Ve melek o incileri Kafkasya`ya sa�t�...
B�yle der bir efsane Kafkasya i�in. Cennetten sa��lan incilerin safiyeti, g�zelli�i ve temizli�i Kafkasya`n�n hem topra��na, hem insan�na i�lemi�tir. Tabii g�zelli�inin yan�nda, yeralt� ve yer�st� kaynaklar�n�n bollu�u, di�er devletlerin g�zlerini Kafkasya`ya �evirmi�tir.
B�t�n bu zenginli�inin yan� s�ra jeopolitik durumu Kafkasya`n�n �nemini artt�rm��, tarih boyunca dikkatleri �zerine �ekmi�tir. Tabii kaynaklar�n�n bollu�u ve stratejik �nemi, "ma�rur g�zellikler �lkesi" diye adland�r�lan Kafkasya`ya kar�� h�cumlar� h�zland�rm�� ve bu g�zellikler �lkesini "karga�al�klar �lkesi" haline getirmi�tir. Y�z y�llar boyu s�ren karga�a ve sava�lar�n bir aral�k durmas� �zerine, art�k herkesin rahat edece�i, kendi i�iyle u�ra�aca�� zannedildi. As�rlar boyunca bir�ok kavimle m�cadele ederek varolma sava�� veren yorgun Kafkas�n kar��s�na bu sefer de tek �zelli�i istilac�l�k, vah�etin temsilcili�i, kana susam��l�k olan milyonluk bir dev ��kt�.. Beyaz ve K�z�l Rus ordular�...
Ruslar, s�cak denizlere ula�ma ve ticaret yollar� �zerinde hakimiyet elde etme arzular�n�n ancak Kafkasya'y� a�mak ile m�mk�n oldu�unu d���nm��lerdir. Kafkasya, tarihi boyunca hi� bir zaman "Rus topra��" olmam��t�r. Ama Ruslar�n g�neye inmelerini engelleyen tabii bir engel olu�u, bu b�lgeyi Ruslar i�in ele ge�irilmesi mutlaka gerekli olan birinci derecede �nemli bir hedef haline getirmi�tir. Bu hedef ele ge�irildi�inde ikinci a�ama olarak T�rkiye ortadan kald�r�lacakt�r. Zira bo�azlar ve g�neyde �zellikle �skenderun K�rfezi; Akdeniz, K�z�l Deniz, Basra K�rfezi, Hint Okyanusu ve taa G�ney Afrika'ya kadar olan bir alanda Ruslara s��rama tahtas� vazifesi yapacakt�r. Ayr�ca Kafkasya'daki hen�z bakir olan yeralt� ve yer�st� zenginlikleri de bu b�lgeyi bir s�m�rge olarak kullan�lmak i�in olduk�a cazip k�lmaktad�r. B�t�n bunlar Ruslar�, ne pahas�na olursa olsun Kafkasya'y� ele ge�irme ve Rus iskan sahas� haline getirme planlar� yapmaya heveslendirmektedir. G�n�m�zden y�zlerce y�l �nceden haz�rlan�p, bir "Rus milli politikas�" haline getirilen bu d���nceler, Rusya'da iktidarlar de�i�se de bu politikalar�n de�i�mezli�i ve her t�rl� �artda bu politikan�n uygulanmas�ndaki s�reklili�i bir milli ideal haline getirilmi�tir. Ama i�ler umuldu�u gibi kolayca ger�ekle�mez. ��nk� Kafkasl�n�n da�l� ruhundaki "h�rriyet" sevdas�, Ruslar� bir cehennem ate�i gibi sarar.
Emperyalist Rus ile Kafkasl�n�n ilk sava�� 1549 y�l�nda olur ve Kafkasyay� istilaya gelen Rus ordusu tamamen imha edilir. Daha �nce de Ruslarla pek �ok kereler �arp��an ve Kafkasyan�n s�m�rge olmas�na engel olan Kafkasl�lar, b�y�k �aptaki bu orduyu tamamen yok ederek �nemli bir zafer kazan�rlar. Rus yazar� Lavrov`a g�re bu "Rus`un, Kafkasya kabileleri ile ilk silahl� m�sademesidir". Bu sava� resmi olarak, s�m�rgeci ve vah�i Rus ile yi�it Kafkasl�n�n as�rlarca s�recek olan kanl� m�cadelesinin ba�lang�c�d�r. Art�k bundan sonra efsaneler �lkesi kan, barut ve g�zya��na bo�ulacak, varl�k-yokluk kavgas� tekrar alevlenecektir.
Y�llarca s�ren kanl� sava�larla 1700 l� y�llara gelinir. Kafkasya hala direnmekte, b�t�n d�nyan�n g�z� �n�nde koca bir devle yaln�z ba��na �arp��maktad�r.Yaln�z ba��nad�r, ��nk� hari�ten hi�bir yard�m g�rmemektedir. Sadece Osmanl� 1778 de Canikli Ali Pa�a ve Gazi Hasan Pa�a komutas�ndaki bir orduyu Kafkasyaya g�ndermi�tir. Fakat bundan birka� y�l sonra, ki en nazik zamanda, ordu komutan� Battal Pa�an�n Ruslara ka�mas� sonunda Osmanl� ordusu geri �ekilmi�tir. "�mamlar Devri" bu d�nemde, Battal Pa�a`n�n ihanetiyle a��r bir darbe yediyse de durmad�. �stiklal i�in ve istilaya kar�� direnme hareketleri ba�ka liderlerin komutas�nda devam etti.
�mamlar devri, �e�enistan`da �mam Mansur`un bir beyanname ile �slam alemini Ruslara kar�� cihada daveti ile ba�lar. As�l ad� U�ermak olan �mam Mansur, �slam�n birle�tirici g�c�n� b�t�n Kafkasya'ya yayarak, da��n�k olan milli istiklal hareketinin d�zenli bir �ekil almas�n� sa�lad�. �mam Mansur'un �al��malar�n� ve Kuzey Kafkasya'daki de�i�iklikleri dikkatle takip eden Rusya endi�e i�indeydi. "Kafkas Sava��" adl� eserin yazar� Potto, �mam Mansur'un Kuzey Kafkasya'daki fikri �al��malar�n� "�zg�rl�k u�runda gazavat" olarak telakki eder. Potto, K.Kafkasya'daki geli�meler kar��s�nda �u tespiti yapar: "�eyh Mansur'un en tutkulu ama�lar�ndan biri, t�m Da�l� halklar� birle�ik duruma getirmekti. Rus silahlar�n�n b�t�n imkanlar�, bu harekete engel olmak i�in harcan�yordu". Bu devir K.Kafkasya`daki sava�lar�n en �iddetli ve kanl� d�nemini te�kil eder. Ruslar da bask�lar�n� art�rm��lar ve vah�et g�sterisine ba�lam��lard�r. �ocuk, kad�n, ihtiyar demeden �nlerine ��kan b�t�n K.Kafkasyal�y� yok etmektedirler. Rus ordusunun ba��nda sadist general Yermelov vard�r. Bu general "Kafkasyal� bir �ocu�un as�lmas�, y�z Rus askerinin sa� kalmas� demektir" diyerek b�t�n d�nyan�n g�z� �n�nde katliamlara devam etmektedir. Kom�nizmin babas� Karl Marks bile 1848`de, h�rriyetleri i�in �arp��an K.Kafkasyal�lar i�in "H�rriyetin nas�l elde edilmesi laz�m geldi�ini, Kafkasya da�l�lar�ndan ibretle ��renmek gerekir" demekten kendini alamam��t�r.
1856 da 250 bin ki�ilik Rus ordusu Kafkasyaya hareket etti. �lk olarak Kara�ay, Kabarday ve �ngu�istan bu b�y�k kuvvet kar��s�nda a��r zayiat vererek yenildiler. 1859 A�ustosuna kadar kahramanca �arp��an K.Kafkasya, bu tarihte �mam �amil`in teslim olmas�yla i�ine kapand�. 1864 y�l�ndan itibaren tamamen Rus hakimiyetine giren Kuzey Kafkasya`da, y�llarca s�ren sava�larda y�lda ortalama 20 bin Rus askeri �ld�r�lm��t�r. Baz� eserlerde, 1762 den 1864 y�l�na kadar 1.5 milyondan fazla Rus askerinin Kafkas da�lar�na g�m�ld��� belirtilmektedir. �amil'in teslimiyetinden sonra da K.Kafkasya'da bir insan av� ve s�rg�n-katliam d�nemi ba�lam��t�r.Bu d�nemde de binlerce Kuzey Kafkasyal� �ld�r�lm��, binlercesi de -�nemli bir k�sm� T�rkiye'ye olmak �zere- s�rg�n edillerek vatanlar�ndan uzakla�t�r�lm��t�r.
�mam �amil Hacc"a giderken u�rad��� ve b�y�k izzet-ikram g�rd��� Sultan Abdulaziz`in elini s�karken "Bu eli yard�m eli olarak Kafkas da�lar�nda �ok bekledim, fakat ne hazindir ki ancak burada s�kabildim" diyerek �z�nt�s�n� ve padi�ahlar�n hatas�n� ifade etmeden duramam��t�r. Asl�nda Osmanl� siyasetinin Kafkasya konusundaki hatalar zinciri �ok gerilere dayanmakla beraber, 1856'da Paris'deki bar�� g�r��melerinde, Kafkasya konusunda pasif bir tav�r hatta Kafkasya'daki hareket ve geli�meleri umursamaz bir tav�r al�nmas� enteresand�r. Cevdet Pa�an�n tarihinde de Osmanl�n�n, K.Kafkasya ve di�er T�rk illerindeki hareketlere kar�� tak�nd��� olumsuz tav�r tenkid edilerek ��yle denilmektedir:"Macaristan ve H�rvatistan ile u�ra�maktansa Kazan ve Ejderhan eyaletlerinin zapt� daha faydal�yd�. ��nk� Kafkas, Ejderhan ve Kazan ahalisi ele al�nd���nda kom�uluk, yak�nl�k, din birli�i dolay�s� ile Osmanl�ya ba�l� kal�rlard�. B�ylece K�r�m da di�er vilayetler �ekline girerdi. B�y�k T�rkistan'da Osmanl� n�fuzu ge�erdi. Bu takdirde Osmanl� devletinin �o�u T�rk olurdu". Cevdet Pa�a`n�n o g�nler i�in yapt��� yorumu g�n�m�ze uygulad���m�zda, d�� politikam�z�n ne halde oldu�u a��k- se�ik bir �ekilde g�zler �n�ne serilmektedir.
Rusya'n�n, Osmanl� Devletine sava� ilan etmesinden 15 g�n sonra -9 May�s 1877'de- �e�enistan'da ba�layan isyan, k�sa bir zamanda b�t�n K.Kafkasya'ya yay�ld�. Her tarafta Rus kuvvetleri p�sk�rt�lm�� ve Rus idaresine son verilmi�ti. Ne yaz�k ki, T�rk ordusunun Kars'ta ma�lubiyeti �zerine Ruslar, bu cepheden �ektikleri kuvvetlerini K.Kafkasya �zerine g�nderdiler. General Babi�, Svitsnof, Smikalof, Milikof gibi sadist Rus komutanlar�n idaresindeki b�y�k kuvvetler, her taraftan K.Kafkasya'ya sald�rd�lar. K.Kafkasyal�lar ise, hi�bir yerden yard�m g�rmedikleri gibi, eski �akmakl� t�fekleri, k�l�� ve kamalar� ile, koskoca bir devletin modern silahlarla donat�lm�� dev ordular�na kar�� sava��yorlard�. B�t�n bu olumsuz �artlara ra�men K.Kafkasyal�lar, Ruslara kar�� aylarca direndiler. Nihayet bu isyan �ok kanl� bir �ekilde bast�r�ld�. Ruslar duruma tamamen hakim olduktan sonra, isyan�n �e�enistan'daki lideri Ali Bek Hac�'n�n gizlendi�i k�y� tesbit ederek, b�y�k bir kuvvetle k�y� ku�att�lar. Rus komutan k�yl�lere Ali Bek Hac�'n�n teslim edilmesini, aksi takdirde b�t�n k�y�n imha edilece�ini bildirdi. Bu tehdite �e�enlerin cevab� �u idi:
"Bir milletten yapamayaca�� bir �ey istenmez!..."
1877 isyan� sonras�nda Ruslar, Binlerce K.Kafkasyal� ayd�n� idam ettiler, onbinlercesini Sibirya'ya s�rd�ler.
�arl���n zorba idaresi, K.Kafkasyada pek �ok kahraman abre�in yeti�mesine vesile oluyordu. Bunlardan baz�lar�; Kunta Hac�, Battal Hac�, Zelim Han, Hask�l, �lyas`d�. Bu kahramanlardan Zelim Han �e�enistan'�n gerilla liderlerinden biri idi ve kan d�k�c�-istilac� Rusya`ya kar�� verdi�i tam 12 y�ll�k kahramanca m�cadele ile me�hur olmu�tu. Zelim Han`�n �e�enistan'da, 1901`de ba�latt��� isyan bir k�v�lc�m g�revi g�rm�� ve bir anda b�t�n K.Kafkasya'y� sarm��t�. Ancak 1905 y�l�nda kitle katliamlar�yla vah�i bir �ekilde bast�r�lm��t�. Fakat Zelim Han hareketi durdurmam��, 1913 y�l�nda �ehid oluncaya kadar b�t�n K.Kafkasyada istiklal ate�inin �nc�s� olmu�tur.
Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti'nin ilan� ile birlikte bir T�rk bayra�� daha dalgalanmaya ba�lam��t�.
Bu yeni kurulan devlet, o s�ralarda �stanbul`da bulunan Kuzey Kafkasya Murahhas Heyeti`nden Abd�lmecid �ermoy ve Haydar Bammat taraf�ndan Bab-� Ali`ye ve �stanbul`da bulunan di�er devletlerin el�iliklerine bildirildi. Kom�nistlerin Aral�k 1918`de "�arl�k emperyalizmi alt�nda inleyen Asyan�n mazlum milletleri, art�k kendi kaderlerinizi bizzat kendiniz tayin ediniz. Kendi milli devletinizi kurunuz, kendi h�k�metlerinizi te�ekk�l ettiriniz" propagandas� ile �mitlenen "K.Kafkasya M�stakil Cumhuriyeti H�k�meti" hemen temaslar�na ba�lad� ve yeni kurulan devlet, �stanbul`da bulunan K.Kafkasya murahhas heyetinden Abd�lmecid �ermoy ve Haydar Bammat taraf�ndan Bab-� Al�`ye ve �stanbul`da bulunan di�er devletlerin el�ilerine bildirildi. Bu olay T�rk bas�n�nda ve kamuoyunda b�y�k bir sevin� uyand�rd�.
T�rk bas�n� ba��ms�zl�k ilan�na �zel bir �nem veriyor, geli�melerden halk� haberdar ediyordu
Di�er taraftan Denikin belas� hala K.Kafkasya`da idi. Durum Denikin`in lehine geli�ti�i bir s�rada yeti�en Nuri Pa�a komutas�ndaki g�n�ll� Kafkas �slam Ordusu, Azerbaycan`dan sonra Derbent`i de kurtararak, buradaki yerli kuvvetlerle takviye olduktan sonra Ruslar� p�sk�rterek Da��stan`� da kurtard�. Herkes h�r olman�n sevincini sevincini ya�arken I.D�nya Sava�� bitmi�, Osmanl� ma�luplar saf�nda kalm��t�. Mondros M�tarekesi ile ma�lubiyeti kabul eden Osmanl� h�k�meti, �tilaf devletlerinin bask�s� kar��s�nda Kafkas �slam Ordusunu geri �ekmek zorunda kalm�� ve Kafkasya yine yaln�z b�rak�lm��t�. Art�k beyaz ve k�z�l Rus ordular�na tek ba��na kar�� koymak zorundayd�.
Kuzey Kafkasya`daki savunma kuvvetleri kendilerinden kat kat �st�n kuvvetler kar��s�nda yenilmeye ba�lam��lard�. Asker ve cephane bak�m�ndan b�y�k kay�plara u�ruyorlard�. 1919`da Denikin`in Kom�nist k�z�l orduya yenilmesiyle �ekilen �arl�k taraftarlar�n�n yerini �imdi K�z�llar alm��t�.
Lenin, her ne kadar yay�nlad��� beyanname ile herkesin kendi kaderini kendinin tayin edece�ini ifade etmi� ise de, bu Kafkasya i�in ge�erli de�ildi!..Ger�i hi� kimse i�in ge�erli olmad�!... D��man�n sadece rengi de�i�mi�ti. Bunu bilen, h�r ya�amaya, h�rriyete a��k olan Kafkasl� k�z�llar�n propaganda ve yalanlar�na kanmad�. B�t�n imkans�zl�klar�na ra�men m�cadeleyi b�rakmayarak sava�t�lar. B�y�k kahramanl�klarla kom�nistleri topraklar�ndan att�lar. Ancak bu yeni kurulan T�rk-Kafkas Devleti fazla ya�amad�. Daha do�rusu, ya�at�lmad�. Kaypak �ngiliz ve d���ncesiz Alman politikalar�na T�rk politikac�lar�n�n �ekingenli�i de eklendi ve T�rk Kafkas, K�z�l Rus ay�s� kar��s�nda bir defa daha yaln�z b�rak�ld�. Daha sonra Birest-Litovsk Muahadesi ile bat� cephesini garantiye alan Rusya, b�t�n g�c�yle Kafkasya`ya y�klendi. Ve Ruslar 1921 Haziran�nda K.Kafkasyay� tamamen i�gal ettiler...
Kuzey Kafkasya`da da hakimiyeti tamamen sa�layan Rusya. hemen Rusla�t�rma hareketine ba�lad�. Kuzey Kafkasya`y� muhtar eyaletlere(!) ay�rd�. Bu s�zde cumhuriyetler ��yle te�ekk�l ettirilmi�ti: "Kara�ay-�erkes", Kabartay-Balkar", "Adige", "�e�enistan", "�ngu�istan". "Kuzey Osetya". Bu da��l�mda b�l�c� bir politika g�d�lm�� ve ayn� toplulu�a ait gruplar farkl� telakki edilerek, k�lt�r anar�isi olu�turulmu�tur. Kara�ay T�rklerinin karde�i olan Malkar'lar Kabardeyler i�ine, �e�enlerin karde�i �ngu�lar, ayr� tutulmu�, Osetya'n�n g�ney b�l�m� de G�rcistan s�n�rlar�na dahil edilmi�ti.Art�k Rus k�lt�r emperyalizmi de Kuzey Kafkasya`ya girmi�ti. Her eyalete ayr� ayr� alfabeler verildi. Her eyaletin ayr� birer millet oldu�u i�lenmeye ba�land�. Kafkasya`da kullan�lan Arap alfabesi �nce Latin harflere �evrildi, daha sonra da Kiril alfabesi uygulamaya konularak bir k�lt�r karga�al��� ��kar�ld�. Sembolik bir ka�� d���nda b�t�n camii ve mescitler y�k�ld�. Dini d���nce su� olarak ilan edildi. Bu devaml� ve de�i�ik k�lt�r uygulamalar� nesiller aras�ndaki tarih, k�lt�r ve din ba�lar�n� kopararak, yeni nesilleri tamamen Rus k�lt�r�n�n emrine haz�r hale getirmeye �al��m��t�r.
�zerine t�klay�n�z
Kollektivizme kar�� hareketler �zellikle �e�en-�ngu� ve Kara�ay-Malkar b�lgelerinde �ok h�zl� bir �ekilde yay�lm�� ve buralardan di�er eyaletlere s��ram��t�.
Nihayet beklenen k�v�lc�m Malkar`�n Yukar� Baksan k�y�nde �akt� ve bir anda b�t�n Kafkasyay� kaplad�. Daha �nceden organize olmu� olan abrekler, halkla beraber Ruslara sald�rd�. Bu hareket di�er esir T�rk illerine de sirayet etti. K�r�m, Azerbaycan, T�rkistan gibi T�rk topraklar�nda da istiklal hareketleri ba�lad�. D�rt g�n gibi k�sa bir zamanda b�t�n mahalli idareler kontrol alt�na al�nd�. 1930 �ubat�nda ba�layan hareket aylarca devam etti. Ruslar�n modern ve her y�nden �st�n askeri birlikleri Kafkas da�lar�nda, gerilla sava�lar� ile arka arkaya yok edildi.
Kara�ay-Malkar gerillalar�n�n ba��nda Muhtar Pa�ef vard�. Muhtar, eski kom�nistlerdendi fakat verilen s�zlerin tutulmad���n� g�r�nce pi�manl�k duymu� ve saf de�i�tirerek milli hareketin �nc�lerinden biri olmu�tu. Muhtar Pa�ef`den ba�ka �smail Kerti, �slam Kosok ve di�er abrek gruplar� m�kemmel bir �ete sava�� yap�yorlard�. Gruplar�n m�nt�kalar� ayr� olmakla beraber, aralar�nda daima s�k� bir i�birli�i vard�. Gerekti�inde bir grubun kuvveti di�er gruba kat�l�yordu. �yle bir te�kilatlanm��lard� ki bazen ortal�kta kimse g�r�nm�yor, tam bir sessizlik ya�an�yordu.Bazen da ayn� anda bir ka� yerde birden ortaya ��k�yor,bir kas�rga gibi ortal��� kas�p kavuruyor ve tekrar kayboluyorlard�. Kom�nistler onlar� bir yerde ararken, onlar ba�ka bir yerde �im�ek gibi �ak�yor, Ruslara a��r zayiat veriyorlard�. Onlar� yakalamak bir t�rl� m�mk�n olmuyordu. Bundan dolay�, �arl�k Rusyas�na kar�� tam 12 y�l kahramanca bir m�cadele veren "Zelim Han"a nisbetle halk bu kahramanlara "yeni Zelim hanlar" diyor ve candan destekliyordu. En sonunda Kom�nist h�k�met bu i�in askeri birliklerle �nlenemeyece�ini anlad�. Da�lardaki milli g��leri, k���k ama profesyonel, iyi e�itilmi� timlerle ortadan kald�rmay� planlad� ve plan�n� uygulamaya koydu. Ama bu politika da ba�ar�ya ula�amad�. B�y�k �mitlerle da�lara yerle�tirmeye �al��t��� kom�nist gruplardan hi� bir haber ��kmad�. ��nk�, y�zy�llardan beridir da�larda vatanlar� i�in �ete sava�� veren milli kuvvetler bunlar�n hepsini tek tek bulup yok etmi�ti. Son olarak Kinjal da�`da �nemli bir top�u ve s�vari birli�i onlar� sarmaya �al��t��� bir s�rada onlar d��man� sarm��, tamamen imha etmi� ve silahlar�n� alm��lard�. Nihayet Moskova i�e el att�. Rostof komutanl���na sert bir emir g�nderdi.: "�smail ve �slam�n kuvvetleri neye mal olursa olsun mutlaka yokedilmelidirler..."
Rostof b�lge komutan� olan General Ne�osef tank ve u�ak deste�inde b�y�k bir kuvvetle harekete ge�ti. Ruslar�n askeri manevralar� milli g��ler taraf�ndan an�nda haber al�nm�� ve derhal savunma stratejileri belirlenmi�ti.
Muhtar Pa�ef`in Baksan b�lgesini savunmas� kararla�t�r�ld�. Pa�ef, �� g�n geceli-g�nd�zl� s�ren �arp��malarda yaraland�, bir �ok adam� �ld�. Kalanlar �e�enistan`a �ekildi. Ne�osef hemen �smail Kerti`nin �zerine y�r�d�. �arp��mada Ne�osef ve kurmay ba�kan� Vinogradif �ld�ler, Rus kuvvetleri tamamen yok edildi. Bu yenilgi Moskova'da bir bomba etkisi yapm��t�. �ok g�vendikleri b�y�k bir ordu tamamen imha ediliyordu. Ruslar b�y�k bir �a�k�nl�k ve �fke i�indeydi. Bu zafer, Pa�ef yenilgisinden do�an �z�nt�y� azaltm��, b�y�k bir sevin� uyand�rm��t�. Pa�ef`in da��n�k kuvvetleri ve di�erleri Kerti`ye kat�ld�. �smail Kerti ve arkada�lar� 1932`de daktilo ile T�rk�e, Arap�a ve Rus�a bir deklerasyon yazarak her tarafa da��tt�lar. Bu deklerasyon ��yleydi:
"Moskova`daki b�t�n b�y�k ve orta el�ilerle diplomatlara; b�t�n Asya ve Avrupa h�k�metlerine ve b�t�n d�nyadaki medeni milletlere:
Biz �imali Kafkasya vatanseverleri, �imdi istiklal ve h�rriyetimiz i�in d�v���yoruz, kan�m�z� d�k�yoruz. Sovyet h�k�metinin ba�lang�c�nda Lenin ilan etti ki; her millet istiklal ve h�rriyeti i�in Rusya`dan ayr�labilir. Milletimiz bu ilana inand�. En sonunda gayemize kavu�aca��m�z� umuyorduk. Halbuki �yle olmad�. �imali Kafkasya`da Sovyet h�k�meti ilan edildi. Bir bu�uk sene ge�meden o da kald�r�ld�. Kendileri, daha kolay idare etmek i�in memleketimizi k���k par�alara b�ld�ler. Dinimiz ayaklar alt�na al�nd�. Aile hayat� imha edildi. Topraklar�m�z� elimizden al�yorlar ve yabanc� milletleri aram�za sokuyorlar.Analar�m�z�n, k�zkarde�lerimizin ve ailelerimizin namusuna al�ak�a tecav�z ediliyor. Bundan ba�ka vaktiyle �ok zengin olan vatan�m�z�n iktisadi durumu be� sene i�inde �ok fenala�t�. B�t�n zenginli�imiz bu�day, y�n kuma�, bez, orman, maden, petrol... memleketimizden Rusya`ya g�t�r�l�yor. Buna kar��l�k bize yaln�z vaad ve i�kence veriliyor.
Millet bu vaziyete daha fazla tahamm�l edemiyor. Allah'�n kanunlar�na ve milletler aras� adalete dayanarak biz istiklal ve h�rriyetimizi istiyoruz. Bunun i�in d�v���yoruz. Ve b�t�n bunlar� size haber veriyoruz.
Ey atalar�m�z, karde�lerimiz sizden de yard�m rica ediyoruz, candan te�vik istiyoruz.
Biz sonuna kadar kan�m�z� da, can�m�z� da istiklal ve h�rriyetimiz i�in verece�iz."
Bu bildirinin alt�nda bir m�h�r ve m�h�rde "M�stakil �imali Kafkasya Ordu Kumandanl��� ve Komitesi" yaz�l�yd�.
Bu deklerasyon b�t�n h�r d�nya taraf�ndan al�nm��t�. Ama g�sterilen tepki, bug�n Bosna-Hersek, Azerbaycan ve �e�enistan'a g�sterilen tepki kadard�. Sanki herkes k�r, herkes sa��rd�. Hi� kimse bir �ey g�rm�yor, hi� kimse bir�ey duymuyordu!...
�smail Kerti ve arkada�lar� Kuzey Kafkasya'da, h�rriyetleri u�runa sava�t�klar� insanlara da bir mesaj yay�nl�yorlard�:
"Aziz milletimiz,
D��man�m�z olan bol�evizmin ne kadar kuvvetli oldu�unu biliyoruz. Elde etti�imiz muvaffakiyetler muvakkatt�r. Bol�evik Rusya'y� deviremiyece�iz. Yaln�z biz isyanc�lar, dinsizlerin �izmesi alt�nda evvela mal�-m�lk� m�sadere edilmi�, sonra da esir ve istismar hayat� ya��yarak kahr alt�nda �lmektense hak ve hakikat, h�rriyetimiz ve mukaddes Kur'an-� Kerim'in, camilerimizin ve her ferdin ulvi hakk� i�in kanl� d��man�m�za kar�� sava�arak er meydan�nda can vermeyi tercih ettik. �l�m�m�z bizim i�in �eref olacak ve tarih de bizleri iyi sat�rlarla anacakt�r."
1934 y�l�na kadar s�ren bu isyan Elbruz ve Salavat da�lar�nda �smail ve �slam`�n �ehadeti ile son buldu. Hareket bast�r�ld�ktan sonra korkun� bir insan av� ba�lat�ld�. Binlerce K.Kafkasyal� Ruslar taraf�ndan vah�i bir �ekilde �ld�r�ld�ler.
Bu korkun� katliam�n ilk g�n�nde tam 70.000 ki�i tevkif edildi. Pek az ki�i �lke d���na ka�abildi. Kerti ile arkada�lar�n�n u�runda �ehitlik mertebesine ula�t�klar� de�erler, onlar�n m�cadelesi ile bug�ne kadar Kafkasl�lar�n ruhunda ya�amaya devam etmektedir. Onlar da tarihin �erefli sayfalar�nda yerlerini alm��lar, halklar� ve b�t�n T�rkl�k taraf�ndan sayg� ve rahmetle an�lmaktad�rlar.
