ประเด็นจริยธรรมน่ารู้ บทสรุปจริยธรรมแห่งวิชาชีพเวชกรรมกับการศึกษาวิจัยและการทดลองในมนุษย์ ข้อบังคับแพทยสภา ฉบับที่ 4 พ.ศ.2543           ตามที่แพทยสภาได้มีประกาศ "ข้อบังคับแพทยสภาว่าด้วยการรักษาจริยธรรมแห่งวิชาชีพเวชกรรม" ลงใน ราชกิจจานุเบกษา ฉบับประกาศทั่วไป เล่มที่ 118 ตอนที่ 12 ง ลงวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2544 ซึ่งมีผลบังคับใช้ใน วันที่ 9 สิงหาคม 2544 นั้น ข้อความที่มีผลกระทบโดยตรงต่อแพทย์ผู้ที่เป็นนักวิจัยและต่อคณะกรรมการพิจารณา จริยธรรมการวิจัยในคน คือ ข้อความในข้อ 5 หมวด 6 ความว่า "ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม ผู้ทำการ หรือร่วมทำ การศึกษาวิจัย หรือการทดลองในมนุษย์สามารถทำการวิจัยได้เฉพาะ เมื่อโครงการศึกษาวิจัยหรือการทดลองดังกล่าว ได้รับการพิจารณาเห็นชอบจากคณะกรรมการด้านจริยธรรมที่เกี่ยวข้องแล้วเท่านั้น"  จะเห็นได้ว่า  แพทย์ที่จะทำ การศึกษาวิจัยในผู้ป่วย หรือ อาสาสมัครสุขภาพดี จะต้องจัดทำโครงการวิจัยและเตรียมเอกสารที่เกี่ยวข้องและยื่น เสนอต่อคณะกรรมการพิจารณาจริยธรรมการวิจัยในระดับสถาบันเพื่อขอรับการรับรองก่อนจึงจะกระทำการวิจัยได้ ซึ่งเป็นการเพิ่มขั้นตอนและอาจทำให้เกิดความล่าช้า หากโครงการนั้นไม่มีการวางแผนหรือมีข้อปฏิบัติที่ไม่เหมาะสม ต่อผู้ถูกวิจัย ซึ่งรวมถึงความถูกต้องเหมาะสมของระเบียบวิธีวิจัยด้วย           อันที่จริงข้อบังคับนี้สอดคล้องกับจิตสำนึกและจรรยากแพทย์ที่ยึดถือปฏิบัติเป็นปกติอยู่แล้ว คือ แพทย์จะทำการ รักษาผู้ป่วยได้ต่อเมื่อได้รับความยินยอมโดยการบอกกกล่าว (informed consent) จากผู้ป่วยก่อนเสมอ หลักปฏิบัตินี้ สอดคล้องกับจรรยาบรรณนักวิจัยของสภาวิจัยแห่งชาติเช่นกัน           จุดเด่นของข้อบังคับฯ นี้อีกข้อหนึ่งคือ ชี้ชัดเกี่ยวกับความหมายของ "การศึกษาวิจัย และการทดลองในมนุษย์" ซึ่งหมายความถึง "การศึกษาวิจัยและการทดลองเภสัชผลิตภัณฑ์ เครื่องมือแพทย์ การศึกษาธรรมชาติของโรค การวินิจฉัย การรักษา การส่งเสริมสุขภาพ และการป้องกันโรคที่กระทำต่อมนุษย์ รวมถึงการศึกษาวิจัยจากเวชระเบียนและสิ่งส่งตรวจ ต่าง ๆ จากร่างกายของมนุษย์ด้วย" ดังนั้น การกระทำทางอ้อมต่อผู้ป่วย เช่น ในกรณีการรายงานผู้ป่วย (case report) หรือการวิจัยในห้องปฏิบัติการที่ไม่ได้สัมผัสผู้ป่วยโดยตรง แต่ใช้สิ่งส่งตรวจที่เหลือจากการตรวจในงานประจำ เพื่อการ วินิจฉัยโรค ก็นับรวมเป็นการศึกษาวิจัยในมนุษย์ และแพทย์ผู้วิจัยต้องยื่นโครงการวิจัยเพื่อขอรับการรับรองด้านจริยธรรม การวิจัยก่อนเสมอเช่นกัน