S�LEYMAN SAH (1075-1086) -------------------------------------------------------------------------------- Anadolu'da kurulan ilk m�sl�man T�rk devleti olan Anadolu Sel�uklulari'nin kurulus tarihi hakkinda tarih�iler degisik g�r�sler ileri s�rerler. Anadolu Fatihi S�leymansah ve kardeslerinin ne sekilde ve hangi sifatlarla Anadolu'ya geldikleri konusu �zerinde yerli ve yabanci tarih�iler arasinda sonu gelmeyen m�nakasalar hal� devam etmektedir. M. Altay K�ymen bu konuda farkli �� g�r�s belirtir ve devletin 1073, 1077 ve 1092 olmak �zere �� defa kuruldugunu iddia ederek �zetle s�yle der. "Sultan Meliksah Abbasi halifesinin tavassutu ve hatta israriyla Anadolu'yu 1073'te Kutalmis'in ogullarina tevcih etmistir. Burada dikkati �eken husus devlet kurma yetkisi kardeslerden sadece birine degil d�rd�ne (Bizans kaynaklarina g�re 5) birden verilmis ve kollektif bir hakimiyet s�rme yetkisi kardeslere birakilmistir. Bunda Sel�uklu hanedaninin iki kolu arasindaki rekabetin �nemli rol oynadigi s�ylenebilir. Zira Meliksah tek bir h�k�mdarin idaresi altindaki g��l� bir devlet yerine 4 kardesin (Mansur, S�leymansah, Alp Ilig, Devlet) ortaklasa h�k�m s�recekleri daha zayif bir devleti tercih etmis olabilir. Ayni tarihlerde Anadolu'da Danismendliler, Meng�c�kl�ler ve Saltuklular gibi vassal devletlerin hakimiyetlerine m�saade edilmesi de T�rkiye Sel�uklulari'ndan gelecek tehlikeye karsi bir tedbir olarak d�s�n�lebilir. Bu Anadolu Sel�uklu Devleti'nin birinci kurulusudur. Sultan Meliksah kendisine bagliligi ile dikkat �eken S�leymansah ile agabeyi Mansur arasinda �ikan anlasmazlik �zerine emir Porsuk kumandasindaki bir orduyu Anadolu'ya g�ndererek Mansur'u bertaraf etmis, diger kardeslerini de merkeze alarak S�leymansah'in Anadolu'ya tek basina hakim olmasini saglamis ve yeni bir mens�r ile onu h�k�mdar il�n etmistir (1077). S�leymansah'in 1086'da �ld�r�lmesi �zerine devletin basina bir h�k�mdar tayin edilmemesi y�z�nden ikinci kurulus devri de sona ermis ve Devlet 1092'de Sultan Meliksah'in �l�m�nden sonra I. Kili� Arslan tarafindan ���nc� ve son defa olarak kurulmustur. M�krimin Halil Yinan� da T�rkiye Sel�uklulari'nin 1077'de kuruldugunu ve devletin ilk baskentinin Konya oldugunu iddia ederek �zetle s�yle der: Bizans imparatoru Botaniates kendisine isyan ederek tahti ele ge�irmek isteyen Bryennios'a karsi Anadolu'daki T�rk beylerinden S�leymansah ile Mansur'dan yardim istedi. O sirada K�tahya yakinlarinda kararg�h kurmus olan S�leyman ile Mansur Istanbul'un karsisina kadar geldiler. Bu sirada iki kardes arasinda anlasmazlik �ikti ve S�leymansah kardesini Sultan Meliksah'a sikayet etti. Sultan Bizans imparatoruna el�i g�ndererek Mansur'un �ld�r�lmesini istedi. Fakat bundan bir netice alamadi. Daha sonra Anadolu'ya d�nen iki kardes tekrar birbirleriyle m�cadeleye basladilar. S�leymansah da ikinci defa Sultan Meliksah'a el�i g�nderip yardim istedi. Bunun �zerine Sultan Meliksah Emir Porsuk kumandasinda Anadolu'ya bir ordu g�nderdi ve yapilan m�bareze veya savasta Mansur �ld�r�ld�. B�ylece Anadolu'daki h�k�mdarlik mens�ru Meliksah'a sadik kalan S�leymansah'a tevcih edildi. Abbasi halifesi de S�leymansah'a hilatlerle birlikte saltanat mensuru da g�ndermistir (1077). Zeki Velidi Togan ise T�rkmen beyleriyle birlikte b�t�n Anadolu'ya hakim olan S�leymansah'in 1080'de Iznik'i baskent yaparak T�rkiye Sel�uklu devletini kurdugunu s�yler. Fransiz m�stesrik I. Laurent de S�leymansah'in Anadolu'ya yayilmis olan b�t�n T�rk kuvvetleri �zerinde n�fuz ve otorite sagladiktan sonra artik Meliksah'i metbu tanimadigini ve Abbasi halifesinin de muvafakatini almadan kendini sultan il�n ettigini ve 1081'de baskenti Iznik olan bir devlet kurdugunu s�ylemektedir. Osman Turan ayni konuyla ilgili olarak �zetle s�yle der: "Bazi kaynaklar S�leymansah'in Alp Arslan tarafindan Anadolu'nun fethine memur edildigini ve kendisine ikta edilen bu �lkede h�k�mdarlik hakkinin verildigini de yazarlar. Fakat bunun tarihi ger�eklerle hi�bir ilgisi yoktur. S�ryani Mikhail daha da ileri giderek S�leymansah'in Malazgirt savasina katilarak b�y�k kahramanliklar g�sterdigini ve bundan dolayi ona Anadolu'da saltanat hakkinin tevcih edildigini savunur. Halbuki Alp Arslan'in rakibi olan Kutalmisogullarina saltanat bahsetmesi m�mk�n olmadigi gibi kaynaklar o d�nemde Anadolu'da faaliyette bulunan pek �ok T�rkmen beyi hakkinda bilgi verdikleri halde Kutalmis ogullarindan hi� bir sekilde bahsetmezler. Bunlarin Alp Arslan zamaninda Anadolu ve Suriye'de bulunmadiklarina dair en kuvvetli delillerden biri de Kutalmis'in isyanindan sonra Filistin'de bir T�rk beyligi kurmak i�in �aba sarfeden Atsiz Bey'in kuracagi beyligin basina ge�irecegi bir Sel�uklu sehzadesi bulamamis olmasidir. Zaten kaynaklarin b�y�k bir b�l�m� de Kutalmis ogullarinin Anadolu'ya ancak Meliksah zamaninda geldigini ifade ederler. Bununla beraber Meliksah'in S�leyman ile kardeslerini Anadolu'da bassiz dolasan T�rkmenleri idareye memur ettigine dair kayitlar da hakikate aykiridir. O halde en makul g�r�s S�leymansah ile kardeslerinin Alp Arslan'in �l�m� �zerine baslayan taht kavgalari sirasinda Anadolu'ya geldikleridir. Ibn�'l-Ezrak el-Farik� S�leymansah'in Malatya, Kayseri, Aksaray, Konya, Sivas ve b�t�n Anadolu'yu fethedip b�lgeye hakim oldugunu s�ylerken herhangi bir tayin veya tevcihten bahsetmez. Buna karsilik Bizans ve S�ryani kaynaklari S�leymansah ile kardeslerinin isyan halinde Anadolu'ya sigindiklarini s�yler ki bu ger�egi daha a�ik bir sekilde yansitmaktadir. Sibt Ibn�'l-Cevz� de 1073'de Filistin'de bir beylik kuran Atsiz'in baska bir T�rkmen beyi olan S�kli ile bozustugunu ve S�kli'nin 1074'te Kutalmisogullarindan birine mektup yazarak onu Filistin'e davet ettigini ve h�k�mdar (Sel�uklu) soyundan oldugu i�in kendisine itaat etmeyi seref kabul edecegini bildirmistir. Bu davet �zerine Kutalmisoglu ile S�kli birleserek Taberiye'ye gittiler ve Fatim� halifesine itaat arzettiler. Fakat Atsiz Meliksah'in yardimiyla onlari maglup etti. S�kli �ld�r�ld�, Kutalmisoglu da esir alindi. Ayni kaynaga g�re bu olaylarin cereyan ettigi tarihte Kutalmis'in diger oglu S�leymansah da Mird�s� Em�ri Mahm�d'un �l�m� �zerine Haleb'i muhasara ediyordu.� Mir'at�'z-zaman'daki bu bilgiler S�leymansah ile kardeslerinin Alp Arslan veya Meliksah tarafindan Anadolu'nun fethi ve idaresiyle g�revlendirildigine ve kendilerine Anadolu'da hakimiyet mens�ru g�nderildigine dair g�r�slerini ��r�tmektedir. Suriyeli tarih�iler Anonim Sel�ukn�me'deki bilgilere uygun olarak S�leymansah'in 467 (1075)'de Iznik ve havalisini fethedip burayi kendine baskent yaptigini ve T�rkiye Sel�uklu devletini kurdugunu s�ylerler ki dogrusu budur. Konya'nin ilk baskent olduguna dair bilgiler sadece tahminden ibarettir". |
| <<<<< GER� |