De mensheid wordt dus een weeskind en gaat vanaf dat moment wanhopig op zoek naar Pappa. De godsdiensten ontstaan. We zitten collectief in datzelfde schuitje van geestelijke onmacht en onkunde. We proberen de pijn van het vacu�m te verzachten door rituelen, ascese, gebeden, toewijding, godsdienstige plichten, kortom religie. Maar de pijn is groot, het ego�sme, de angsten, het wantrouwen zijn onuitroeibaar. De christelijke kerk heeft daar de term erfzonde voor uitgevonden. De voorstelling is dat de zonde de wereld is binnengekomen. Maar ik zou liever zeggen dat de harmonie uit de wereld is vertrokken. Er is niet iets bijgekomen, er is iets voorgoed verdwenen. Het Kwaad voegt niks toe, het vernietigt iets. De mens is het kostbaarste kwijt. Noem dat maar de volmaaktheid, of heiligheid, of zuiverheid, of authenticiteit, of oprechtheid, of waarheid. En kwijt is kwijt. Wat verloren is is voorgoed verdwenen. Het kan alleen van buitenaf weer ingebracht worden. En dat is gedaan door Jezus. Maar dat is een ander verhaal. Dat zei ik al.
Een belangrijke nuance: er is nog heel veel goeds op aarde. Daar doe ik niets aan af. En ik ben daar ook heel dankbaar voor. Maar geloof me, dat staat niet in verhouding tot wat het Goede werkelijk is. Al het goede dat wij kennen is maar ten dele. Gemengd. Zwak. Tijdelijk. Wankel.
Je zat nog met een vraagje, over het Kwaad dat eigenlijk niet iets zelfstandigs is, zoals Augustinus al beweerde. Wat is dan de duivel? Nou de duivel is het Kwaad niet. Het Kwaad is niet iets, het is het ontbreken van iets. Maar iemand bij wie het Goede gaat ontbreken wordt een straf voor zijn omgeving. Daar krijg je knap wat last van. En dan lijkt het of het Kwaad ineens wel iets zelfstandigs is geworden. Maar dat is het Kwaad niet. Het is die figuur bij wie een heleboel Goeds ontbreekt. Dat geeft dus een scheef beeld van de werkelijkheid. Dat is best gevaarlijk want wij gaan akelige mensen soms wel vereenzelvigen met het Kwaad. Maar ook Hitler was het Kwaad niet. Hij deed alleen zijn best om het Goede uit zijn pori�n en bloedvaten te verwijderen. Als we mensen met het Kwaad vereenzelvigen ontnemen we ze de kans om weer wat Goeds te heroveren. Dat is een tegenstrijdigheid die het leven soms behoorlijk lastig kan maken. Heb uw vijanden lief. We moeten de rotzakken redden, maar juist dat feit geeft ze alle gelegenheid zich helemaal uit te leven in hun gemenigheid. Snap je nu ook waarom het Goede gedoemd is op aarde het onderspit te delven? Een goed mens kan de methodes van de kwaaien niet overnemen. Overwin het Kwade door het Goede. Wie echt kiest voor het Goede moet dus wel weten wat hij doet. Dat is geen kti-kwestie. Jezus geeft de tip om goed de kosten te berekenen. Lti.
