I. GIYASEDDIN KEYH�SREV'IN IKINCI H�K�MDARLIGI (1205-1211) Giyaseddin Keyh�srev Konya'yi kardesi S�leyman Sah'a biraktiktan sonra uzun ve macerali bir hayat yasadi. Dokuz yil s�recek bir gurbet hayatina baslayan Giyaseddin Keyh�srev, Konya'dan Sis'e (Kozan) gitmis ve orada Ermeni krali Leon tarafindan karsilanmis ve b�y�k bir h�sn� kabul g�rm�st�. Daha sonra Elbistan'a hareket eden Giyaseddin Keyh�srev burada da kardesi tarafindan adeta bir sultan gibi karsilanmis ve Elbistan'in kendi emrine verildigi bildirilmistir. Giyaseddin kardesinin bu �l�cen�p davranisina tesekk�r ederek Malatya'ya gitti. Kardesi Kayser Sah da onu t�renle karsiladi. Buradan Haleb'e ge�ti ve daha sonra Amid (Diyarbekir) ve Ahlat yoluyla Karadeniz sahiline �ikti; oradan da bir gemiyle Istanbul'a hareket etti. Istanbul'da imparator tarafindan t�renle karsilandi ve kendisine 10 binlik altinlik tahsisat ayrildi. Giyaseddin Istanbul'da Mavrazomes adli bir Rumun kizi ile evlendi. Latinlerin 1204 yilinda Istanbul'u isgaline kadar orada, daha sonra da kayinpederiyle birlikte gittigi Istanbul yakinlarindaki bir kalede kaldi. S�leyman Sah'in �l�m haberini de burada aldi. Giyaseddin'in eski em�rlerinden bazilari S�leyman Sah'in �l�m� �zerine onu tahta �ikarmak i�in harekete ge�ti. Danismendlilerin yikilmasindan sonra Anadolu Sel�uklu Devleti'nin hizmetine giren Danismendli Yagibasan'in ogullari Muzaffereddin Mahmud, Zahireddin Ili ve Bedreddin Yusuf da Giyaseddin'i tekrar tahta �ikarmak i�in seferber oldular. Bunlar Sel�uklularin b�y�k kumandanlarindan M�b�rizeddin Ertokus ile isbirligi yaparak, diger bazi em�rleri de kendi saflarina kazandilar. Giyaseddin Keyh�srev'in haciplerinden Zekeriyya bu em�rlerden aldigi taahh�tnameyi Giyaseddin'e g�t�rd�. Onu Anadolu'ya davet etti. S�leyman Sah'in �l�m�n� �grenen Giyaseddin, ogullari, kayinpederi ve yakin adamlariyla yola �ikti. Ancak Bizans imparatoru Theodoros Laskaris, III. Kili� Arslan ile anlasmis oldugundan onlara topraklarindan ge�me izni vermeyecegini bildirdi. Ancak uzun m�zakereler neticesinde iki oglunu ve Hacib Zekeriyya'yi rehine birakmak suretiyle imparatordan izin alabildi ve u� b�lgelerdeki em�rlerin refakatinde Uluborlu'ya geldi. Burada hazirladigi ordu ile Konya'yi ele ge�irmek �zere hareket etti. Bu sirada rehine olarak bulunduklari yerin muhafizlari ile anlasan ogullari Keyk�vus ile Keykub�d ve Hacib Zekeriyya da orduya katildi. Giyaseddin Ocak 1205 tarihinde Konya'yi muhasaraya basladi. Bir ay s�ren kusatmada hi�bir netice alamadan Ilgin'a d�nd�. Bu sirada beklenmedik bir hadise oldu ve Konyalilarla daim� halde rekabet halinde olan Aksaraylilar Giyaseddin'e haber g�nderip sehirlerine davet ettiler ve h�k�mdar olarak taniyacaklarini bildirdiler. Giyaseddin bu habere �ok sevindi ve hemen Konya'ya hareket etti. Yegeni III. Kili� Arslan'a da Tokat'i ikta etti. B�ylece dokuz yillik bir aradan sonra 1205 yili Subat ayinda (601 Receb) yeniden Sel�uklu tahtina �ikti. Rivayete g�re ortalik s�kun buluncaya kadar G�vele kalesinde beklemesi istenen III. Kili� Arslan burada �ld�r�lm�st�r. Giyaseddin yeniden tahta �iktiginda S�leyman Sah'tan saglam bir devlet devr almisti. Sultan I. Giyaseddin Keyh�srev ilk is olarak kendisinin gurbette oldugu sirada Sam'a gitmis olan hocasi Mecdeddin Ishak'i Konya'ya davet etti. Bu davet �zerine Konya'ya gelen Mecdeddin'i b�y�k bir t�renle karsilayip daha sonra oglu Izzeddin Keyk�vus'a hoca tayin etti. B�y�k oglu Izzeddin Keyk�vus'u Malatya'ya, ortanca oglu Alaeddin Keykubad'i Tokat'a, k���k oglu Cel�leddin Keyferid�n'u ise Koyluhisar'a meliki olarak tayin etti. Fakat daha �nceki tecr�belerden ders alinarak artik meliklere bagimsiz hareket etme yetkisi verilmedi. Anadolu'daki hakimiyeti g��lenen Sel�uklular Artuklu ve Eyyubi melikleri tarafindan da metb� tanindi. Sel�uklu sultanlari milletlerarasi ticaret yollarinin �nemini kavradiklari i�in fetih ve sefer politikalarini buna g�re tanzim ediyorlardi. Latinlerin Istanbul'u isgali ve Komnenoslarin Karadeniz sahillerini tamamen kendi hakimiyetleri altina alma emelleri sebebiyle transit ticaret yollarinda emniyet kalmamisti. Bundan dolayi Sultan, Karadeniz seferine �ikarak Komnenoslari maglub etti ve ticaret yollarinda emniyeti yeniden sagladi. Daha sonra da T�rkiye i�in �nemli bir ithalat ve ihracat merkezi olan Antalya'yi ele ge�irmek i�in muhasara eden Sultan, netice alamayinca geri �ekildi. Ancak sehre giden yollari kontrol altinda tutmaya devam etti. Bunun �zerine sehirdeki Rumlar, Latin idaresinde yasamaktansa T�rklerin hakimiyetine girmeyi tercih ettiler ve sultana gizlice haberler g�ndererek onu sehri de ele ge�irmeye davet ettiler. Bunun �zerine sultan sehri tekrar muhasara etmeye basladi. Siddetli h�cumlardan sonra surlara tirmanan H�sameddin Yavlak Arslan, sultanin sancagini bur�larin �zerine dikti ve 5 Mart 1207'de (3 Saban 603) Rumlarin da yardimi ile sehir T�rk hakimiyeti altina girdi. Sultan, M�barizeddin Ertokus'u Antalya' vali ve subasiligina getirdi. Isl�m� gelenege uygun olarak sehre kadi, imam-hatip ve m�ezzin tayin etti. Kale ve bur�lari tamir ettirip sil�h ve erzak depo etti. Antalya'nin fethi T�rkiye'nin iktisad� ve i�tima� gelismesinde �nemli bir yere sahiptir. Sel�uklular Akdeniz'de �nemli bir ithal�t ve ihracat limanina kavustuklari gibi burayi deniz kuvvetleri i�in bir �s haline getirdiler. Giyaseddin Keyh�srev Antalya'nin fethinden sonra ordusuyla Konya'ya hareket etti. Bazi ticari vergileri kaldirdi. Sel�uklular ile Kibrisli Latinler arasinda ticar� anlasma imzalandi. S�leyman Sah'in �l�m� �zerine meydana gelen iktidar boslugundan yararlanan Ermeniler, Elbistan'a kadar gelerek pek�ok esir ve ganimetle geri d�nm�slerdi. Bu sebeple Sultan Ermeniler'e karsi sefere mecbur oldu (605/1208-1209) yilinda Maras'i ele ge�irdi ve Eyy�biler'in de yardimi ile Ermeni topraklarina girdi. Bazi sehir ve kaleleri zaptetti. Sultan g�venilir em�rlerinden H�sameddin Hasan'i bu b�lgede g�revlendirdi. Daha sonra onun ogullari ayni g�revi s�rd�rm�s ve Ha�li seferleri sirasinda tahrib edilen Maras imar edilmistir. Ermeni krali Eyy�bi meliklerinin tavassutu ile Sel�uklular ile bir antlasma imzalayarak onlara tabi oldu. Sultan Giyaseddin Keyh�srev Eyyubi h�k�mdari el-Melik�'l-Adil'in yayilmaci siyaseti sebebiyle el-Melik�'z-Zahir, Muzaffer�ddin K�kb�ri, Mugiseddin Tugrul Sah ile ittifak yapti (606/1209-10). Giyaseddin Keyh�srev'in Karadeniz, Akdeniz ve Ermeni topraklarinda kazandigi zaferler, Iznik imparatoru ile aralarinin a�ilmasina sebep oldu. Laskaris'in giderek kuvvetlenmesinden endise eden Sultan, Iznik Devleti ile hesaplasmaya mecbur oldu. Kendisine siginan Bizans imparatoru Alexis'i yanina alan Sultan Giyaseddin Laskaris'e bir �ltimatom g�ndererek Iznik'i imparatorlugun esas sahibi Alexis'e teslim etmesini istedi. Bu talebin reddedilmesinden sonra harekete ge�en Sultan, Denizli-Ladik arasindaki Antiochel sehrini muhasara ettigi sirada Laskaris'in ogullari ile karsilasti ve onlara agir kayiplar verdirtti. Bizzat imparatorun �zerine h�cum ederek onu yere d�s�rd�. Ancak muhafizlarina imparatora dokunmamalarini emretti. Yere d�sen imparator ayaga kalkip sultanin atinin ayaklarini kesti. Sultan bir kulenin devrilisi gibi yere d�st� ve �ld�r�ld�. Sultanin �ld�r�ld�g�n� g�ren Sel�uklu ordusu dagildi ve Bizans imparatoru kuvvetleri maglub iken galip duruma y�kseldi (5 Haziran 1211). |