Die natuurlijke verbondenheid geeft vanzelf een collectieve verantwoordelijkheid. Voorbeeld: Jij en ik maken deel uit van een systeem dat het milieu vervuilt. We zijn medeverantwoordelijk. Als je ervoor kiest geen auto te kopen is dat respectabel, maar die verantwoordelijkheid koop je daarmee niet af. Erger nog is het dat het rijke westen de honger in de wereld kunstmatig in stand houdt. Er is genoeg voor iedereen maar we verdelen het oneerlijk. We doen niks voor Afrika omdat er in Afrika niks te halen valt. En labiele landen laten we niet toe in de Europese Gemeenschap omdat dat nadelig is voor onze eigen boterham. Daarmee ontkennen we onze verbondenheid, zijn we niet solidair. Dat levert dus een collectieve schuld op naar onze medemensen, een schuld die ook jou en mij raakt. Sowieso al praktisch, want we maken zomaar gebruik van alle vruchten die we van deze collectieve zelfzucht plukken. Maar niet alleen praktisch. Ook op een veel dieper niveau. De verbondenheid. Beetje dichterbij: iemand uit de klas wordt halfdood gepest door een kliek. De grote meerderheid pest niet mee maar doet er ook niks tegen. Die groep is schuldig, niet solidair, ontkent feitelijk zijn verbondenheid. En schuld van de velen is ook schuld van de ene. Omdat je fundamenteel verbonden bent, of je dat nu leuk vindt of niet. Dus Laurien, jij en ik dragen de schuld van de wereld mee op onze schouders, of we dat nu erkennen of niet. Dat mag je best wel eens even voelen. Ook weer niet te lang, want dat leidt tot niks. En wie weet kom je ooit nog in de positie om werkelijk bij te dragen aan betere verhoudingen. In de wereld of op school. Dat lost de collectieve schuld niet op. Die is aangepakt door Jezus. Maar je neemt de schuld van de wereld wel serieus, en toont je door je daden zelfs bereid die ook op je nek te nemen. En dat ligt wel in het verlengde van wat Jezus deed.
Nou komen we dichter bij het oerverhaal. Adam en Eva. Wij zijn met ze verbonden. Dus dragen wij de consequenties van hun daden met ons mee. Het is waar dat wij allemaal onze eigen appel krijgen om wel of niet in te bijten. Dat heb je scherp gezien. Maar die grote appel van de mensheid is er ook. En daar hebben we allemaal in gebeten. Door die ene mens is de mensheid ten val gebracht. Dat ligt natuurlijk niet aan die ene toevallige mens. Dat had evengoed iemand anders kunnen zijn. Wat zou jij gedaan hebben bijvoorbeeld? We hebben Adam niks te verwijten. De mensheid heeft gebeten. Ik heb gebeten. Niet een zekere Adam die ik verder niet ken.
Nu een extraatje: ons wordt ook verteld dat door toedoen van een enkel mens de oorspronkelijke verhouding van de mensheid met God is hersteld. De omgekeerde beweging dus. Tot het eerste, de breuk, was elk mens in staat. Maar tot het laatste, het herstel, was er maar eentje in staat. Dit is het moment waarop Jezus het verhaal binnenkomt als redder van de wereld. Maar dat is een heel nieuw onderwerp.
Achter die collectiviteit kun je je verstoppen. Isra�l deed dat ooit eens met de woorden: Onze vaders hebben onrijpe druiven gegeten en onze tanden zijn daardoor stomp geworden. Ze bedoelden dat ze ook niks konden doen aan hun eigen corrupte handeltjes. Het voorgeslacht had daarvoor de basis gelegd. Ze gebruikten dus de historische waarheid als excuus. Zo maak je van de waarheid een leugen. De profeet donderde ook over ze heen dat een ieder verantwoordelijk is voor zijn eigen daden.
Maar in onze tijd gebeurt precies het tegenovergestelde. Nou klagen we als rechtgeaarde individualisten over DE school, over DE gemeente, over DE politiek, over DE kerk, over DE Amerikanen, over DE Arabieren. Allemaal dingen buiten onszelf. Lekker makkelijk. We ontkennen de verbondenheid. Zijn niet solidair met de gemeenschap, met de wereld. Sommige gelovigen zien DE kerk als iets anders dan IK, kun je je dat voorstellen? Ze moesten beter weten. DE kerk, dat BEN IK! DE gemeenschap, dat BEN IK. DE wereld, dat BEN IK! Een wijze vroegere Amerikaanse president zei ooit eens: als je meedoet heb je recht op kritiek. Anders moet je je mond houden. Maar dat doen we nou net niet, we maken ons innerlijk los van wat we niet vinden deugen. Dat plaatsen we buiten onszelf en gaan dan lopen schelden.
