โครงสร้างของเฟิน

เฟินเป็นพืชชั้นต่ำที่จัดว่ามีลำต้นที่แท้จริง แม้ว่าเฟินบาง ชนิดดูเหมือนว่าไม่มีลำต้นให้เห็นเลยก็ตามแต่ ลำต้นอาจมีขนาดเล็กสั้นฝันอยู่ใต้ดินหรืออาจจะถูกปกคลุมไปด้วยโคนใบขนหรือเกล็ดหน้าที่สำคัญของลำต้นของเฟินก็คือ ส่วนยอดของมักจะทำหน้าที่สร้างความเจริญเติบโตโดยสร้างใบใหม่และสร้างราก ดังนั้นถ้าส่วนยอดถูกทำลายลงโดยวิธีใดวิธีหนึ่ง ก็อาจมีผลทำให้เฟินตายทั้งต้นในกรณีที่เฟินชนิดนั้นไม่อาจสร้างกิ่งก้านสาขาหรือแตกยอดใหม่ได้หรือแม้ไม่ตายก็อาจ หยุดชงักการเจริญเติบโตจนกว่าตาใหม่ที่พักตัวอยู่บนลำต้นส่วนถัดไปจะมาแทนที่ หน้าที่ประการ ที่สองของลำต้นก็คือช่วยชูก้านและตัวใบให้ให้แผ่ออกรับแสงแดดและถ่ายเทอากาศได้หน้าที่ประการ ที่สามลำต้นเฟินบางชนิดจะมีความหนาและอวบซึ่งจะเป็นแหล่งสะสมอาหารและน้ำเอาไว้

รากของเฟินที่มีอายุมากแล้วจะเจริญออกมาจากส่วนของลำต้นรากเหล่านี้มักจะมีขนาดเล็กละเอียดเป็น ฝอยแตกสาขาแน่นหนาจนมองดูเป็นกลุ่มใหญ่มักจะเจริญอยู่ใกล้ผิวหน้าของดินรากที่มีอายุน้อย มักจะมีปลายรากสีเหลืองแต่ถ้าเป็นรากแก่จะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลหรือดำเฟินที่มีเหง้าเช่น นาคราชจะผลิตรากออกมาจากด้านล่างของเหง้าในส่วนที่วางอยู่กับพื้นดินหรือติดแนบไปกับลำต้นราก ของกูดต้นจะแตกออกมาจากโคนลำต้นในระหว่างส่วนของรอยแผลอันเกิดจากก้านใบเก่าที่หลุดร่วงไป นอกจากนี้กูดต้นที่มีอายุมากๆมักจะมีรากติดอยู่ตามลำต้นด้วยซึ่งรากนี้คือรากอากาศซึ่งจะห่อหุ้มลำต้นเอา ไว้โดยรอบรากอากาศของกูดต้นจำทำหน้าที่ดูดน้ำฝนตลอดจนเสริมความแข็งแรงของลำต้นอีกด้วย  รากเฟินทำหน้าที่คล้ายกับพืชทั่วๆไปคือดูดน้ำและแร่ธาตุอาหารตลอดจนยึดเหนี่ยวพยุงลำต้นรากเฟินบางชนิด  ทำหน้าที่สะสมอาหารเก็บน้ำหรืออาหารเก็บน้ำหรืออาจเป็นส่วนขยายพันธุ์ก็ได้

ใบเฟิน จะเกิดจากส่วนปลายของลำต้นใบเฟินอ่อนจะม้วนขดงอม้วนเป้นวงและมีความเปราะมาก เรามักจะเรียก ใบเฟินอ่อนซึ่งยังไม่คลี่ว่า croziers หรือ fiddleheads และมักจะมีขนหรืดเกล็ดขึ้นคลุมกำบังเอาไว้ในระยะแรก เมื่อใบอ่อนนี้เริ่มขยายตัวคลี่วงออกจะกลายเป็นใบซึ่งแบ่งได้ใหญ่ๆ เป็น 2 ส่วน ก. ก้านใบ (stipe or petiole ) และ ข.ตัวใบ (biade)ส่วนก้านในมีลักษณะเป็นลำทำหน้าที่พยุงเอาแผ่นใบทั้งหมดเอาไว้ก้านของเฟินมักจะมีขนหรือ เกล้ดซึ่งถือว่ามีความสำคัญมากในการจำแนกชนิดของเฟิน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง กูดต้นและเฟินก้านดำ (maidenhair) จะมีก้านใบสีดำเป็นมันสมชื่อแต่เฟินบางชนิดอาจไม่มีก้านใบเลยก็ได้ภายในก้านใบเฟินทุกชนิดประกอบไปด้วย เนื้อเยื่อท่อน้ำท่ออาหารจัดเรียงตัวกันอยู่ซึ่งรูปแบบการจัดเรียงตัวของท่อน้ำ ท่ออาหารนี้อาจใช้เป็นตัวจำแนกชนิด ของเฟินได้เช่นกันไม่ว่าตัวใบประกอบจะมีรูปร่างแบบใดแต่ในย่อยชุดแรกที่แตกออกมาจะเรียกว่า pinna หรือpinnae ถ้ามี หลายชุดและใบย่อยชุดต่อไปที่แตกแขนงออกไปอีกจะเรียกว่าpinnulesถ้าเฟินเป็นแบบpinnatelycompound และเส้นกลางบของมันดูคล้ายกับเป็นส่วนต่อของก้านใบเราจะเรียกว่า rachisส่วนขอบใบและเส้นใบเฟินนั้นจะมีลักษณะ เช่นเดียวกับใบไม้อื่นๆ ทั่วไปจึงจะไม่กล่าวถึงอีกเช่นเดียวกับหน้าที่ของใบ

หากลองพลิกด้านล่างของใบเฟินบางใบอาจจะได้เห็นจุดกลมๆ ( sporangia ) สีน้ำตาลเต็มไปหมดเราเรียกกลุ่มของอัปสปอร์ ซอไร ( sori ) รูปร่างของวอะไร อาจมีรูปกลม กลมรี เป็นเส้นยาวหรือรูบร่างอื่นๆ ก็ได้ เฟินบางชนิดไม่มีกลุ่มก้อนหรือแถว ให้ชัดเจน แต่อับสปอร์อาจกระจายอยู่ตามเส้นกลางใบหรือปกคลุมผิวด้านล่างของใบ ทั้งแผ่นก็ได้ตังอย่างเช่นปรงทองหรือปรงรูปไข่อย่างไรก็ตามถ้ามองให้เห็นถึงโครงสร้าง ที่ละเอียด่นี้ก็จำต้องใช้กำลังขยายเพิ่มขึ้นอับสปอร์ประกอบด้วยก้าน staik และตัวอับ capsules sinv cases ซึ่งภายในมีสปอร์จำนวนมหาศาลเมื่ออับสปอร์แก่เต็มที่จะแแตกออกโดยส่วน ของเชล์ลที่เรียกว่าแอนนูลัสดูคล้ายฝุ่นหากมองด้วยตาเปล่าแต่ถ้าใช้กลองจุลทรรศน ์ดูก็จพบว่าสปอร์ของเฟินมีรูปรางเป็นสองแบบใหญ่ๆ คือรูปร่างกลมรีคล้ายเมล็ด ถั่วและอีกแบบหนึ่งเป็นรูปสามเหลี่ยมคล้ายปิรามิดสปอร์ที่มีสีเขียวจะมีอายุไม่นานนัก แต่สปอร์ที่มีสีเหลืองน้ำตาลหรือดำอาจอยู่ได้นานหลายปี โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้าเก็บให้ถูกวิธี

ประวัติเฟิน / การขยายพันธุ์ / ประโยนช์เฟิน / สมุนไพรจากเฟิน / HOME