Göçmen ya da çocuk, çizgi roman yıllarca bir "alt kültür" olarak hep "alt entelektüel düzeyler"e hitap etti. Kahramanları hep en temel, en basit duyguları harekete geçirdi. Kahkahalarla güldürdü, kendine acındırdı, şaşırttı, korkuttu. Hep yalın, çarpıcı, dolaysız ve "kolay"dı.

"Eğlence"den "sanat"a

Bilinçli olarak yazım hatalarıyla doldurulan, karikatürize edilmiş kahramanların at koşturduğu karelerin yerinde ne var peki şimdi? Kareler aynen duruyor. Ama yazım hatalarına pek gerek kalmadı, çünkü çizgi roman artık göçmenlere yönelik bir eğlence değil. O göçmenlerin çocukları, torunları, aradan geçen 100 yılda nasıl bir sosyolojik ve kültürel evrimden geçtiyse, çizgi roman da aynı evrimi kendi içince yaşadı. Stephen King'den Clive Barker'a, Anne Rice'dan Neil Gaiman'a, Ray Bradbury'den Alan Moore'a, pekçok çağdaş yazarın öykü, senaryo ve sözcükleri var artık karelerde.

Ya resim? O yalın, karikatürize çizimlere ne oldu? Çizgi roman karelerindeki görüntüler de 100 yıllık evrimden nasibini aldı. Bill Sienkiewicz, Dave McKean, Charles Vess, John J. Muth, Geof Darrow, Craig Russell, Dave Gibbons, John Tottleben ve daha nice resim ve grafik sanatçısı Amerika'da çizgi roman estetiğini doruklara çıkardı.

Evrimin yaşandığı tek yer Amerika değil. Avrupa'da da çizgi roman benzer bir süreçten geçti. Teddy Tail, Les Pieds-Nickeles, Becassine, Tiger Tim, Pip, Bilbolbul gibi yaratıcısından önce tiplerinin isimleriyle anılan bantlardan son 25 yılın görkemli sanat mabedi yükseldi. Bugün, Enki Bilal, Hugo Pratt, Milo Manara, Guido Crepax, Richard Corben, Vittorio Giardiano, Matthias Schulteiss, Miguelanxo Prado, Jean Giraud (Moebius), Juan Gimenez, Annie Goetzinger, François Boucq, Alex Varenne, Gaetano Liberatore, Caza, Georges Pichard gibi sanatçılar, çizgi roman evrenini Amerika'daki meslektaşlarıyla birlikte inanılmaz bir zenginliğe kavuşturmuş durumdalar.

Türkiye'nin yeri başka