Akut bakteriyel menenjitler, aseptik menenjitler ve tüberküloz menenjiti olmak üzere üç grupta incelenirler. Akut bakteriyel menenjitlere çeşitli bakteriler neden olur. Antibiyotiklerin tedaviye girmesiyle hastalık ve ölümler önemli ölçüde azalmıştır.
Vakaların çoğunda hastalık boğaz, sinüzit, kulak iltihabı gibi nedenlerden dolayı mikropların kana karışıp beyne ulaşmasıyla oluşur.
Hastalık ateş, titreme, kusma ve baş ağrısı ile başlar. Konvülziyon (havale) oluşabilir; ağır vakalarda koma gelişebilir.
Menenjit tanısı yalnızca klinik bulgularla konulamaz. Menenjitten kuşkulanılan her vakada lomber ponksiyon (belinden su alma) yapılmalıdır. Bel suyunun yapılan tetkikleri sonucu menenjitin bakteriyel, viral ya da tüberküloza bağlı olup olmadığı hakkında fikir edinilebilir.
Hastanın yaşı, mikroorganizmanın tipi, tedaviye başlama zamanı ve mikroorganizmanın antibiyotiklere duyarlılığı hastalığın seyrini etkiler. Hastanın yaşı küçüldükçe prognoz ağırlaşır. Bulaşıcı menenjit denilen meningokoksik tipinde ise prognoz çok daha ağır seyreder.
Tedavinin geç başladığı ve yetersiz kaldığı vakalarda ölüm görülebilir; körlük, sağırlık, havaleler gibi kalıcı olabilen komplikasyonlar oluşabilir.
Tedavi:
Tedaviye hemen başlanmalıdır. Antibiyotikler damardan verilmelidir. Bazı vakalarda havale ilaçları, kan, kortikosteroidler de verilebilir. Bakteriyel menenjitte tedavi süresi ortalama 10-14 gün olmalıdır.
Korunma:
Menenjitlerin en sık görülen etkenlerinden olan bulaşıcı menenjit ve hemofilus influenza menenjitlerine karşı koruma önlemleri alınabilir.
Hasta ile aynı evde oturan tüm kişilere ve aynı sınıfta olup yakın teması olan çocuklara dört gün süre ile "rifadin" denilen antibiyotik koruyucu olarak verilmelidir.
Yine bu iki menenjit türüne karşı oldukça etkili olan meningokok ve Hib aşıları duyarlı çocuklara yapılmalıdır.
Çocukluk döneminde görülen infeksiyonların etyolojisinde en önde gelen grubu oluştururlar. Halk arasında beta mikrobu denilen A grubu beta hemolitik streptokoklar ile akut farenjit, tonsillit, pnömoni, menenjit, kemik iltihapları gibi çeşitli infeksiyonlar görülebilir. Kızıl hastalığı da aynı mikroplarla oluşur. Streptokokların oluşturduğu infeksiyonlardan sonra böbrek iltihabı, romatizma gibi önemli komplikasyonlar da görülebilir.
Streptokoklarla oluşan hastalıklar daha çok soğuk havalarda görülür. Mikroplar solunum yoluyla bulaşır. Okullar, kreşler gibi kalabalık yerler hastalığın yayılmasını kolaylaştırır.
Streptokokların neden olduğu klinik tablolar:
Üst solunum yolu infeksiyonlarında kuluçka zamanı 1-7 gündür. Bebeklerde hastalık iltihaplı, yeşil bir burun akıntısıyla başlar. Bir hafta kadar süren düzensiz bir ateş görülür. Orta kulak iltihabı ve sinüzit komplikasyonları sıktır.
Üç yaşın üstündeki çocuklarda hastalık akut tonsillit (bademcik iltihabı) ve farenjit şeklinde seyreder. Ateş ve kusma belirgindir. Bademcikler büyük ve kızarıktır, üzerlerinde iltihap odakları görülebilir.
Vücut direnci düşük çocuklarda pnömoni (zatürre) gelişebilir.
Streptokokların kendisine ve toksinlerine bağışık olmayan çocuklarda "kızıl" görülebilir. Ateş ani başlar, baş ağrısı, boğaz ağrısı, yutma güçlüğü, kusmadan sonra döküntüler başlar. Ateş ikinci gün doruğa çıkar. Döküntüler çok çabuk genelleşir. Dil çilek görünümündedir. Daha sonra deride pullanma başlar; yaprak şeklinde deri kalkar.
Tedavi:
İlk seçilecek ilaç penisilindir. İyi bir tedavi ile streptokokların yol açtığı hastalıklar iyilleştirilebilir ve bu hastalıkların yol açtığı romatizma, nefrit gibi komplikasyonlar engellenebilir. Tedaviye 10 gün devam edilmelidir. Tek doz uzun etkili penisilinlerin de etkili olduğu gösterilmiştir. Penisiline allerjik olan çocuklarda eritromisin benzeri antibiyotikler kullanılabilir.
