Bu sirada Meml�k tehlikesinin g�r�lmesi �zerine iki taraf anlasmak zorunda kaldi. Savur kalesininin Karakoyunlular'a birakilmasi sartiyla bir baris yapildiysa da bu anlasma pek uzun s�rmedi. Kisa bir s�re sonra Karay�l�k Osman Bey Meml�k sultani ve Sahrah'un da tesviki ile Mardin'i kusatti ve �evresini de yagmaladi. Bu durumu haber alan Kara Yusuf derhal Karay�l�k �zerine geldi ve onu iki defa maglup ederek Haleb'e �ekilmesine sebep oldu (1418). Akkoyunlular ile Karakoyunlular arasindaki m�calede, 1420 yilinda Kara Yusuf'un �l�m�nden sonra yerine ge�en oglu Iskender Mirza zamaninda daha da siddetlenerek devam etti. Bu sirada Erzincan'i Akkoyunlu topraklarina katan Karay�l�k Osman Bey, �oruh havzasinin tamamini eline ge�irerek devletinin sinirlarini Trabzon Rum Imparatorlugu arazisinden Urfa g�neyine kadar genisletti. Bu sirada bir �ok defa Iskender Mirza ile karsilasan Karay�l�k Osman Bey, bunlarin ekserisinde bozguna ugradi. Ancak 1434 yilinda, Diyarbekir'den b�y�k bir kuvvetle Erzurum �nlerine gelen Osman Bey, Duharlu Pir Ahmed Bey'in Iskender Mirza adina idare ettigi bu sehri eline ge�irdi. Buranin idaresini de oglu Seyh Hasan'a birakti. Timur-oglu Sahruh'un Karakoyunlular �zerine yaptigi seferlerde onun yaninda bulunan Karay�l�k Osman Bey, Sahruh'un ���nc� Karakoyunlu seferinde Iskender'in Tebriz'den ayrilarak Erzurum'a dogru ka�masi �zerine onun �n�n� kesti. Ancak, Erzurum'un kuzey-bati kesiminde karsilasan Akkoyunlu ve Karakoyunlu kuvvetleri arasinda yapilan savasta Osman Bey iki oglu ile beraber makt�l d�st� (Eyl�l 1435). Iskender Mirza onun kesik basini Meml�klu Sultani Barsbay'a g�nderdi. Otuz iki yil kadar Akkoyunlu Devleti'nin basinda kalan Karay�l�k Osman Bey �ld�r�ld�g� zaman seksen yasindan fazlaydi. Cesur, atilgan ve yilmak bilmeyen bir sahsiyete sahip olan Osman Bey hayatinin tamamini m�c�dele i�erisinde ge�irdi. Zamaninda Akkoyunlu devleti Erzincan, Harput, Kemah, �emiskezek, Mardin, Erzurum, Bayburt ve �aruh havzasina hakim olmus ve bu b�lgelerin T�rklesmesinde Osman Bey'in b�y�k yararliligi g�r�lm�st�r. 5- Ali Bey Karay�l�k Osman Bey'in �l�m�nden sonra ogullari iktidar m�cadelesine giristilerse de, bunlardan veliaht olan Ali Bey, hem Sahruh, hem de Meml�k sultanindan beylik mens�runu aldi. Kisa s�ren beylik d�neminde bir yandan Karakoyunlularin saldirilari ile ugrasan Ali Bey, bir yandan da kardesi Mardin valisi Hamza Bey ile m�cadele etti. Ali Bey kizkardesini Sahruh'un ogluna vererek Timurlularla akrabalik tesis etti. Kardesi Hamza Bey'in isyani ve Karakoyunlu baskisi sonucunda iki d�smana karsi koyamayacagini anlayinca Osmanli h�k�mdari II. Murad ile Meml�k sultani �akmak'tan yardim istemek zorunda kaldi. Bir ara Meml�klular'dan gelen yardimla kardesini bozguna ugrattiysa da, Meml�klularin �ekilmesinden sonra Osmanlilar'dan bekledigi yardimin gelmemesi �zerine �mitsizlige d�serek Suriye'ye �ekildi. B�ylece Akkoyunlu devleti kardesi Hamza Bey'in eline ge�ti (1438). 6- Hamza Bey Akkoyunlu Devleti sehirlerinden Mardin hakimi olan Hamza Bey, Karay�l�k Osman Bey'in on�� oglu arasinda en dirayetlisi idi. Mardin hakimi iken, burasini geri almak isteyen Bagdat Hakimi Karakoyunlu Isfehan Mirza'yi 1437 yilinda agir bir maglubiyete ugratmis ve bu zafer onun mevkini kuvvetlendirmisti. Hamza Bey, kardesi Ali Bey'in elinden devlet idaresini aldiktan sonra diger kardesleri ve yegenlerinin muhalefeti ile karsilasti. Ancak kisa s�rede devlete hakim olan Hamza Bey, Akkoyunlu birligini yeniden kurmaya �alisti. Memluk sultani tarafindan da taninan Hamza Bey Erzincan hakimi Yakub Bey ile m�cadeleye giristi ve onun elinden Erzincan'i aldi (1439). Daha sonra Urfa'ya yerlesmis olan kardesi Ali Bey'in oglu Cihangir Mirza'dan burasini almak istediyse de basarili olamadi. Cihangir Mirza, kardesi Uzun Hasan'la birlikte amcasina muh�lefet ediyordu. Kisa s�ren beylik d�neminde kardesleri ve yegenlerini itaat altina almak i�in m�cadele eden Hamza Bey 1444 yilinda vefat etti. 7- Cihangir Mirza Hamza Bey'in �l�m� �zerine yerine kardesi Ali Bey'in oglu Cihangir Mirza ge�ti. Amcasinin zamaninda Urfa hakimi olan Cihangir Mirza, Akkoyunlu devletinin basina ge�tikten sonra Karakoyunlu Cihansah ile m�cadeleye giristi. Cihansah'in 1447'de baslayan taarruzu 1453'de yapilan barisla sona erdi. Ancak Cihangir, Karakoyunlulara tabi olmak zorunda kaldi. Bu arada amcalari Mahmud, Seyh Hasan ve Kasim Beyler ile baska amca �ocuklari ona karsi faaliyet g�stermeye basladilar. Cihangir Mirza bu ayaklanmalari bertaraf ettiyse de bu kez k���k kardesi Uzun Hasan Bey, agabeyinin Karakoyunlu tabiiyetini tanimayarak ona karsi �ikti. Bu sirada yirmisekiz yasinda bulunan Uzun Hasan Bey, Karakoyunlu Cihansah'in �agataylilarla ugrasmasindan faydalanarak Erzincan'i almaya tesebb�s etti. Van g�l� �evresini yagmaladi. �emiskezek hakimi Seyh Hasan'i itaat altina almak i�in o y�rede bulundugu sirada agabeyi Cihangir'in �mid (Diyarbekir)'den ayrilmasini firsat bilerek sehri ele ge�irdi (1453). 8- Uzun Hasan Agabeyinin elinden Diyarbekir'i olan Uzun Hasan Bey, ilk is olarak kardesleri Cihangir ve Urfa (Ruh�) hakimi Uveys ile m�cadeleye girdi ve Urfa'yi aldi. Mardin'i de ele ge�irmek istediyse de m�stahkem bir kaleye sahip olan bu sehri ele ge�iremedi. Cihangir Mirza ise kardesi �veys Bey'le beraber bir ka� kez Uzun Hasan'a karsi savasa giristiyse de hepsinde bozguna ugradi ve sonunda Karakoyunlu Cihansah'tan yardim istedi. Karakoyunlu h�k�mdari Cihansah; Piri, Savalan, R�stem, Sah Haci, Gaver�di ve Ali Seker Bey emrindeki b�y�k bir kuvveti Cihangir'in yardimina g�nderdi. Uzun Hasan Diy�rbekir yakininda bu m�ttefik kuvvetleri b�y�k bir hezimete ugratti. Savas sonunda Cihangir ve Piri Bey canlarini g��l�kle kurtararak ka�tilar. Karakoyunlu emirlerinin pek �ogunun �ld�r�ld�g� bu savastan sonra Cihangir'in emrindeki askerlerin bir kismi Uzun Hasan Bey'in hizmetine girdi. Bunun �zerine Cihangir Mirza, oglunu Hasan Bey'in huzuruna g�ndererek ona itaatini bildirdi ve bundan sonra �l�m�ne kadar (1469) Hasan Bey'e bagli kaldi. B�ylece hanedan mensuplari arasinda birligi saglayan Uzun Hasan Akkoyunlu devletinin sinirlarini genisletmeye basladi. Ilk olarak Hisnikeyfa'daki son Eyyubi h�k�mdarini ortadan kaldirdi (1457). 1458 yilinda ise m�ttefiki olan Karamanogullari �zerine saldiran Dulkadirli Arslan Bey'i magl�p ederek geri �ekilmeye mecbur etti. Uzun Hasan 1459 yilinda G�rcistan'da birka� kaleyi ele ge�irerek Sel�uklu soyundan geldiklerini �ne s�ren Egil beylerinin egemenliklerine son verdi. Bu tarihten itibaren Osmanlilarla komsu olan Akkoyunlu Hasan Bey, Fatih Sultan Mehmed ile de m�c�deleye giristi. O, daha �nce Karakoyunlular'in ele ge�irdikleri yerleri geri aldigi gibi, Sebin Karahisar ve Koyulhisar'i da ele ge�irerek Osmanli topraklarina akinlar yapmaya basladi. Osmanli h�k�mdari Fatih Sultan Mehmed'e karsi kendisine m�ttefik arayan Uzun Hasan, Anadolu'da Karamanogullari ve Isfendiyarogullari ile anlastiktan sonra Trabzon-Rum Imparatorlugu ve Venedik Cumhuriyeti ile de dostluk kurdu. Bu arada Rum Imparatoru IV. Yuannis'in kizi Katherina ile evlenerek Trabzon'u Fatih'e karsi koruyacagina dair s�z verdi. Ancak 1461 yilinda Fatih'in Trabzon'u fethedip Komnenler'in saltanatina son vermesine mani olamadi. |