir. Bu hanedanin ilim ve edebiyati himaye hususunda en m�him simasi Ismail Bey'dir. Hulviyy�t-i Sah� adli fikiihtan f�r�a dair 78 bab �zerine T�rk�e bir eser yazmis olan Ismail Bey, kendisi de b�y�k bir �limdir. O'nun adina yazilan eserler arasinda Kastamonu'lu �mer bin Ahmed'in Risale-i M�nciye adli yedi kiraata dair genis T�rk�e Tecvid'i, Yunus bin Halil'in Miyar�'l-ahyar ve'l-esrar adli T�rk�e tasavvuf kitabi bulunmaktadir. Yine Ismail Bey'in emriyle yapilmis m�tercimi bilinmeyen bir Kimya-yi Saadet terc�mesi vardir. Ismail Bey, Niksarli Muhyiddin Mehmed i�in yaptirdigi k�t�phaneye ser'� ve akl� ilimlere dair ��y�z kitap bagislamistir. Candarogullari devrinde edebiyat sahasinda da bir canlilik g�r�lmektedir. Kastamonu ve Sinop XV. y�zyilin ilk yarisinda sair ve �limlerin him�ye edildigi �nemli bir merkez olmustur. XV. y�zyil baslarinda yetisen Anadolu sairlerinden Sinop'lu Mehmed, Kastamonu'lu Dervis T�rab� ile Ismail Bey'in �evresinde bulunan Hammid� H�k�, Sen�y�, D�� gibi sairler Candarogullari d�neminde varlik g�stermislerdir. |