Ibrahim Kafesoglu ise bu konuda s�yle der: "Anadolu Sel�uklu devleti fiilen ve hukuken S�leymansah'tan sonra ve Sultan Meliksah'in 1092'de vuku bulan �l�m�nden sonra meydana gelen iktidar boslugundan yararlanan S�leymansah'in oglu I. Kili� Arslan tarafindan kurulmustur. Yani Anadolu Sel�uklu melikligi Kili� Arslan'in idaresinde bir devlet h�viyetini kazanmistir. Zira Bizansli tarih�i Anna Komnena bunu hi� bir teredd�de yer birakmayacak sekilde B�y�k S�leymansah'in iki oglunun Horasan'dan s�ratle Iznik'e geldigini ve Kili� Arslan'in sultan ilan edildigini s�yler. O zamana kadar bir askeri �s olan Iznik de bu devletin bassehri oldu." Bu konudaki g�r�sleri iki grupta toplamak m�mk�nd�r. Bunlardan birincisine g�re Kutalmis'in �l�m�nden sonra esir d�sen kardesi Resul Tekin ve ogullari S�leyman ile Mansur Alp Arslan tarafindan �ld�r�lmek istenmis ancak vezir Nizam�'l-M�lk hanedan azasini �ld�rmenin ugursuzluk getirecegini ve devletin bekasina tesir edecegini s�yleyerek Sultan'i bundan vazge�irmistir. Bu arada yeniden isyan etmelerini �nlemek gayesi ile de onlari fetihlerle mesgul olmalari i�in Anadolu'ya g�ndermistir. Bu suretle ya cihad ederek devlete hizmet etmeleri veya din ve devlet ugrunda sehid olmalari hedef alinmistir. Ikinci g�r�se g�re ise S�leymansah ile agabeyi Mansur Malazgirt savasina katilmis ve bu savasta b�y�k yararliklar g�stererek Sultan Alp Arslan'in g�ven ve sevgisini kazanmislardir. Bundan dolayi da Alp Arslan Anadolu'yu onlara tahsis etmistir. S�leymansah'in Alp Arslan'in �l�m�nden sonra sultan Meliksah tarafindan Anadolu'yu idare etmek, burada basibos dolasan T�rkmenleri ve birbirleriyle m�cadele halinde olan em�rleri (bey) disiplin altina almak i�in g�nderildigini iddia eden bazi tarih�ileri de bu grup i�inde m�tal�a etmek m�mk�nd�r. Bu son iki g�r�sle S�leymansah ve kardeslerinin Anadolu'ya gelislerine bir nevi mesr�iyet taninmaktadir. Anadolu Sel�uklu hanedani ile B�y�k Sel�uklu ailesi arasinda daha ilk yillarda ortaya �ikan gerginlik birinci gruptaki rivayetin daha dogru oldugu kanaatini uyandirmaktadir. Bu da B�y�k Sel�uklu sultanlarinin s�nn� Isl�m �leminin h�m�si sifati ile m�sl�man tebeayi rahatsiz eden T�rkmen gruplarini sinir boylarina s�rmek seklinde beliren siyasetlerine uygun d�smektedir. Bizans kaynaklarinin S�leymansah ve kardeslerinin Sultan Alp Arslan'a isyan ederek ka�tiklarini belirten rivayetleri de m�bal�gali olsa gerektir. B�yle bir hususun kabul� onlarin sikinti i�inde yasadiklari Urfa b�lgesinin Meliksah devrinde bile h�l� Sel�uklu hakimiyetine girmedigini d�s�nmeye sevkeder ki bu da dogru degildir. En g�venilir rivayetlere g�re S�leymansah, agabeyi Mansur, kardesleri Alp Ilig (Y�l�g) ve Devlet 1072 yilinda veya ertesi yil Urfa ve Birecik yakinlarina ka�mislar, yahut da s�r�lm�slerdir. Bunlar o y�rede basibos dolasan Y�vekiyye t�rkmenleri ile onlar tarafindan basbug olarak taninmislardir. D�rt kardesten ikisi Alp Ilig ve Devlet daha sonra Suriye olaylarina karismislar ve burada kendi adina fetihlerde bulunan T�rkmen emri Uvak oglu Atsiz'a baskaldiran S�kli (S�kl�) adindaki baska bir T�rkmen beyini desteklemislerdir. Ayrica Misir'daki sii Fatim� halifesi ile anlasip B�y�k Sel�uklularin bastan beri takip ettikleri s�nn� siyasete y�z �evirmisler, fakat Atsiz tarafindan maglub edilerek Sultan Meliksah'in yanina g�nderilmislerdir (1074). Sultan Alp Arslan ile maglup imparator Romanos Diogenes arasinda kararlastirilan barisin Bizans h�k�meti tarafindan taninmamasi �zerine muhtelif T�rkmen kitleleri Sultan Alp Arslan'in emiri ile Anadolu'ya girmislerdir. Bu T�rkmen beyleri arasinda Saltuk, Danismend, Meng�c�k, �avuldur ve Artuk beyleri sayabiliriz. Bu beylerin kendi adlari ile anilan k���k devletler kurduklari ve bazilarinin uzun yillar hakimiyetlerini s�rd�rd�kleri tarihen sabittir. Ancak dikkatimizi �eken nokta Anadolu'nun ilk f�tihleri sayilan bu T�rkmen reisleri arasinda Artuk Bey'den baskasinin faaliyetlerini tesbit etmenin m�mk�n olmayisidir. Artuk Bey disindakilerin sadece ogul ve torunlarinin faaliyetleri hakkinda az da olsa bir miktar bilgiye sahibiz. Artuk Bey'in Anadolu'nun fethi ile ilgili icraatina gelince Romanos Diogenes'in yerine Bizans tahtina ge�en Mikhail Dukas Isaak Komnenos ile kardesi Alexios Komnenos ve Malazgirt'te Romanos Diogenes'e ihanet etmis olan norman kumandani Urselius (Russel)'u Anadolu i�lerine kadar ilerlemis olan T�rklere karsi g�nderdi. Bizans tahtina g�z dikmis olan Urselius Kayseri'de onlardan ayrilarak Sivas'a gitti. Kamnenos kardesler Kayseri yakinlarinda Artuk Bey tarafindan magl�p edildiler. Urselius da Artuk Bey'in �n�nden batiya dogru �ekildi. Imparator Mikhail Dukas onun �zerine Johannes'i g�nderdi ise de maglub oldu ve Urselius tarafindan zorla h�k�mdar ilan edildi. Mikhail Dukas bunun �zerine Artuk Bey ile g�r�smelere basladi. Yapilan anlasma uyarinca Urselius ve Johannes �zerine y�r�yen Artuk Bey Sapanca yakinlarinda her ikisini de maglub ve esir etti. Ancak daha sonra karisinin g�nderdigi fidye mukabilinde Urselius'u serbest birakti ve sadece Johannes'i imparatora teslim etti. Imparator Mikhail Dukas Urselius gailesinden kesin olarak kurtulmak i�in onun �zerine m�stakbel imparator Alexios Komnenos'u g�nderdi. Alexios Artuk Bey ile g�r�serek onu Urselius'u tevkif ve teslim etmeye ikna etti. Anadolu'nun bir pl�n dahilinde fethi bu olaylardan sonra baslamistir. Yesilirmak ve Kelkit havzasi 1074 yilindan itibaren em�r Danismend Gazi tarafindan ele ge�irildi. Daha doguda yer alan Sebinkarahisar, Erzincan ve Divrigi b�lgesinin bu sirada Emir Meng�c�k Gazi tarafindan zaptedilmeye baslandigini g�r�yoruz. Anadolu'da vuku bulan bu olaylar sirasinda Kutalmisogullarinin herhangi bir icraatina rastlanmamaktadir. Onlar bu sirada Anadolu'nun g�neyinde Birecik ve Urfa taraflarinda kendilerine yasama imk�ni saglamaya �alisiyorlardi. Kutalmis'in ogullari Devlet ve Alp Ilig Suriye'de bazi olaylara karismis ve Atsiz tarafindan esir alinarak Meliksah'in yanina g�nderilmislerdir. Kutalmis'in diger iki oglu Mansur ve S�leymansah ise Anadolu'da faaliyet g�stermeyi daha uygun bulmuslardir. Artuk Bey'in de Sultan Meliksah tarafindan Anadolu'dan geri �agrilmis olmasi soylarinin y�celigi bakimindan onlara Anadolu'daki T�rkmen gruplari �zerinde mutlak bir hakimiyet kurma fikrini vermistir. Anadolu'da �ok m�sait bir ortam bulan Sel�uklu ailesinin bu kolunun gayesi amcazedeleri gibi m�stakil bir devlet kurmakti. Bizans imparatorlugunun 1025 tarihinden beri devamli bir bocalama devresi i�inde olmasi ve Bizans asillerinin devletlerinin istikbalini d�s�nmeden s�rekli isyan etmeleri Kutalmisogullarina Anadolu'da b�y�k bir �mit kapisi a�makta idi. S�leymansah'in Anadolu'ya girdikten sonra nerelerde faaliyette bulundugu kesin olarak belli degildir. Bazi kaynaklara g�re Konya ve civarinda harek�tta bulunmus, Konya ile yakininda bulunan G�vele kalesini almistir. Onlarin bu basarilarini hangi tarihlerde ger�eklestirdikleri de bilinmemektedir. Fakat Konya'nin yaklasik 1075 yilinda Sel�uklularin eline ge�tigini s�yleyebiliriz. Kutalmisogullarinin eline ge�en bu �nemli sehrin onlar tarafindan kararg�h ve merkez olarak kullanildigi kabul edilebilir. |