Druga
księga.
Wiek
dziecinny, nawrócenie i pierwsze prace Lutra. 1483–1507.
I.
Rodzice Lutra. – Jego narodzenie. – Ubóstwo. – Dom rodzicielski. – Karność.
– Pierwsze znajomości. – Szkoła w Magdeburgu. – Nędza. – Eisenach. – Sunamitka.
Dom rodziny Cotta. – Sztuki piękne. – Pamiątka onych czasów. – Jego nauki. –
Treboniusz.
Wszystko było gotowe. Bóg
przygotowuje przez wieki dzieła swoje, i wykonywa je czasu swego przez
najsłabsze narzędzia. Taki jest sposób Boga, iż największe czyny przez
najmniejsze spełnia narzędzia. To sprawdza się w dziejach ludzkości jako i w
zjawiskach przyrody. Bóg wybrał sobie reformatorów, jako apostołów, z pośrodka
biednych ludzi, którzy wprawdzie nie do motłochu, ale zaledwie do obywatelstwa
liczyć się mogli. Miał bowiem poznać świat, że jest to dzieło Boga, a nie
ludzi. Reformator Zwingli wyszedł z chatki pasterza na górach alpejskich,
Melanchthon, ten teolog reformacyi, wyszedł z rusznikarskiego sklepniku, Luter
z domku biednego górnika.
Pierwszy czas życia, w którym się
człowiek kształci i pod opiekuńczą ręką, Bożą rozwija, wielkie zawsze ma
znaczenie. Ma je zaś szczególnie w pierwszem rozwijaniu się Lutra. W niem już
bowiem zawarta jest cała reformacya. Różne stopnie dzieła tego następowały po
sobie w duszy tego człowieka, który jego był narzędziem, a to wtenczas, zanim
jeszcze pojawiły się w świecie zewnętrznym. Ten tylko, kto dokładnie poznał
reformacyą. w sercu Lutra, posiada klucz do reformacyi kościoła. Trzeba
najprzód szczegółowe poznać dzieło, a potem można zrozumieć i powszechne; inaczej
poznamy tylko jego
–––––––––– • ––––––––––