![]() |
Ûéú¯ÖµÖÖ •ÖÖÞµÖÖ¯Öæ¾Öá †×³Ö¯ÖÏÖµÖ ®ÖÖë¤ü¾ÖÖ Please Leave your Comments |
24 Mar 2005 Charkha never meant to
him as an article or tool, which in totality should be used, for
self-sufficiency or earning livelihood. During his time that had
been the primary, simplest, low cost machine which any one in India
of his time could master. There is a need to understand this, modify
our strategy, and adopt new tools with sole aim of providing adequate
work to every hand in his/her own place. There is no necessity
to establish industrial zones in villages. Let people operate from
there own home. With time, it would be possible for villagers to
construct their own workshops in zone. They would definitely make
surpluses to fund their new ventures. The process need to be given
a deep thought and organise in a time frame as may be found practicable.
Participation of manufacturers is a key activity. |
24 ´ÖÖ“ÖÔ 2005 “Ö¸üÜÖÖ ÝÖÖÓ¬Öß•Öß®ÖÖ “Ö¸üÜÖÖ ´ÆüÞÖ•Öê ‹Ûú ¾ÖÃŸÖæ ¾ÖÖ™üŸÖ ®Ö¾ÆüŸÖß. •ÖÝÖÞµÖÖÛú¸üŸÖÖ ±úŒŸÖ “Ö¸üÜÖÖ ¯Öã¸êüÃÖÖ †ÖÆêü †ÃÖê ÝÖÖÓ¬Öß•ÖßÓ“Öê ´ÖŸÖ ®Ö¾ÆüŸÖê. ŸµÖÖÓ“µÖÖ ¥üÂÖ™üß®Öê •Ö¸üÜÖÖ ‹Ûú þÖßÖ, ÛúÖêÞÖÖ»ÖÖÆüß “ÖÖ»Ö¾ÖŸÖÖ µÖêÞµÖÖÃÖÖ¸üÜÖê ¾Ö ŸµÖÖ «üÖ¸êü ¯ÖÖê™ü ³Ö¸üÞµÖÖ“Öê ŸµÖÖÓ“µÖÖ ÛúÖôûÖŸÖᯙ ÃÖÖ¬Ö®Ö ÆüÖêŸÖê. µÖÖ «üÖ¸êü ¯ÖÏŸµÖêÛúÖ»ÖÖ ŸµÖÖ“µÖÖ (ן֓µÖÖ) ‘Ö¸üÖŸÖ ˆŸ¯Ö®®ÖÖ“Öê ÃÖÖ¬Ö®Ö ×´Öôæû ¿ÖÛúŸÖ ÆüÖêŸÖê. †Ö¯ÖÞÖ ÆüÖ ˆ§êü¿Ö »ÖõÖÖŸÖ ‘Öê‰ú®Ö ¯ÖÏŸµÖêÛúÖ»ÖÖ Ã¾ÖŸÖ„“µÖÖ ‘Ö¸üÖŸÖ (ØÛú¾ÖÖ •Ö¾Öôû¯ÖÖÃÖ) ˆŸ¯Ö®®ÖÖ“Öê ÃÖÖ¬Ö®Ö ×´Öôû¾Öæ®Ö פü»Öê ¯ÖÖׯü•Öê. †Ö¯Ö»Öê ×¾Ö“ÖÖ¸ü µÖÖ ×¤ü¿Öê®Öê ¯ÖÏê׸üŸÖ †ÃÖÖ¾ÖêŸÖ. ÃÖ¬µÖÖ †Ö¯Ö»µÖÖÛú›êü ´Ö¿Öָ߮üß †ÖÆêü, ®ÖîÃÖÙÝÖÛú ÃÖÖ¬Ö®Ö ÃÖÓ¯Ö¢Öß †ÖÆêü. ²ÖÖîרüÛú ÃÖÓ¯Ö¢Öß“Öê ´Ö®ÖãµֲÖôû †ÖÆêü. ÃÖ¤Ëü¬µÖÖ“µÖÖ ÃÖÖ¬Ö®ÖÃÖÓ¯ÖŸÖß“µÖÖ ×Æü¿Öê²ÖÖ®Öê “Ö¸üܵÖÖ»ÖÖ ¯ÖµÖÖÔµÖ ¿ÖÖê¬Ö»ÖÖ ¯ÖÖׯü•Öê. “Ö¸üÜÖÖ ÛúÖ»Ö²ÖÖÊ —ÖÖ»ÖÖ ´ÆüÞÖæ®Ö “Ö¸üܵÖÖ»ÖÖ ×¾ÖÃÖ¸ü»Öê ŸÖ¸üß “ÖÖ»Öê»Ö ¯Ö¸ÓüŸÖã, ŸµÖÖ ´ÖÖÝÖᯙ ÝÖÖÓ¬Öß•Öà“µÖÖ ×¾Ö“ÖÖ¸üÖ»ÖÖ ×¾ÖÃÖºþ®Ö “ÖÖ»ÖÞÖÖ¸ü ®ÖÖÆüß. ÜÖÖ¤üß»ÖÖ ´ÖÆü¢¾Ö ¤êüÞµÖÖ“Öß †ÖוֲÖÖŸÖ †Ö¾Ö¿µÖÛúŸÖÖ ®ÖÖÆüß. †ÖŸÖÖ †Ö¯Ö»µÖÖ»ÖÖ “Ö¸üܵÖÖ»ÖÖ ÃÖª ×ã֟Öß µÖÖêÝµÖ ¯ÖµÖÖÔµÖ ¿ÖÖê¬Ö»ÖÖ ¯ÖÖׯü•Öê. ¯ÖµÖÖÔµÖ ‹Ûú“Ö †ÃÖÖ¾ÖÖ †ÃÖÖ †ÖÝÖÏÆü ®ÖÛúÖê. ÜÖê›ü¶ÖŸÖ ÃÖã¨ü †ªÖ¾ÖŸÖ µÖÓ¡Öê “ÖÖ»Ö¾ÖÞÖÖ¸êü, ¾ÖÖ¯Ö¸üÞÖÖ¸êü ´Ö®ÖãµֲÖôû †ÖÆêü. •Ö¸üß ¯Ö׸ü¯ÖæÞÖÔ ®ÖÃÖ»Öê ŸÖ¸ü £ÖÖê›ü¶Ö ¯ÖÏ׿ÖõÖÞÖÖ®Öê ˆ¯Ö»Ö²¬Ö ÆüÖê‰ú ¿ÖÛúŸÖê. ´ÖÖׯüŸÖß“Öß ¤êü¾ÖÖÞÖ ‘Öê¾ÖÖÞÖ ×ÛúŸÖß ŸÖ¸üß ÃÖÖê¯Öß —ÖÖ»Öß †ÖÆêü. ¬ÖôûÞÖ ¾ÖôûÞÖÖ“µÖÖ ÃÖÖê‡Ô ¾ÖÖœü»µÖÖ †ÖÆêüŸÖ ¾Ö ¾ÖÖœüŸÖ“Ö ¸üÖÆüÞÖÖ¸ü †ÖÆêüŸÖ. ´ÖÖêšü´ÖÖêšü¶Ö ÛúÖ¸üÜÖÖ®µÖÖŸÖ Æü•ÖÖ¸üÖê »ÖÖêÛúÖ®ÖÖ ‹Ûú¡Ö †ÖÞÖæ®Ö ÛúÖ´Ö Ûúºþ®Ö ‘ÖêÞµÖÖ“Öß †Ö¾Ö¿µÖÛúŸÖÖ ¸üÖׯü»Öß ®ÖÖÆüß. ÃÖ¬µÖÖ“µÖÖ ÛúÖôûÖŸÖ »ÖÖêÛúÖÓ“Öê ÛúÖ´Ö¬ÖÓªÖ ×®Ö×´Ö¢Ö Ã£Ö»ÖÖÓŸÖ¸ü Ûú¸üÞµÖÖ¯ÖêõÖÖ ÛúÖ¸üÜÖÖ®µÖÖ»ÖÖ »ÖÖÝÖÞÖÖ¸üÖ ´ÖÖ»Ö ¾Ö ÛúÖ¸üÜÖÖ®µÖÖŸÖ ŸÖµÖÖ¸ü ÆüÖêÞÖÖ¸üÖ ´ÖÖ»Ö †ÖÞÖÞÖê ®ÖêÞÖê •ÖÖÃŸÖ Ã¾ÖÃŸÖ ÆüÖê‡Ô»Ö. ÜÖê›ü¶ÖŸÖæ®Ö ¿ÖÆü¸üÖŸÖ µÖêÞÖÖ¸êü »ÖÖêÛúÖ“Öê »ÖÖëœêü £ÖÖÓ²ÖÞµÖÖÛú¸üŸÖÖ »ÖÖêÛúÖ®ÖÖ ŸµÖÖÓ“Öê ‘Ö¸üÖŸÖ ÛúÖ´Ö ªÖ. ÃÖ¬µÖÖ“µÖÖ µÖãÝÖÖŸÖ ¤üôûÞÖ¾ÖôûÞÖÖ“Öß ÃÖÖ¬Ö®Öê ¾ÖÖ›ü»Öß †ÖÆêüŸÖ ŸÖë¾ÆüÖ Æêü ˆ×¤üšü ÝÖÖšüÞÖê †¾Ö‘Ö›ü ®ÖÖÆüß. ÃÖ¾ÖÔ ´ÖÖêšü¶Ö ˆŸ¯ÖÖ¤üÛúÖ®ÖÖ ÜÖê›ü¶Ö´Ö¬µÖê ÛúÖ¸üÜÖÖ®Öê ˆ³ÖÖ¸üÞµÖÖÃÖ ˆ¢Öê•Ö®Ö ªÖ¾Öê. ´ÖÖêšü¶Ö ˆŸ¯ÖÖ¤üÛúÖ®Öß µÖÓ¡ÖÖ“Öê ³ÖÖÝÖ ”ûÖê™ü¶Ö ˆŸ¯ÖÖ¤üÛúÖÛú›æü®Ö ‘µÖÖ¾ÖêŸÖ. ”ûÖê™êü ˆŸ¯ÖÖ¤üÛú †ÖÃÖ¯ÖÖÃÖ“µÖÖ ÜÖê›ü¶Ö´Ö¬µÖê ×¾ÖÜÖæ¸ü»Öê»Öê †ÃÖÖ¾ÖêŸÖ. †Öîª×ÝÖÛú ¾ÖÃÖÖÆüŸÖ ²Ö®Ö¾ÖÞµÖÖ‹ê¾Ö•Öß †ÖîªÖê×ÝÖÛú ¾Öߕ־ÖÖÆüÛú ŸÖÖ¸üÖ“Öê •ÖÖôêû ÃÖ¾ÖÔ“Ö ÜÖê›ü¶ÖŸÖ ‘Öê‰ú®Ö •ÖÖ. ´ÖÖêšü¶Ö ˆªÖê•ÖÛúÖ®Öß ”ûÖê™ü¶Ö®ÖÖ ¯ÖÏ׿ÖõÖÞÖ •Öºþ¸ü ªÖ¾Öê. ¸üÖò ´Ö™êü¸ü߆»Ö ªÖ¾Öê. ŸÖµÖÖ¸ü ´ÖÖ»Ö ÜÖ¸êü¤üß Ûú¸üÖ¾ÖÖ, ×®Ö¸ü×®Ö¸üÖóµÖÖ ¯ÖÖ™Ôü¯ÖÖÃÖæ®Ö ²ÖÖ•ÖÖ¸üÖŸÖ ×¾ÖÛÎúßµÖÖêÝµÖ ˆŸ¯ÖÖ¤ü®Ö ²Ö®Ö¾ÖÖ¾Öê, ×¾ÖÛúÖ¾Öê, ÃÖÓ¿ÖÖê¬Ö®Ö Ûú¸üÖ¾Öê, ÝÖãÞÖ¾Ö¢ÖÖ ŸÖ¯ÖÖÃÖÖ¾Öß ¾Ö ”ûÖê™ü¶Ö®ÖÖ µÖÖêÝµÖ ØÛú´ÖŸÖ ªÖ¾Öß. µÖÖ´ÖÖÝÖᯙ ˆ§êü¿Ö †ÃÖÖ Ûúß •µÖÖ´Ö¬µÖê »ÖÖêÛúÖÓ“Öê ¯Ö׸üÁÖ´Ö •ÖÖÃŸÖ †¿Öß ÛúÖ´Öê ”ûÖê™ü¶Ö ˆªÖê•ÖÛúÖÛú›æü®Ö Ûú¸ü¾Öæ®Ö ‘µÖÖ¾ÖßŸÖ Öê Æüß ÛúÖ´Öê ¯ÖÏŸµÖêÛú ÜÖê›ü¶ÖŸÖ ¾ÆüÖ¾ÖߟÖ. µÖÖÛú¸üŸÖÖ ÜÖê›ü¶Ö´Ö¬µÖê †ÖîªÖê×ÝÖÛú ¾ÖÃÖÖÆüŸÖß ×®Ö´ÖÖÔÞÖ Ûú¸üÞµÖÖ“Öß ÝÖ¸ü•Ö ®ÖÖÆüß. »ÖÖêÛúÖ®Öß †Ö¯ÖÖ¯Ö»µÖÖ ‘Ö¸üÖŸÖ ÛúÖ´Ö Ûú¸üÖ¾Öê. ¯Öãœêü ŸµÖÖÓ“Öß ÃÖÖÓ¯Ö×¢ÖÛú ×ã֟Öß ÃÖã¬ÖÖ¸ü»µÖÖ¾Ö¸ü ŸÖê þ֟ք †Ö¯Ö»Öê ÛúÖ¸üÜÖÖ®Öê ²ÖÖÓ¬ÖÖµÖ»ÖÖ ŸÖµÖÖ¸ü ÆüÖêŸÖß»Ö.. £ÖÖê›ü¶Ö“Ö ÛúÖôûÖŸÖ ”ûÖê™êü ˆ¤üÖê•ÖÛúÃÖã¨üÖ Ã¾ÖµÖÓ¯ÖæÞÖÔ ÆüÖêŸÖß»Ö. µÖÖ¾Ö¸ü ÜÖÖê»Ö ×¾Ö“ÖÖ¸ü Ûúºþ®Ö ¾ÖêôûÖ¯Ö¡ÖÛú ²Ö®Ö¾ÖÖ¾Öê ¾Ö ŸµÖÖ ²Ö¸üÆæüÛæú´Ö ÛúÖµÖÔ Ûú¸üÖ¾Öê. ´ÖÖêšü¶Ö ˆŸ¯ÖÖ¤üÛúÖ®ÖÖÓ“ÖÖ ÃÖÆü³ÖÖÝÖ Æüß µÖÖŸÖᯙ ´ÖÆü¢¾ÖÖ“Öß Ûú›üß †ÖÆêü. µÖÖ ´Ö¬µÖê ®Ö¾Öß®Ö ÛúÖÓÆüß“Ö ®ÖÖÆüß. ¯ÖÏÝÖŸÖ ¸üÖ™Òêü Æêü“Ö Ûú¸üŸÖÖŸÖ. ´Ö®ÖãµֲÖôû •Öê£Öê ˆ¯Ö»Ö²¬Ö †ÖÆêü ŸÖê£Öê †Ö¯Ö»Öê ˆªÖêÝÖ ‘Öê‰ú®Ö •ÖÖŸÖÖŸÖ ØÛú¾ÖÖ ×¾ÖßÖÖ¸üÖÛú¸üŸÖÖ †¿ÖÖ ×šüÛúÖÞÖß •ÖÖŸÖÖŸÖ. ¤ãüÃÖ·µÖÖ ¤êü¿ÖÖŸÖæ®Ö ãֻÖÖÓŸÖ¸üÖ¾Ö¸ü †ÃÖÞÖÖ¸êü ×®Ö²ÖÔ¬Ö Ûú›üÛú ÆüÖêŸÖ †ÖÆêüŸÖ. †Ö¯Ö»Öß ÛúÖ´Öê ¯ÖÏÝÖŸÖß¿Öᯙ ¤êü¿ÖÖ´Ö¬µÖê Ûúºþ®Ö ‘ÖêÞµÖÖ“ÖÖ Ûú»Ö ¾ÖÖœü»ÖÖ †ÖÆêü. •µÖÖ ˆªÖê´Öãôêû ¯ÖϤæüÂÖÞÖ ÆüÖêŸÖê †£Ö¾ÖÖ •µÖÖ ˆªÖêÝÖÖ´Ö¬µÖê •ÖÖÃŸÖ ´Ö®ÖãµֲÖôû »ÖÖÝÖŸÖê †ÃÖê ˆªÖêÝÖ ¤êü¿ÖÖ²ÖÖÆêü¸ü ®ÖêÞµÖÖ“ÖÖ ŸµÖÖÓ“ÖÖ ¯Öϵ֟®Ö †ÖÆêü. µÖÖ´Öãôêû ŸµÖÖÓ“Öê ±úŒŸÖ ¯ÖîÃÖê ¾ÖÖ“ÖŸÖ ®ÖÖÆüßŸÖ ŸÖ¸ü ŸµÖÖÓ“µÖÖ ¤êü¿ÖÖŸÖ Ã£Ö»ÖÖÓŸÖ¸üßŸÖ ÆüÖêÞÖÖ·µÖÖÓ“µÖÖ •Ö²ÖÖ²Ö¤üÖ¸üßŸÖæ®Ö ¯ÖæÞÖÔ¯ÖÞÖê ´ÖãŒŸÖ ÆüÖêŸÖÖŸÖ. ÜÖê›ü¶ÖŸÖæ®Ö ¿ÖÆü¸üÖŸÖ ÆüÖêÞÖÖ·µÖÖ Ã£Ö»ÖÖÓŸÖ¸üߟÖÖ¾Ö¸üᯙ ÜÖ“ÖÔ »ÖõÖÖŸÖ ‘ÖêŸÖÖ ˆªÖêÝÖÖÓ“Öê ãֻÖÖÓŸÖ¸ü ®ÖŒÛúß“Ö Ã¾ÖŸÖ ¯Ö›êü»Ö. ´ÖÖ—µÖÖ ´ÖŸÖê, ´ÖÆüÖŸ´ÖÖ ÝÖÖÓ¬Öß“µÖÖ “Ö¸üܵÖÖ´Ö¬µÖê ÆüÖ“Ö ×¾Ö“ÖÖ¸ü ¤ü›ü»ÖÖ †ÖÆêü ¾Ö ´ÖÆüÖŸ´µÖÖ»ÖÖ Æêü“Ö †×³Ö¯ÖÏêŸÖ ÆüÖêŸÖê. |