asd12

Fakat Musullular onun bu s�zlerine hi� aldirmiyorlardi. Nihayet bir g�n atilmis oldugu �ukurdan ��k�rm�s'�n cesedi �ikarildi. ��k�rm�s'�n esareti �zerine adamlarinin Sultan Kili� Arslan, Hille Arap em�ri Sadaka ve Em�r Aksungur'a davetiye �ikardiklarini g�rm�st�k. Kili� Arslan bu teklifi kabul edip ordusu ile Musul istikametinde harekete ge�ti. Kili� Arslan'in Musul seferine katilan em�rler arasinda Inalogullarindan Ibrahim, Siirt em�ri Kizil Arslan, Artukoglu Ilgazi, Harput emiri �ubukoglu Mehmet, Hani emiri Sahruh ve Erzen emiri Togan Arslan da vardi. Nusaybin'e ulastiginda �avli Musul'dan ayrilmak zorunda kalmisti. Kili� Arslan bir s�re Nusaybin'de kaldi ve ordusuna bir hayli iltihaklar oluncaya kadar orada bekledi. Kili� Arslan'in yaklastigini g�ren �avli Sincar'a gitti. Artukoglu Ilgazi ve ��k�rm�s'�n adamlarindan bir grup da ona katilinca 4.000 kisilik bir s�vari kuvvetine sahip oldu. �te yandan Musul halki ve ��k�rm�s'�n askerleri Nusaybin'de bulunan Kili� Arslan'dan kendilerine dokunmayacagina dair yemin aldi. Hep birlikte Musul �zerine y�r�d�ler ve Sultan Kili� Arslan 22 Mart 1107 tarihinde sehre hakim oldu. ��k�rm�s'�n oglu ve adamlari onu merasimle karsiladilar. Kili� Arslan da onlara hil'at giydirdi. Musul'da tahta oturan Kili� Arslan B�y�k Sel�uklu h�k�mdari Muhammed Tapar adina okunmakta olan hutbeye son verip kendi adina hutbe okuttu. Askere ve halka �ok iyi davrandi. Kaleyi Kizoglu'ndan teslim alan Kili� Arslan halka zul�m gibi gelen bazi vergileri kaldirdi. Fitne ve fesada sebep olan jurnalciligi yasakladi. Kim jurnale tevess�l ederse �ld�r�r�m diye ferman �ikardi. Sehre kendi memurlarini da tayin ederek Musul'u tamamen kontrol� altina aldi.

Kili� Arslan Nusaybin'e geldigi sirada Musul'dan ayrilan �avli Artukoglu Ilgazi ile birlikte Sincar'a oradan da Rahbe'ye ge�misti. Halep Sel�uklu meliki Ridvan bu sirada Em�r �avli'ya bir mektup g�ndererek ha�lilara karsi isbirligi teklif etti. �avli da Ridvan'a ulaklar g�ndererek Musul'a yeniden hakim olabilmesi i�in kendisine askeri yardimda bulunmasini ve bu ger�eklestikten sonra Haleb'i tehdit etmekte olan ha�lilara karsi birlikte hareket edebilecegini bildirdi. Bu sartlarla yapilan anlasmayi kabul eden Ridvan Antakya hakimi Tancred ile baris yaptiktan sonra derhal askerleri ile birlikte ona katildi.

Musul'daki islerini tamamlayan Sultan Kili� Arslan bir miktar asker ve bazi em�rlerle 14 yasindaki oglu Meliksah'i burada vekil birakip �avli ile savasmak �zere 4.000 kisilik s�vari birligi ile yola �ikti. �avli'nin g��l� bir orduya sahip oldugunu duyan bazi em�rler ordudan ayrilmaya karar verdiler. Buna ilk tesebb�s eden Em�r Inaloglu Ibrahim �adirlarini ve agirliklarini birakip ordudan ayrildi. Daha sonra diger bazi em�rler de ayni sekilde hareket ettiler. Bunun �zerine Sultan Kili� Arslan Bizans Imparatoru Alexios Komnenos'a yardim i�in g�nderdigi birliklerini geri �agirmak zorunda kaldi. Sultan Habur'a geldiginde yanindaki s�varilerin sayisi 5.000 idi. Em�r �avli'nin ise 4.000 s�varisi mevcuttu. Haleb Sel�uklu meliki Ridvan ve bir grup askeri de Em�r �avli'ya katilmisti. Kaynaklarin ifadesine g�re �avli'nin askerleri daha mert ve daha cesurdu. �avli Sultan Kili� Arslan'a bagli em�rlerin birlikleriyle ayrilip gittiklerini g�r�nce takviye kuvvetleri gelmeden hemen h�cuma ge�meyi d�s�nd�. 9 Sevval 500 (3 Haziran 1107) tarihinde meydana gelen savasta Sultan Kili� Arslan olagan�st� bir cesaret g�stermis ve d�sman �zerine bizzat kendisi y�r�m�st�r. �avli'nin sancaktarinin kolunu kesmis, hatta bizzat �avli'ya yetisip kili� sallamis, fakat �avli zirhli oldugundan ona bir zarar verememisti. Bu sirada �avli'nin ordusu taarruza ge�ip Kili� Arslan'a bagli kuvvetleri bozguna ugratti ve agirliklarini yagmaladi. Kili� Arslan askerlerinin maglup oldugunu g�r�nce kendisine karsi saltanat davasina giristigi B�y�k Sel�uklu h�k�mdari sultan Muhammed Tapar'in eline esir d�smekten korktu ve onlara ok yagdirarak atini Habur nehrine s�rd�. Ati ve kendisi zirhli oldugundan ve arkadan da sandallarla devamli ok yagdirildigindan nehri ge�meyip boguldu. Cesedi birka� g�n sonra Habur'a bagli Sems�niyye k�y�nde bulundu. Cenaze �nce burada defnedildiyse de daha sonra Meyy�farik�n'e (Silvan) g�t�r�ld� (Temmuz 1107).

Sultan Kili� Arslan'in atabegi Mehmed Meyyafarik�n'de onun i�in Kubbeet�'s-Sultan adiyla meshur bir t�rbe yaptirdi. Sultan Kili� Arslan'in oglu Mesud 1143-1144 yillarinda cenazeyi Konya'ya g�t�rmek istedi, sultanin tabutu bu maksatla �mid'e getirildiyse de G�rc�lerin Isl�m topraklarina saldirmalari dolayisiyla bu mesele ile ilgilenemeyip cenazeyi tekrar Meyyafarik�n'deki t�rbeye naklettirdi. Kili� Arslan'in kahramanca �arpismasina ragmen feci bir sekilde �lmesi T�rkler arasinda unutulmaz acilar birakti. Ibn�'l-Es�r: "Bazi �l�m olaylari Araplar arasinda nasil meshur ise Kili� Arslan'in �l�m� de T�rkler arasinda �yle meshurdu" diyor. Hatta bu olayin Osmanli hanedaninin mensup oldugu Kayi boyunun hafizasinda derin izler biraktigi ve S�leymansah'in Firat'ta bogulmasiyla karistirildigi g�r�lmektedir. Hristiyan tarih�ilerden Willermus da Kili� Arslan'i �ok cesur, ileri g�r�sl� ve mahir bir kumandan olarak tanitir. Ger�ekten de Kili� Arslan Anadolu'ya geldiginde bir yandan bagimsizlik sevdasinda olan T�rkmen beylerini Anadolu Sel�uklu devletinin semsiyesi altinda toplamak, bir yandan Bizans imparatorlugu diger taraftan da Ha�lilarla ugrasmak zorunda kalmisti.

Kili� Arslan Ha�lilarin Anadolu'dan ge�mesine mani olamadiysa da daha sonra gelen birliklere Anadolu'yu mezar yaparak devletin varligini korumayi basarmistir. Kili� Arslan halk ve askerleri tarafindan �ok sevilen adil bir h�k�mdardi. Hayirsever oldugu i�in �l�m�ne sadece m�sl�manlar degil hristiyanlar da �z�lm�slerdir. �agdas Ermeni tarih�isi Urfali Mateos onun �ok �licenap ve hayirsever bir insan oldugunu, �l�m�nde hristiyanlarin da yas tuttugunu s�yler.
KILI� ARSLAN'DAN SONRA ANADOLU SEL�UKLU DEVLETI

T�rk-Isl�m tarihi i�in b�y�k bir istikbal vaad eden Anadolu Sel�uklu sultani Kili� Arslan'in gen� yasta �l�m�, ogullari arasinda Danismendliler'in de m�dahale ettigi taht kavgalarina sebep oldugu gibi bunu firsat bilen Bizans'in da Anadolu topraklarini geri alabilmek i�in harekete ge�mesine m�sait bir zemin hazirladi. Kili� Arslan'in �l�m� Anadolu Sel�uklularini S�leymansah'in �l�m�yle ortaya �ikan buhranlardan daha b�y�k karisikliklara s�r�kledi. Onun �l�m� b�t�n dogu d�nyasini etkiledigi gibi Bizans'i da Bohemund'un Balkanlar'dan saldirmaga hazirladigi sirada muhtemel bir tehlikeden kurtarmis oluyordu. �te yandan kudretli h�k�mdarin vefati B�y�k Sel�uklular'in Iran'da uzun bir s�re daha tutunmalarini saglamakla beraber m�sl�man Suriye'yi kendisini birlestirmeye muktedir yeg�ne kuvvetten de mahrum birakiyordu. Bu tarihten itibaren Bizans, Ha�li ve Ermenilerle bir�ok cephede birden savasmak zorunda birakilan Anadolu T�rkleri bir �l�m-kalim m�cadelesine gireceklerdir.

Kili� Arslan'in �l�m� �zerine Em�r Bozmis tarafindan Malatya'ya g�t�r�len oglu Tugrul Arslan'in annesi Ayse Hatun, n�fuzlu bazi T�rk em�rleriyle evlenerek sehri elinde tutmaya �alisiyordu. �nce Il-Arslan adli bir em�rle evlenen Ayse Hatun daha sonra onu tevkif ettirerek devrin meshur ve kahraman em�rlerinden Belek Gazi ile de evlendi ve onu ogluna atabeg tayin etti.
�te yandan sultan Kili� Arslan'in Konya'daki n�ibi durumunda olan Kayseri Em�ri Hasan, Sultan Muhammed Tapar ile iyi iliskiler i�indeydi. Sultan Muhammed Tapar kendisini metbu taniyacagina dair sadakat yemini aldigi Sahinsah'i muhtemelen Em�r Hasan'in da tesvik ve yardimlariyla 1109 yilinda serbest birakti. Veya o Ibn�'l-Kal�nis� (s. 158)'nin dedigi gibi 503 yili baslarinda (1109) ordug�htan ka�arak gelip Konya'da Sel�uklularin basina ge�ti.

Sahinsah Konya'da idareyi ele aldiktan sonra Em�r Hasan ile birlikte Bizans sinirlarina basarili taarruzlarda bulundu. Bu seferin basariya ulasmasindan Sultan Muhammed Tapar'in g�nderdigi ileri s�r�len yardimlarin da b�y�k rol� oldugu s�ylenebilir. Ancak bu yardimlarin hangi yolla ve nasil ger�eklestirildigini bilmiyoruz. Deguignes, Albertus ve Anna Comnena'ya istinaden (s. 59 vd.) Rumlarin Anadolu'da T�rklerden �st�n duruma gelmeleri �zerine Muhammed Tapar'in Em�r Mevd�d'u buraya g�nderdigini ve bu ordunun Stamirie sehrini muhasara, zabt ve yagma ettigini, daha sonra da Kud�s'� ziyaretten d�nen hristiyan hacilari �ld�rd�g�, bir kismini da esir aldigini s�yler. Sayet bu hadise dogruysa bunu B�y�k Sel�uklu sultanlarinin Anadolu'ya yaptiklari son m�dahale olarak kaydedebiliriz.