Hallo Laurien,
Acht medailles?! Wat ben jij een stoere h�! Blij te horen dat je kennelijk over je blessure heen bent. Ben je trouwens inmiddels al 15 geworden? Naar welke VWO-klas ga je? En weet je ook welke richting je uit wil?
Nu je vragen. Je leest in de Bijbel dat God de mensen ook individueel benadert. Nou dat is heel uniek in die oude wereld die alleen maar collectief kon denken. Het is daar iets nieuws. Dat is vergelijkbaar met de stelling van Paulus dat er geen verschil in gelijkwaardigheid meer is tussen de rassen, tussen slaaf en heer, en tussen mannen en vrouwen. In Christus zijn allen een. Dat is heel revolutionair voor die tijd.
Maar je komt in de Bijbel zowel de individuele als de collectieve benadering tegen en dat is verwarrend. Toch kan dat niet anders. God past zich namelijk aan aan de menselijke situatie, en aan zijn karakter. Anders zou die mens er helemaal niks meer van begrijpen. Weet je nog van die stompe-tanden smoes en het antwoord van de profeet dat ieder persoonlijk verantwoordelijk is voor zijn eigen daden? Daar confronteert God de mensen met een nieuwe manier van denken. Maar andersom gebeurt ook. God laat soms dingen die men gewend was maar eigenlijk niet deugen in stand blijven. In de hele Joodse Bijbel (het Oude Testament) is bijvoorbeeld niet een enkel keertje de polygamie veroordeeld. Zelfs David en Salomo hielden er harems op na. Ik denk dat de mensen van die tijd het niet begrepen zouden hebben als God daar een stokje voor had gestoken. Paulus heeft tenslotte ook de slavernij niet aangepakt. Het ging God (en Jezus en Paulus) om diepere dingen dan de uiterlijke.
Dus als je die twee verschillende benaderingen tegenkomt ga dan na over welk niveau er wordt verteld. Gaat het om iets uiterlijks (gij zult geen slaven houden) of om een diepere visie (slaaf en heer zijn van gelijke waarde voor God)? Eerst moet de diepere visie doordringen, daarna kunnen pas de veranderingen komen. Iemand die stopt met roken zonder de overtuiging dat hij anders zijn leven in gevaar brengt, zit zo weer aan de sigaret.
Die aanpassing van God aan de mensen vind je ook terug in de Tien Geboden. Die zijn namelijk in een negatieve vorm gesteld: gij zult niet! Dat maakt ze eenvoudiger om na te leven. Er had bijvoorbeeld in plaats van: gij zult niet stelen kunnen staan: gij zult ook met uw bezit voor uw arme medemensen klaar staan . Maar dat zouden de mensen van toen als een loden last hebben ervaren. Terwijl iedereen die er wat dieper over nadenkt natuurlijk best inziet dat dat de diepste bedoeling is van dat gebod.
Als je niks met de erfzonde kan moet je die gewoon laten liggen. Het is in elk geval niet zo dat iemand gestraft zou worden om reden van de erfzonde! Die erfzonde is maar een poging tot verklaring. Niet een hard feit. Het dat is belangrijker dan het hoe. Dus dat we in een scheve verhouding staan tot God is belangrijker dan hoe dat is gekomen. Je kunt de positie van de mens tegenover God het beste voorstellen als die van een weggelopen slaaf. Ik zeg het nu even generaliserend en ongenuanceerd. We zijn bang voor God, kopschuw zou je kunnen zeggen. We wantrouwen Hem. We houden Hem zo ver mogelijk van het lijf. We zien Hem zo’n beetje als Indringer in onze zaakjes, als Grote Bemoeial, als Onberekenbare Despoot die je maar beter te vriend kan houden. Met religie lukt dat aardig. Hij zit ons altijd op de hielen. En Hij is vooral ook de Onbekende Alleenheerser voor wie je altijd moet uitkijken. De Rechter, de Wreker, de... nou ja ga maar door.
