รู้เรื่องเซรามิกส์ กับชูเกียรติ

ในปัจจุบันเซรามิกส์ มีความหมายที่กว้าง ไกลกว่าแต่ก่อนมาก ซึ่งจะเกี่ยงข้องกับ แร่หินดินทราย หรือสารอนินทรีย์ที่ผ่านความร้อนในขั้นที่ต้องการ และนำมาผลิต ผลิตภัณฑ์ตามความต้องการ ที่มีประโยชน์ใช้สอยในยุคปัจจุบัน ผลิตภัณฑ์ที่เกิดขึ้นจากเซรามิกส์มากมายหลายอย่าง ที่ใหม่ ๆ เกิดขึ้น เรียกผลิตภัณฑ์นี้ว่า นิวเซรามิกส์(New Ceramics) ที่ผลิตขึ้นมาเพื่อทำประโยชน์ในด้านอุตสาหกรรม ประโยชน์ใช้สอยและความงามต่าง ๆ คือสิ่งที่ชี้ชัดให้เห็นเป็นรูปธรรมมีมากมาย เช่น การใช้สารเซรามิกส์ ในเครื่องยนต์ , แบตเตอรี่ , อุปกรณ์ไฟฟ้า ,วงการแพทย์ แม้กระทั่งนำไปผลิตชิ้นส่วนของยานอวกาศ ดังนั้น คำว่า เซรามิกส์จึงมีความหมายที่กว้างต่อไปเรื่อย ๆ จึงได้มีการคิดค้นเครื่องมือ และ เครื่องจักรอุปกรณ์ เพื่อนำมาใช้ในการเตรียมวัตถุดิบต่าง ๆ เหล่านี้ เพื่อให้ทันต่อความต้องการของผู้ใช้ เครื่องมือ เครื่องจักรเหล่านี้ ได้รับการคิดค้นมากมายหลายชนิดด้วยกัน โดยเฉพาะเครื่องจักรที่เกี่ยวกับการเตรียมดิน ซึ่งมีความจำเป็นในการเตรียมดิน น้ำเคลือบ เพื่อให้ได้มาตรฐาน เช่น เครื่องกรองดิน เครื่องบดดิน เครื่องกวนดิน เครื่องบดน้ำเคลือบ เครื่องกวนดิน นับว่าเป็นอุปกรณ์เครื่องจักรที่สำคัญในการผสมแร่ หิน ดิน ทรายให้เข้าเป็นเนื้อเดียวกัน ซึ่งมีประโยชน์ในการกวนดินเข้าเครื่องกรองดิน และการกวนน้ำดิน เพื่อนำมาใช้ในการหล่อน้ำดินเหนียว(Slip) ลงในแบบ เพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ตามความต้องการ

ประวัติความเป็นมาของเครื่องปั้นดินเผา
เครื่องปั้นดินเผาเป็นมูลเหตุเนื่องมาจากความจำเป็นและความต้องการของมนุษย์ ที่เกิดมีขึ้นในสมัยแรก ๆ เข้าใจว่าคงทำภาชนะใส่อาหาร น้ำ และสิ่งก่อสร้างมาก่อน แล้วต่อมาเมื่อมนุษย์มีความเจริญขึ้น ก็ได้มีการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีคุณภาพดีขึ้นตามลำดับ ดังเราจะพบเห็นในปัจจุบันนี้
การทำเครื่องปั้นดินเผาในสมัยแรก ๆ ตามข้อสันนิษฐานประมาณการว่า 1500 ปี ก่อนคริสตกาล จากการศึกษาค้นคว้าได้ค้นพบหลักฐานการทำผลิตภัณฑ์ ประเภทอิฐซึ่งใช้ในการก่อสร้างในสมัยโบราณ สร้างขั้นครั้งแรกในสมัยบาบิโลเนีย (Babylonia) และประเทศเอสซีเรีย อียิปต์ ประเทศแถบเอเชีย ซี่งพอจะเป็นหลักฐานที่พอที่ชี้ให้เห็นความเจริญทางอารยธรรม วัฒนธรรมของชาติต่าง ๆ ในสมัยโบราณได้เป็นอย่างดี ผลิตภัณฑ์เครื่องปั้นดินเผาที่ใช้ในการก่อสร้าง เรียกกันว่า เทอราคอตตา (Tera-Cotta) มีลักษณะเนื้อหยาบ มีความแข็งแกร่งพอสมควร มีทั้งลักษณะที่เคลือบและไม่เคลือบ และในขณะเดียวกันก็มีการค้นพบว่า ทางอียีปต์ได้ค้นพบการทำแก้ว (glass) โดยบังเอิญเป็นครั้งแรกด้วย ในขณะเดียวกันนี้ประเทศในแถบเอเชีย ปรากฏว่าได้ค้นพบหลักฐานที่พอจะยืนยันไดว่า มนุษย์ในแถบนี้มีการทำเครื่องปั้นดินเผามาก่อนเช่นกัน และรู้จักวิธีการนำดินดำ ดินขาว มาช่วยในการตกแต่งผลิตภัณฑ์ให้สวยงาม โดยเฉพาะประเทศจีน ปรากฏว่า มีขีดความสามารถในการทำเครื่องปั้นดินเผาได้ดีพอสมควร และประวัติศาสตร์กล่าวไว้ว่าจีนซึ่งเริ่มต้นตั้งแต่สมัยราชวงศ์ฮั่น (Hun dynasty 206 BC.-200 AD)
ในระยะเวลาต่อมาในสมัยราชวงศ์ถัง (Tung Dynasty 618-906 AD) ปรากฏว่าชาวจีนมีความเจริญก้าวหน้ามากขึ้นมาอีก ได้มีการเคลือบสีได้หลาย ๆ สี โดยเฉพาะงานฝีมือทางศิลป์ในช่วงนี้ ได้เจริญถึงขีดสูงสุด และต่อมาปรากฏว่าชาวจีนได้ค้นพบการทำเคลือบสีขึ้นอีก เป็นครั้งแรก แห่งเดียวในโลก โดยเฉพาะในสมัยซ้องนี้เอง ผลิตภัณฑ์ที่จัดว่าชั้นเยี่ยมของโลก เรียกว่า การทำผลิตภัณฑ์ชนิดปอร์สเรน ( Porcelain) และในโอกาสเดียวกันนั้น จีนได้ประสพความสำเร็จในการทำเคลือบสีต่าง ๆ ด้วยสีที่ค้นพบและมีชื่อเสียงในสมัยนั้น มีอยู่ 3 สีด้วยกัน คือ สีแดง สีน้ำเงิน และ สีเขียว
สำหรับประเทศไทยเป็นที่ทราบกันดีอยู่แล้วว่าการทำเครื่องปั้นดินเผาของไทยเรา ได้ทำกันมานานหลายร้อยปีเช่นกัน และมีชื่อเสียงที่สุดที่โลกรู้จัก ได้ แก่ เครื่องสังคโลก ได้เริ่มทำที่เมืองชะเลียง ตั้งอยู่ในบริเวณวัดพระรัตนมหาธาตุ เมืองสวรรคโลก สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 1043 ก่อนสมัยราชวงศ์พระร่วง สันนิษฐานกันว่า จีนคงเข้ามาทำเครื่องปั้นดินเผามาก่อน ทั้งนี้เพราะรูปทรงและลวดลาย ให้เห็นมีลักษณะแบบจีน คล้ายสมัยราชวงศ์ซ้อง ( พ.ศ. 1503-1320) ซึ่งในขณะนั้นเครื่องเคลือบของจีนกำลังรุ่งเรืองมาก ในสมัยปัจจุบัน การทำเครื่องปั้นดินเผาเป็นที่สนใจแพร่หลาย และเป็นโครงการหนึ่งที่รัฐบาลทำการส่งเสริมอุตสาหกรรมประเภทนี้ ดังจะเห็นได้จาก การที่มีโรงงานอุตสาหกรรมประเภทนี้ เกิดขึ้นหลายแห่ง มีกำลังการผลิตสูงทั้งในด้านคุณภาพและปริมาณ

ความหมายของเครื่องปั้นดินเผา
เมื่อกล่าวถึงเครื่องปั้นดินเผาในสายตาของคนทั่วไป มักเข้าใจและมองเพียงแต่ว่า เป็นการทำภาชนะเครื่องถ้วยชาม (Pottery) รูปปั้น (Figurines) แจกัน โอ่ง ไห กันเพียงเท่านั้น บางคนก็มองในแง่ทางศิลป์ ซึ่งมีไว้สำหรับตกแต่งให้สวยงาม หรือ โบราณวัตถุซึ่งมีค่าทางประวัติศาสตาร์ ที่เก็บไว้ในพิพิธภัณฑ์
แต่ตามความเป็นจริงแล้ว เครื่องปั้นดินเผา หาได้หมายความเฉพาะที่ได้กล่าวมาแล้วเหล่านั้นไม่ได้หมายรวมถึงผลิตภัณฑ์นานาชนิดที่ทำมาจากดินและหิน โดยผ่านกรรมวิธีเผา (Firing process) ทำให้มีความแข็งแกร่ง (Strength) มีความคงทนถาวรหรือจะกล่าวอีกนัยหนึ่งได้แก่ ผลิตภัณฑ์ที่ทำจากอนินทรีย์สาร อโลหะ ( Inorganic Nonmetallic Materials) ซึ่งได้แก่ แร่ธาตุ ดิน หินต่าง ๆ ในสมัยโบราณ กรีกเรียกว่า เครามอส (Keramos) แปลว่าสิ่งที่ถูกเผาซึ่งมีความหมายทำนองเดียวกัน และตรงกับภาษาอังกฤษว่า เซรามิกส์ (Ceramics) จากความหมายและคุณสมบัติดังกล่าวดังที่กล่าวมาแล้วผลิตภัณฑ์ทางเซรามิกส์จึมีความหมายรวมไปถึงผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ เช่น อุตสาหกรรมการทำแก้ว (Glass) ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมโลหะเคลือบ