การใช้เครื่องคอมพิวเตอร์อย่างฉลาดหมายความว่า ผู้ใช้ต้องหมั่นดูแล บำรุงรักษาให้ถูกวิธีอยู่เสมอ ซึ่งวิธีการได้กล่าวแล้วในบทต้น ๆ แต่คราวนี้จะเป็นการสรุปเรื่องราวที่ได้กล่าวมาทั้งหมด ซึ่งจากประสบการณ์พบว่าสามารถใช้เครื่องคอมพิวเตอร์ได้นานหลายปี โดยไม่ต้องติดตั้งโปรแกรมใหม่ นับเป็นวิธีช่วยชาติประหยัดอีกทางหนึ่งด้วย

     1.  หมั่นสแกน Harddisk ทำได้โดยคลิก Start>>>Programs>>Accessories>>System tools แล้วเลือก Scandisk หรือไปที่ Run แล้วพิมพ์ scandisk ก็จะให้ผลเช่นกัน เลือกแบบ Standard ก็เพียงพอครับ อ้อ อย่าลืมคลิกใส่เครื่องหมายถูกที่ Automatically fix errors ด้วยนะ ควรทำน้อยควรทำเดือนละ 1  ครั้ง  ถ้าสแกนดิสก์ทางวินโดว์ไม่ผ่านให้สแกนทาง DOS โดยพิมพ์คำสั่ง scandisk /autofix รับรองว่าคราวนี้ผ่านแหง ๆ ครับ
     2.  หมั่น Defrag ข้อมูล เพราะแต่ละโปรแกรมเมื่อใช้ไปนาน ๆ ไฟล์มันจะกระจัดกระจายทั่วไปหมด อยู่สะเปะสะปะ ทำให้เครื่องทำงานช้ามาก เพราะต้องไปค้นหาข้อมูลหลายที่ วิธีการก็ไปที่ Start>>>Programs>>Accessories>>System tools แล้วเลือก Disk Defragmenter ตรงนี้ถ้าคุณไม่เคยทำอาจต้องใช้เวลานานเป็นชั่วโมง ขึ้นอยู่กับความเร็วเครื่องของคุณด้วย  ทางลัดก็คือที่ Run พิมพ์คำว่า defrag แล้วกด Enter ก็ได้ครับ เร็วดีด้วย
     3.  ลบไอคอนที่ไม่จำเป็นออกจากหน้าจอ  เอาไว้ที่ต้องใช้บ่อย ๆ ดีกว่า ถ้าจำเป็นต้องใช้ทุกโปรแกรมบ่อยมาก ก็ให้ลากมาวางที่ Quick launch ตรง Status Bar จะดีกว่า แล้วลบไอคอนช็อตคัททิ้งไปเลย เวลาจะใช้งานก็เพียงมาคลิกที่ Quick launch เท่านี้ก็สะดวกดีครับ (การสร้างไอคอนไว้เยอะบน Desktop จะทำให้เปลืองหน่วยความจำ เพราะวินโดวส์ต้องสร้างสีให้แค่ไอคอนแต่ละตัว แต่ถ้าคุณมีแรมในเครื่องซัก 256 MB แล้วล่ะก็ แล้วแต่คุณนะ ไม่ว่ากัน
     4.  อย่าปรับความละเอียดการแสดงผลให้สูงเกิน ถ้าคุณมีจอ 14 - 17 นิ้ว การปรับไว้ที่ 800 X 600 น่าจะเป็นทางเลือกที่ดีที่สุด เว้นแต่คุณใช้คอมพิวเตอร์เพื่อแต่งภาพ เหตุผลก็เหมือนข้อ 3 แหละครับ เพราะมันเปลืองหน่วยความจำโดยใช่เหตุ 
     5.  กำจัดโปรแกรมใน System Tray เพราะโปรแกรมประเภทนี้จะรันตัวเองทุกครั้งที่เปิดเครื่อง วิธีการมี 2 วิธี ถ้าเป็นโปรแกรมที่สร้าง Short cut ไว้ที่ Start up (ดูได้จาก Start>> Programs>>Startup) ให้คลิกขวาแล้วลบออกได้ตามปกติ  แต่บางโปรแกรมไม่ปรากฏอยู่ใน Short cut ก็สามารถเข้าไปลบได้ที่ Start>> Run พิมพ์คำว่า msconfig เพื่อเลือก System configuration utility แล้วเลือกแถบ Startup ให้เอาเครื่องหมายถูกออกจากโปรแกรมที่ไม่ต้องการให้รันแบบอัตโนมัติ แล้วรีสตาร์ทเครื่องใหม่ แต่อย่าลืมว่าบางโปรแกรมอาจมีความจำเป็นต้องให้รันทุกครั้งที่เปิดเครื่อง เช่น โปรแกรมสแกนไวรัส ควรให้ทำงานทุกครั้งเพื่อความปลอดภัย
     6.  ถอนโปรแกรมที่ไม่ค่อยได้ใช้งานออกจากฮาร์ดดิสก์ซะบ้าง  บางคนลงโปรแกรมไว้ในเครื่องไม่เคยใช้งานเลย  ซึ่งจะทำให้ฮาร์ดดิสก์เต็มและหนักเครื่องโดยเปล่าประโยชน์ ให้คงไว้เฉพาะโปรแกรมที่ใช้จริง ๆ เท่านั้น  สำหรับเพลง MP3 ถ้าลงไปมากเกินไป ก็ทำให้เปลืองเนื้อที่เป็นจำนวนมาก 
     7.  ลบ Temp files บ่อย ๆ เวลาที่เปิดใช้งานโปรมใด ๆ จะมีการสร้าง temp files เอาไว้ นาน ๆ ไปจะก่อให้เกิดปัญหาเหมือนกัน  การลบถ้าไม่ใช้โปรแกรมจำพวก utility ก็ให้จัดการเอง โดยวิธีง่าย ๆ ดังนี้  Start>> Run  พิมพ์คำว่า Temp แล้วลบไฟล์ทิ้งให้หมด จริง ๆ เราสามารถลบทิ้งทั้ง Folder นะครับ เพราะวินโดวส์จะสร้างให้ใหม่เมื่อตอนใช้งาน
     8.  ลบ temp files จากการท่องเน็ต  โดยจะอยู่ที่ c:/windows\ Temporary Internet Files  ซึ่งรวมถึง cookies ต่าง ๆ ด้วย ปกติวินโดวส์สร้างไฟล์นี้ขึ้นมาเพื่อเรียกใช้เวลาเราท่องเน็ต แต่บางทีก็ทำให้สิ้นเปลืองเนื้อที่โดยใช่เหตุเหมือนกัน (การลบไฟล์ที่ไม่จำเป็นออกจากเครื่องยังมีอีกวิธีนึง ที่ไม่มีใครค่อยได้ใช้ คือให้ดับเบิลคลิกที่ My computer คลิกขวาตรงไดรฟ์ C แล้วเลือก properties ที่แถบ General เลือก Disk Cleanup ก็จะมีตัวเลือกว่าให้ลบอะไรบ้าง ลองดูครับ 
     9.  ตัดเสียงอย่าให้ดังตอนสตาร์ทเครื่อง โดยไปที่ Start>> Setting>> Control Panel ให้ดับเบิลคลิกที่ Sounds เลื่อนหาที่ Start windows แล้วเลือก none จะทำให้สตาร์ทเครื่องได้เร็วขึ้น เนื่องจากไม่ต้องค้นหาไฟล์เสียงให้เสียเวลา
     10. ปรับเครื่องให้ทำงานเป็น Network Server ไม่ต้องงงครับ วิธีการนี้จะทำให้เครื่องเร็วขึ้นอีกนิดนึง วิธีการก็คือ คลิกขวาที่ My computer เลือก Properties แล้วเลือกแถบ Performance  และคลิกปุ่ม File System ตรงแทบ Harddisk  ให้เลือกเป็น Network Server แทน (ต้องสตาร์ทเครื่องจึงจะมีผลครับ)  มาตรงนี้แล้ว อย่าลืมเลือกแถบ Flopoy disk แล้วเอาเครื่องหมายถูกที่หน้า Search for new......ออกไปด้วยครับ
     11. เซ็ตอัป Bios หรือ CMOS่ ขณะที่บูตเครื่องให้กด Del เพื่อเข้าสู่ Bios setup..............แล้วลองตั้งค่าต่าง ๆ ตามนี้
เนื่องจากในปัจจุบันมีหลายยี่ห้อและในแต่ละยี่ห้อก็มีตัวเลือกไม่เหมือนกันทั้งนี้ขึ้นอยู่กับรุ่นของเมนบอร์ดนั้นด้วยตัวเลือกที่ควรรู้มีดังนี้ ( อ้างอิง CMOS ของ AWARD เป็นหลัก)

• ตัวเลือกในการติดตั้ง Harddisk การติดตั้งค่าที่ดีที่สุดคือใช้ User Defineไม่ควรใช้ค่า Auto เพราะจะทำให้เสียเวลาในการให้เตรียนการตรวจสอบ Harddisk และที่เหลือหากไม่ได้ต่อ Harddisk ไว้ก็ให้เลือกเป็น None หรือ Not installed ให้หมด ตัวเลือกในที่ก็มี

• Primary Master เป็นตัวเลือกสำหรับการติดตั้ง Harddisk ตัวที่ 1

• Primary Slave เป็นตัวเลือกสำหรับการติดตั้ง Harddisk ตัวที่ 2

• Secondary Master เป็นตัวเลือกสำหรับการติดตั้ง Harddisk ตัวที่ 3

• Secondary Slave เป็นตัวเลือกสำหรับการติดตั้ง Harddisk ตัวที่ 4

• Virus Warning เป็นตัวเลือกสำหรับการป้องกันไวรัสทำลายพาร์ติชั่นของฮาร์ดดิสก์ หากเปิด ( Enable ) ค่านี้มันก็จะเตือนหากมีสิ่งใดพยายามแก้ไขพาร์ติชั่นของฮาร์ดดิสก์

• CPU Internal Cache เป็นตัวเลือกของการติดตั้งหน่วยความจำ Cache ใน CPU หากปิดค่านี้ ( Disable ) เครื่องจะทำงานช้าลงไม่ต่ำกว่า 70%

• External Cache เป็นตัวเลือกของการติดตั้งหน่วยความจำ Cache ของเมนบอร์ด

• HDD Sequence SCSI/IDE First เป็นตัวเลือกสำหรับตัวควบคุมการทำงานของฮาร์ดดิสก์แบบ SCSI หรือ IDE ย่าจะให้ตัวใดเป็นตัวหลักในการ Boot เครื่อง ในกรณีเครื่องของคุณมีฮาร์ดดิสก์ 2 เทคโนโลยีในเครื่องเดียว

• Boot Sequence เป็นตัวเลือกสำหรับกำหนดให้ตัวใดเป็นตัว Boot ระบบ เช่น ถ้าเป็น C นำหน้าก็ให้ Boot จากฮาร์ดดิสก์ ถ้าเป็น A ก็ให้ Boot จากดิสก์ที่ไดรว์ A และใน CMOS รุ่นใหม่ก็จะมี Boot จาก CD-ROM เพิ่มเข้ามา

• Swap Floppy Drive เป็นตัวเลือก หากคุณต้องการสลับการทำงานของไดรว์ A กับไดรว์ B หากคุณเปิดค่านี้คอมพิวเตอร์ก็จะเข้าใจว่าไดรว์ A ของคุณกลายเป็น B และ B กลายเป็น A

• Boot Up Floppy Seek เป็นตัวเลือกให้มีไฟขึ้นที่ไดรว์ตอนเปิดเครื่องหรือไม่

• Floppy Disk Access Control เป็นตัวเลือกในการกำหนดการใช้งานของ Floppy Disk ให้ทำงานแบบใด R/W คือ ทั้งอ่านและเขียนได้ แต่หากเป็น R จะเป็นการกำหนดให้อ่านดิสก์ได้อย่างเดียวไม่สามารถทำการ Copy หรือลบได้

• Boot Up Numlock status เป็นตัวเลือกสำหรับกำหนดให้ไฟที่ปุ่ม Numlock เปิดหรือปิดตอน Boot เครื่อง

• Boot Up System Speed เป็นตัวเลือกเพื่อควบคุมความเร็วในตอเปิดเครื่องให้ช้าหรือเร็ว

• IDE Block Mode Sectors เป็นตัวเลือกในการบอกให้เครื่องรับรู้ว่า Harddisk มีการส่งถ่ายข้อมูลแบบใด ส่งถ่ายข้อมูลแบบเซ็กเตอรเดียวหรือแบบหลายเซ็กเตอร์มีไว้เพื่อรองรับ Harddisk รุ่นเก่า ๆ โดยเฉพาะ ค่าที่ให้มาคือ HDD MAX

• Typematic Rate Setting เป็นตัวเลือกสำหรับการอนุญาตให้ทำงานตามค่าที่กำหนดในส่วนของ Typematic Rate ( Chars/Sec ) กับ Typematic Delay หรือไม่ ในการปรับความเร็วของแป้นพิมพ์

• Typematic Rate ( Chars/Sec ) เป็นตัวเลือกในการกำหนอความเร็วในการกดแป้นพิมพ์ซ้ำ ค่าที่เร็วที่สุด คือ 30 ( ตัวเลขยิ่งมากยิ่งดี )

• Typematic Delay ( Msec ) เป็นตัวเลือกในการกำหนดอัตราการหน่วงเวลาในการกดปุ่ม ค่าที่ดีที่สุด คือ 250 ms

• Security Option เป็นตัวเลือกให้คุณสามารถใช้ตัวเลือกในการตั้งรหัสผ่านของ CMOS ในตัวเลือก Supervisor Password กับ User Password

• PS/2 Mouse Function Control เป็นตัวเลือกในการใช้ฟังก์ชันของเม้าล์แบบ PS/2 หรือไม่ ค่าDefault

•  จะเป็น Auto หมายความว่าให้ตรวจสอบมีการใช้ฟังกชันนี้หรือไม่ หากพบว่ามีการใช้IRQ 12 ก็หมายถึงมี Mouse แบบ PS/2 แต่ถ้าคุณต้องการที่จะสงวน IRQ 12 เพื่อต้องการใช้กับการ์ดเสริมตัวอื่นก็ให้เลือก Disable เพื่อป้องกัน IRQ ชนกัน

• PCI/VGA Snoop เป็นตัวเลือกสำหรับเครื่องที่จะใช้การ์ดแสดงผลจอภาพหรือจอภาพที่ไม่ใช้มาตรฐานแสดงสีเพี้ยนให้กำหนดเป็น Unable ค่า Default เป็น Disable

• OS/2 Onboard Memory >64 เป็นตัวเลือกสำหรับเครื่องที่ระบบปฏิบัติการ OS/2 หากมีการติดตั้ง RAM มากกว่า 64 MBให้เลือก Enable ค่า Default คือ Disable

• Quick Pwer On Self Test เป็นตัวเลือกสำหรับการตรวจสอบความผิดพลาดของตัวเอง หากกำหนดเป็น Enable ตอนเปิดเครื่งจะเร็วขึ้นหน่อยนึงเป็นการสั่งให้ตรวจสอบเพียงรอบเดียวแต่หากเป็น Disable จะตรวจสอบถึง 4 รอบ

• Video Bios Shadow เป็นตัวเลือกให้สามารถเพิ่มความเร็วในการแสดงผลของจอภาพหากเลือกเป็น Enable จะเป็นการ Copy ROM ของการ์ดแสดผลของจอภาพไปไว้ใน RAM ทำให้แสดงผลได้เร็วขึ้นเพราะหน่วยความจำแบบ RAM จะเร็วกว่า ROM แต่จะเสียหน่วยความจำส่วนหนึ่งสำหรับทำ Shadow

• Auto Cofiguration RAM เป็นตัวเลือกในการกำหนดความเร็วของ RAM ให้เหมาะสมกับเครื่อง

• Chipset Global Features Chipset เป็นตัวเลือกสำหรับกำหนดให้ใช้ความสามารถทั่วไปของ Chipset ของเมนบอรดหรือไม่

• 16-Bit I/O Recovery Time เป็นตัวเลือกสำหรับกำหนดช่วงเวลาในการทำงานของการ์ดแบบ16-Bit

• 8-Bit I/O Recovery Time เป็นตัวเลือกสำหรับกำหนดช่วงเวลาในการทำงานของการ์ดแบบ 8-Bit

• Video Bios Cacheable เป็นตัวเลือกสำหรับยอมให้สร้างหน่วยความจำ Cache เพื่อเพิ่มความเร็วให้กับการดแสดงผลหรือไม่

• Memory Hold at 15M-16M เป็นตัวเลือกสำหรับสงวนหน่วยความจำ 15-16 MB เพื่อให้ Card เสริมบางตัวใช้งาน

• ตัวเลือกสำหรับ RAM ที่ติดตั้ง จะมีความสัมพันธ์กันหลายตัวเลือกดังนี้

• เลือก DRAM are 64 ( Not 72) Bit wide ถ้าแรมของคุณเป็นชนิด 32 Bit

• เลือก DRAM are 72 Bit wide ถ้าแรมของคุณเป็นชนิด 32 Bit ( มาจาก 32 Bit + Bit พาริตี้อีก )

• parity SERR# ( NMI ) : Enable หมายความว่า ให้แสดงข้อความที่จอภาพหากตรวจพบข้อความผิดพลาดใน RAM

• DARM ECC/PARITY Select : Enable หมายความว่า RAM ที่คุณติดตั้งเป็น RAM แบบพาริตี้เช็ค ( ตัวตรวจสอบความผิดพลาดที่เกิดขึ้นใน RAM )

• Onboard FDC Controller เป็นตัวเลือกสำหรับบอร์ดที่ตัวควบคุมการทำงานของ Floppy Disk บนตัวบอร์ด

• Onboard FDC Swap A : B : เป็นตัวเลือกสลับสัญญาณควบคุมการทำงานของไดรว์ A กับ B

• Onboard Serial Port เป็นตัวเลือกสำหรับการกำหนดค่า IRQ ของพอร์ตอนุกรม

• Onboard Parallel Part เป็นตัวเลือกสำหรับการกำหนดค่า IRQ ของพอร์ตขนาน

• Parallel Part Mode เป็นตัวเลือกสำหรับการส่งข้อมูลของพอร์ตขนาน ค่าที่ดีที่สุดคือEPC/EPP ( Enhace Com Part / Enhance Parallel Part ) เพื่อให้สามรถส่งข้อมูลได้ 2 ทาง ช่วยให้ความเร็วพอร์ตสูงขึ้น

• Onboard PCI IDE Enable เป็นตัวเลือกสำหรับว่าจะใช้ตัวควบคุมการทำงานของฮาร์ดดิสก์กับ CD-ROM ที่อยู่บนเมนบอร์ดหรือไม่

• Power Management เป็นตัวเลือกสำหรับการตั้งค่าเพื่อประหยัดพลังงานของอุปกรณ์ต่าง ๆ ของเครื่องคอมพิวเตอร์

• USB Function เป็นตัวเลือกสำหรับเมนบอร์ดที่รองรับพอร์ตแบบ USB หากมีพอร์ตแบบ USB ให้เลือกเป็น Enable