Salmonella gastroenteritinde tedavi su ve tuz dengesinin düzeltilmesidir. Çoğu vakada antibiyotikler gerekmez.
Tifoda seçilecek ilk ilaç kloramfenikoldür. Ampisilin de kullanılabilir. Tedavinin üçüncü günü ateş düşer, hasta kendini iyi hisseder. Tedaviye 2-3 hafta devam etmelidir.
Korunmada suların klorlanması, süt ve süt ürünlerinin pastörize edilmesi, aşılama önemli yer tutar. Salgınlarda duyarlı kişilere aşı yapılabilir. Aşının yan etkileri yüksek ve uzun süreli olmadığından ancak özel durumlarda uygulanmalıdır.
VİRAL İNFEKSİYONLAR:
Bu bölüm altında virus denilen, ancak elektron mikroskobu altında görülebilen, özellikle çocukluk çağında önemli hastalıklara neden olabilen bazı hastalıkları gözden geçireceğiz.
KIZAMIK:
Kızamık, yüzyıllardan beri bilinen döküntülü bir hastalıktır. Çocukluk çağındaki döküntülü hastalıkların en sık görülenidir. Anneden geçen antikorlar nedeniyle ilk aylarda görülmez. Virus dış ortamda uzun süre yaşayamadığından hastalıklıyla temas eden üçüncü kişilerle bulaşma çok nadirdir. Daha çok kış ve ilkbaharda görülür.
Klinik: Kuluçka dönemi 10-12 gündür. Ateş, öksürük, gözlerde kızarıklık ile başlar. Ateşten 3-4 gün sonra döküntüler oluşur. Döküntü yüzden başlar, boyuna, gövdeye, kol ve bacaklara yayılır. Döküntü başlayınca ateş daha da yükselir. 3-4 gün sonra döküntüler esmerimsi bir leke bırakarak solarlar. Döküntüden 3-4 gün sonra da ateş devam ederse komplikasyonlar düşünülür.
Otitis media ve pnömoni en sık görülen komplikasyonlardır. Pnömoni ölümcül olabilir.
Tedavi ve korunma: Komplikasyon olmayan çocukta tedavi semptomları önlemeye yöneliktir. Çocuk istirahat etmeli, sulu ve yumuşak gıdalar verilmelidir. Gözler ılık su ile temizlenmeli, yüksek ateş ateş düşürücülerle düşürülmelidir. Komplikasyonlar oluştuğunda başta penisilin olmak üzere değişik antibiyotikler kullanılmalıdır.
Kızamıkla temas eden kişiler 1-2 gün içinde aşı olurlarsa kızamıktan korunurlar. Ya da ilk altı günde gamaglobulin yapılarak kızamık önlenebilir. En etkili koruyucu yöntem aşıdır.
KIZAMIKÇIK:
Gebelikte annenin geçirdiği kızamıkçığın bebekte çeşitli anomalilere neden olabileceğinin anlaşılmasıyla önem kazanmıştır. Kulak arkasındaki lenf iltihaplarıyla karakterize döküntülü bir hastalıktır.
Klinik: 16-18 gün süren kuluçka döneminden sonra döküntüler oluşur. Hafif nezle hali, ateş görülebilir. Döküntü yüzden başlar, vücuda yayılır. İkinci günde döküntü yüzden başlayarak solmaya başlar.
Tedavi ve korunma: Semptomlara yönelik tedavi yapılır. Kızamıkçığın asıl önemi, annenin gebeliğin ilk üç ayında geçirdiği kızamıkçıktan sonra anne karnındaki bebeğin etkilenmesi, çeşitli anomalilerle doğmasıdır.
Bu nedenle 1-12 yaşındaki tüm sağlıklı çocuklara ve özellikle kız çocuklarına kızamıkçık aşısı uygulanan en ideal korunma yöntemidir. Özellikle gebeliğin ilk üç ayında kızamıkçıklı çocuklarla temas önlenmelidir. Eğer anne kızamıkçık çıkarırsa tıbbi düşük yapılmalıdır.
SU ÇİÇEĞİ:
Yenidoğan döneminde ve her yaşta görülebilen yaygın, çok bulaşıcı bir hastalıktır. En sık okul öncesi çağlarda geçirilir. Virus vücut dışında 1-2 saat yaşayabilir. Bu nedenle kızamıktan farklı olarak sağlam kişiler hastalığı taşıyarak başkasına bulaştırabilir.
Klinik: 2-3 haftalık kuluçka döneminden sonra aniden döküntüler başlar. İlk önce kırmızı olan döküntüler birkaç saat içinde su toplamaya başlar. Önce yüz ve saçların arasından başlayan döküntüler aynı gün vücuda, kol va bacaklara yayılır. Vakaların bazısında ateş olabilir. Birkaç gün sonra sulu döküntüler kurumaya başlar, üzerleri esmer bir kabukla örtülür.
Tedavi: Semptomlara yöneliktir. Döküntüler ilave mikroplarla iltihaplandıysa tedavi edilmelidir. Aspirin verilmesi zararlıdır. Nadir olarak ağır döküntülerle seyreden vakalar, ensefalit görülenler tedavi edilmelidir.
KABAKULAK (PAROTİT):
Tükürük bezlerinin iltihabı ile oluşan bulaşıcı bir hastalıktır. Okullarda salgınlar yapar. En çok 5-15 yaşlarında, kış ve ilkbahar aylarında görülür.
Klinik: Kuluçka dönemi 16-20 gündür. Bir gün süren kırıklık, ateş bulgularından sonra yanaklar şişer. Genellikle önce bir taraf, birkaç gün sonra öbür taraf şişer. Bazan şişlik tek taraflı olarak kalır. Şişlik bir hafta kadar sürer, ateş 40 dereceye kadar çıkabilir. Ağız açıldığı zaman ağrı vardır.
Kabakulakta menenjit, testis tutulmaları olabilir. Vakaların %10 unda görülen menejit kusma, baş ağrısı, yüksek ateşle başlar. Menenjit genellikle parotisin şişmesinden bir hafta sonra gelişir. 14 yaşın üstündeki erkeklerin %20 sinde orşit (testis iltihabı) gelişir. Ateş, karın ağrısı ile birlikte testisler şişer. Ağrı haftalarca sürebilir. Erkek kısırlığının en önemli nedenlerinden biridir.
Tedavi ve koruyucu önlemler: Tedavi semptomlara yöneliktir. Acı, ekşi yiyecekler kısıtlanır; yatak istirahati önerilir. Ağrı kesiciler kullanılabilir.
Ergen erkeklere temastan sonra koruyucu gamaglobulin yapılabilir. Kabakulaktan korunmada en etkili yol 12 ayını tamamlamış tüm çocuklara aşı uygulanmasıdır. %95 koruyuculuğu olan aşı genelde kızamık-kızamıkçıkla birlikte yapılmaktadır.
