| 2. Rosalía de Castro (Santiago 1836?/1837? - Padrón 1885) Premio Día das letras galegas 1963, grande poetisa galega, inicia o Rexurdimento, ou o novo nacemento de literatura escrita en lingua galega, coa publicación o 17 maio 1863 de Cantares galegos, un poemario escrito en galego e dedicado a seu marido Manuel Murguía (Premio Día das letras galegas 2000) no día do seu cumpreanos. En 1880 publicou Follas Novas, outro volume de poesía en galego escrito a un nivel inda máis maduro e cunha temática máis universal que a de Cantares galegos. En 1884 saíu En las orillas del Sar , unha obra en castelán. Tivo unha neneza difícil por ser filla de solteira, unha fidalga, e dun crego. Pasou longos anos de saudade en Castela, unha experiencia tratada nas súas poesías. A obra de Rosalía reflecte unha problemática universal, e aínda que ela non gozou dunha formación corrente coma a das fidalgas da súa epoca, chegou a coñecer ben o mundo campesiño galego, reivindicado e ensalzado nas súas obras, despois de séculos de desprestixio e marxingación. Miña casiña, meu lar, As bágoas me caían, ¡cantas onciñas de ouro me vals! que me fora a avergonzar. Vin de Santiago a Padrón Volvinme á miña casiña cun chover que era arroiar, alumada do luar; descalciña de pe' e perna rexistrei cada burato sen comer nin almorzar. para ver de algo atopar; Polo camiño atopaba atopei fariña munda, ricas cousas que mercar, un puñiño a todo dar; e anque tiña gana delas vino no fondo da artesa non tiña para as pagar. púxenme a Dios a alabar. Nos mesóns arrecendía Quixen acender o lume; a cousas de bon gustar; non tiña pau que queimar; mais o que non ten diñeiro funllo pedir a unha vella; sen elas ten que pasar. tampouco mo quixo dar, Fun chegando á miña casa se non era un toxo verde toda rendida de andar; para me facer rabear. non tiña nela frangulla Volvín triste coma a noite con que poidera cear. a chorar que te chorar; A vista varríaseme, collín un feixe de palla que era aquel moito xexuar. do meu leito o fun pillar; Fun á porta dun veciño rexistrei polo cortello que tiña todo a fartar, mentres me puña a rezar pedinlle unha pouca broa e vin uns garabulliños e non ma quixo emprestar. e fieitos a Deus dar. Rosalía de Castro, Follas Novas ed. Castrelos, Vigo 1968, p. 112 |
 |
 |
| esquerda e direita, dúas vistas do Monumento dedicado a Rosalía. No centro, Sartego de Rosalía, Panteón dos galegos ilustres, San Domingos de Bonaval |
 |