MEML�KL�-SEL�UKLU M�N�SEBETLERI Mogollar Sel�uklu Devleti'nin hakimiyetindeki topraklara elkoydular, hatta bazi vil�yetleri inc� olarak dagitarak hanedanin eml�ki haline getirdiler. Meshur vezir Semseddin C�veyn�'ye de �lkenin gelir kaynaklarini tespit ettirdiler. Sel�uklular'in Ilhanli hazinesinden aldigi bor�larin �denemeyecek d�zeye geldigini g�ren C�veyn� Erzincan ve civarini satin alip Ilhan'in �nc�lerine katarak meseleyi Mogollar lehine halletti. Anadolu Sel�uklulari Mogol tahakk�m� altinda iken Meml�kl�ler zaman zaman Anadolu i�lerine m�dahale etmis ve son olarak Elbistan'da Mogollar'a agir bir darbe indirmisti. Mogollar bunun intikamini almak i�in seferber oldu ve taraflar 14 Receb 680 (29 Ekim 1281) tarihinde Hama-Humus arasinda savasa girdiler. Her iki tarafin da agir kayiplar verdigi savas Meml�kler'in zaferiyle sonu�lanmis ve Sultan Kalavun Suriye'de b�y�k bir kahraman olarak karsilanmistir. Abaka Han kumandanlarina bu magl�biyet dolayisiyla �ok �fkelendi ve ertesi yil bunun intikamini almak �zere bizzat sefere �ikacagini s�yledi. Ancak onun 20 Zilhicce 680 (1 Nisan 1282) �l�m�yle m�sl�man halk b�y�k bir fel�ketten kurtulmus oldu. Abaka Han'in yerine kardesi Tek�der Ilhan il�n edildi (4 Muharrem 681/14 Nisan 1282). M�sl�man olan ve Ahmed adini alan Tek�der devlete Isl�m� bir h�viyet kazandirmak istiyordu. Meml�klerle de yeni bir siyaset takip ederek dostluk tesis etmekten yana idi. Bu m�nasebetle Seyh Abdurrahman, Sivas kadisi Kutbeddin Sirazi, Artuklu veziri Semseddin Muhammed gibi meshur simalardan olusan bir sefaret heyetini bir mektupla Sultan Kalavun'a g�nderdi. Ahmet Tek�der mektubunda k���k yastan beri Allah'a inandigini, m�sl�man olarak selamet yolunu se�tigini ve b�y�k kurultayda ittifakla han se�ildigini, Isl�miyeti y�celtmek ve m�sl�manlara hizmet etmek, m�sl�manlar arasinda kan d�k�lmesine mani olmak istedigini s�yl�yor ve artik iki devlet arasinda dostluk kurulmasi gerektigine isaret ediyordu (15 Cemaziyelevvel 681/21 Agustos 1282). Meml�k sultani Kalavun Ahmed Tek�der'in bu mektubuna gayet nazik�ne bir �slup ile cevap vermis, fakat �zellikle Kongurtay'in Anadolu'da kan d�kmeye ve zul�m yapmaya devam ettigini bahane ederek barisa yanasmamistir. B�yle bir imk�nin degerlendirilememis olmasi hi� s�phesiz m�sl�manlar i�in b�y�k bir talihsizlik olmustur. Ahmed Tek�der'in m�sl�manlarla iyi iliskiler kurmaya �alismasi Argun ile Kongurtay'in ve diger kumandanlarin ona karsi bir ittifak olusturmalarina sebep oldu. Bu ittifak sonucu Ahmed Tek�der hem tahtini hem de hayatini kaybetti(1284). B�ylece Mogollar da ilk defa taht kavgasi sonunda saltanat degisikligi oldu. Bu m�cadeleler sirasinda sultan Kalavun da Malatya, Harput ve �ukurova'ya kuvvetler sevketti. II. GIYASEDDIN KEYH�SREV'IN �L�M� �ocuk yasta Sel�uklu tahtina �ikan III. Giyaseddin Keyh�srev'in saltanati Hatiroglu ile Karamanogullari'nin �ikardigi isyanlar, Meml�k sultani Baybars'in ve Abaka Han'in Anadolu'yu istil�si gibi �nemli olaylarla ge�ti. Ayrica Siyavus'un �ikardigi karisikliklar da bu devrin dikkati �eken olaylarindan biridir. Sultan II. Izzeddin Keyk�vus Kirim'da iken ogullarindan Giyaseddin Mesud, R�kneddin Kili� Arslan, R�kneddin Gey�mers, Alaeddin Siyavus (bazi kaynaklarda d�zmece oldugu s�yleniyor) ve Fer�m�rz de yaninda bulunuyordu. II. Izzeddin Keyk�vus'un Istanbul'da hristiyanlastirilan ve Bizans kaynaklarinda Melik Konstantin adiyla zikredilen bir oglu daha vardi. II. Izzeddin Keyk�vus'un 679 (1280) yilinda �l�m� �zerine veliahd tayin ettigi oglu Mesud gemilerle Sinop'a gelmis ve Sel�uklu tahtina ge�mis olan Gey�mers de ona tabi olmustur. Abaka Han Erzincan, Erzurum ve Sivas'i Sultan Mesud'a tahsis ederek h�k�mdarligini onayladi. Abaka Han'in �l�m� �zerine Ahmed Tek�der Sel�uklu topraklarini III. Giyaseddin Keyh�srev ile Mesud arasinda taksim etti. Bu sirada Ilhanli tahtinda degisiklik oldu ve Argun Han tahta ge�ti. Tebriz'de bekleyen Mesud'u Sel�uklu sultani olarak tayin etti. Anadolu'ya d�nen Mesud �nce Kayseri'de 1284 Subat baslarinda da Konya'da merasimle tahta �ikti. Emirler ve devletin ileri gelenleri huzura �ikip biat ettiler. Argun Han, Ahmed Tek�der ile isbirligi yaptigi gerek�esiyle III. Giyaseddin Keyh�srev'i tahtindan indirip Erzincan'a (veya Erzurum'a) s�rg�n etti ve g�revlendirdigi adamlar vasitasiyla da �ld�rtt� (Zilhicce 682/Subat Mart 1284). Onun sikintilar i�inde ge�en h�k�mdarlik d�neminde b�y�k mimar� eserler insa edilmistir. Bunlar arasinda Sivas'taki G�kmedrese, �ifte Minareli Medrese ve B�r�ciye medreseleri sayilabilir. |