| S�LEYMANSAH'IN ANTAKYA'YI FETHI �ok eski bir tarihe sahip olan Antakya �si nehri kiyisinda ve Habib�'n-Necc�r dagi eteklerinde yer alan tarih� bir sehir olup M.�. 300 tarihlerinde I. Seleukus tarafindan kurulmus ve zamanla Suriye'nin merkezi olmustur. Roma imparatorlugu d�neminde Roma ve Iskenderiye'den sonra imparatorlugun ���nc� b�y�k sehri haline gelmisti. M. III. y�zyilda Iran Sasan� Kisrasi I. S�pur Roma imparatorlugunun bu �nemli sehrini zaptederek halkini H�zistan ve C�ndisapur'a s�rg�n etti. VI. y�zyilda Antakya yine Sasan� saldirilarinin odak noktasini teskil etti ve H�srev I. Enusirvan 535 yilinda burayi tekrar zapt ve tahrip etti. Bizans imparatoru Justinianos VI. y�zyilda sehri yeniden insa ettirdi. Antakya 638 yilinda Isl�m ordulari tarafindan fethedildi ve �� asri askin bir s�re m�sl�manlarin elinde kaldi. 969'da imparator Nikephoros Phokas zamaninda Bizans'in hakimiyetine girdi ve yaklasik bir asir boyunca Bizans'in Isl�m ordulari karsisindaki en �nemli kalesi oldu. 1080 yilindan beri Arap Ukayl� em�ri Seref�ddevle M�slim b. Kureys'e hara� �d�yordu. Antakya'ya g�z�n� diken sadece S�leymansah degildi. Mirdasogullarinin elinden Haleb'i almis olan Seref�'d-Devle M�slim b. Kureys ve Suriye Sel�uklu devletinin kurucusu Tutus ta ayni sehrin fethini hedef edinmislerdi. Burada S�leymansah'in B�y�k Sel�uklu h�k�mdari Meliksah ile olan m�nasebeti dikkat �ekmektedir. Ayni devlete tabi olduklari iddia edilen �� ayri b�lge h�k�mdarinin birbiri aleyhine olarak ayni sehri ele ge�irmeye �alismalari olduk�a garip bir keyfiyettir. Bunun ayni amaca y�nelik ortak bir hareket olmadigi neticeleriyle bellidir. Kaldi ki S�leymansah'in Tarsus'u aldiktan sonra Trablussam'in si� sempatizani h�k�mdari Kadi Ibn Amm�r'a m�racaat ederek ondan yeni feth etmis oldugu Tarsus i�in kadi ve hatip istedigi rivayeti de mevcuttur. Rivayetin �nemi gayet a�iktir. Bu rivayet dogru kabul edilecek olursa S�leymansah'in B�y�k Sel�uklularin geleneksel siyasetine y�z �evirdigi anlasilacaktir. S�leymansah bundan sonra Antakya'yi fethetmek i�in seferber oldu. Ancak bu fetih olduk�a b�y�k hazirliklari gerektirmekteydi. ��nk� Antakya'nin fethinde hesaba katilmasi gereken kuvvet sadece Philaretos'un g�c� kuvveti degildi. Bu sehri aldiktan sonra ona g�z dikmis olan Seref�'d-Devle M�slim b. Kureys ve Suriye meliki Tutus ile m�cadele etmek gerekecegi gayet a�ik bir husustu. Bu sebeple S�leymansah'in Kilikya'yi hakimiyeti altina aldiktan sonra baskent Iznik'e d�nerek kendisi g�neyde mesgul iken devletin diger b�lgelerini emniyet altina almak istedigi anlasiliyor. Nitekim en degerli kumandanlarindan Ebu'l-Kasim'i Iznik'te kendisine vek�let etmek �zere birakirken bir taraftan da Anadolu'nun Sel�uklulara tabi olan b�lgelerine ayri ayri valiler g�ndermistir. Anna Komnena'nin vermis oldugu bu bilgi yer ve sahis adlari ihtiva etmedigi i�in maalesef pek yetersiz kalmaktadir. 1084 yili i�inde Philaretos'un Urfa'da kumandan olarak birakmis oldugu oglu Barsam ile arasi a�ilmisti. Babasi tarafindan tevkif ve Antakya kalesine hapsedilen Barsam rivayete g�re Antakya sehrinin sahnesi olan Ismail ile anlasarak babasi aleyhine onunla birlesmis ve Philaretos'un bir d�g�n m�nasebeti ile Urfa veya Akk�'da bulunmasindan istifade ederek hapisten ka�mis ve Iznik'e gitmisti. Burada S�leymansah ile Antakya'nin teslimi hususunda anlasmaya varmislardi. Bunun �zerine S�leymansah ordusu ile Antakya'ya dogru hareket etmisti. S�leymansah'in hareketinin haber alinmamasini saglamak gayesi ile geceleri y�r�y�s yaptigi ve g�nd�zleri vadilerde gizlendigi s�ylenmektedir. Anna Komnena'ya g�re S�leymansah, 12 gece y�r�d�kten sonra Iznik'ten Antakya'ya varmistir. Bunun mevcut uzaklik g�z�n�nde bulunduruldugu takdirde m�mk�n olamayacagi gayet a�iktir. Buna karsilik Aksar�y� S�leyman Sah'in 5 g�nl�k y�r�y�sten sonra Antakya'ya ulastigini s�yler. Eger S�leymansah Antakya �zerine y�r�y�se Tarsus'tan veya Adana'dan baslamis ise bu son zikredilen y�r�y�s m�ddeti daha makul g�r�nmektedir. Ayrica kaynaklarin b�y�k bir kisminin seferin bir b�l�m�n�n deniz yoluyla yapildigini bildirmis olmasi sebebiyle son rivayetin daha mantik� oldugu kabul edilebilir. Sehre m�sl�man sahne Ismail'in yardimi ile Faris kapisindan gizlice giren kuvvetler b�y�k bir mukavemetle karsilasmamislar, direnmeye �alisan Philaretos da Mencikoglu (Mincak-oglu) adli T�rkmen beyinin yardima gelmesiyle kisa s�rede bertaraf edilmis ve bundan dolayi da yerli halka k�t� muamelede bulunulmamistir. Sabahleyin T�rk askerlerini sehirde g�ren yerli ahali �nce bunlari Philaretos'un askerleri zannetmislerse de �ok ge�meden durumu �grenmislerdir. Bunun �zerine halkin bir kismi i� kaleye bir kismi da Habib�'n-Neccar (Silpius) dagina siginmis bazilari da sehri terkedip ka�mislardir. 300 kisilik bir s�vari kuvvetiyle sehri zapteden S�leymansah halka eman vermis ve esirleri serbest birakmistir. Halkin evlerine girilmesini ve kizlariyla evlenilmesini de yasaklamistir (10 Saban 477/12 Aralik 1084). Sehrin i� kalesine gelince bunun bir ay daha mukavemet ettikten sonra 12 Ocak 1085'te S�leymansah'a teslim oldugu anlasilmaktadir. S�leymansah tarafindan Antakya'nin fethi Philaretos'u �ok g�� durumda birakti. S�leymansah Antakya'ya girince derhal sehri imar etmek i�in seferber oldu. B�y�k Mar Cassianus kilisesini camiye �evirdi ve 15 Saban 477 (17 Aralik 1084) g�n� ilk Cuma namazi kilindi. 100 m�ezzinin ezan ve tekbir sesleri arasinda bu fetih kutlandi. Bizanslilarin ve Philaretos'un zul�mlerinden sikayet�i olan Ermeni ve S�ryaniler �ok mennun oldular. Mar Cassianus Kilisesi'nin camiye �evrilmesi �zerine S�leymansah'tan izin alarak kendileri i�in Meryem Ana ve Aziz Cercis adli iki kilise yaptirdilar. S�leymansah sahne Ismail ile i� kaleyi teslim eden kumandani g�revinde birakmis, hristiyanlarca kutsal sayilan bu sehrin fethini �zel bir el�iyle sultan Meliksah'a bildirmis, meshur sair Eb�verd� de bu fetih sebebiyle bir kaside yazmistir. Getirdigi az sayidaki kuvvetleri fetihten sonra yetisen diger birliklerle takviye eden S�leymansah Ayint�b, H�rim, D�l�k, Tellb�sir, Raban, Iskenderun ve S�veydiye (Samandagi)'yi de fethetti. Yukari Ceyhan b�lgesi yani Elbistan ve Maras da yine T�rk kumandanlarindan Buldaci tarafindan fetholundu. Bunun �zerine Philaretos B�y�k Sel�uklu h�k�mdari Meliksah'in huzuruna �ikarak m�sl�manligi kabul etmis ve kendisine tevcih olunan Maras'a giderek 1090 yilinda burada �lm�s ve tarih sahnesinden �ekilmistir. |