11.Sułek z Bidzin.

Za protoplastę rodzin Gulińskich, Kaszowskich i Bidzińskich uważany jest Sułek z Bidzin (12 km W od Zawichostu) w sandomierskim, prawdopodobny założyciel kościoła parafialnego w Bidzinach, istniejącego już w roku 1327 (1).

Bazując na okresie wydania niżej wymienionych dokumentów dotyczących członków rodu Janinów, a poświadczanych przez Sułka, oraz przypuszczalnej dacie urodzin jego syna Jana z Bidzin, datę urodzin Sułka można określić najpóźniej na 1318 rok. Omawiane dokumenty wystawione w latach 1339-1347 dotyczyły części klucza Pawłów ( 8 km S od Starachowic), Kotarszyn i Nosów (12 km S od Starachowic), Piotrów (13 km S od Starachowic), Prusinowice (15 km S od Starachowic). Były to: dokument przekazania wsi Prusinowice zakonowi cystersów w Wąchocku, dokument przekazania Pawłowa kościołowi w Sandomierzu i zezwolenie Kazimierza Wielkiego dla klasztoru premonstrantów w Busku na przeniesienie wsi Kotarszyn, Nosów i Pawłów z prawa polskiego na niemieckie (2,3,4). Zdjęcie oryginalnego dokumentu Kazimierza Wielkiego ze zbiorów Archiwum Akt Dawnych w Warszawie znajduje się na tej stronie. Wymienione wsie były częścią posiadłości rodowych Janinów, którymi dysponował Dzierżek brat Wita jeszcze na początku XIII wieku.

W wyniku analizy nazw wsi posiadanych przez Janinów i analizy świadków potwierdzających w/w dokumenty, potwierdziła się przynależność Dzierżka z bratem Witem, Sułka z Bidzin i Lasoty z Przezwodów, oraz mniej znanych, a będących podmiotem wyżej wymienionych dokumentów: Tomasza zwanego Zawał z Prusinowic, Gaworka z Janowic, czy Tomasza z Pawłowa do rodu Janinów. Potwierdza się też fakt, że pieczęć Dzierżka pod dokumentem fundacji klasztoru norbertańskiego w Busku, którą niektórzy uważali za zatartą (5) faktycznie przedstawiała okrągłą tarczę, dwunastowieczne godło rodu Janinów.

Tu warto zwrócić uwage na stosunek rodów rycerskich do swych posiadłości wcześniej przekazanych instytucjom kościelnym. Pisze o tym Kazimierz Kolańczyk (4A). Autor podaje, że stosunki własnościowe fundator-instytucja kościelna ulegały stałym przeobrażeniom. Na przestrzeni XIII-wiecznej Polski fundatorowie pojmując fundacje pod względem prawnym jako integralną część swojego majątku, w ramach tego majątku wydzielali materialne podstawy instytucji kościelnych. W skutek wysiłku tychże instytucji by podział gospodarczy utrwalić prawnie, już pod koniec XIII wieku widać rezultaty: nadawcy wciąż rozporządzają kościołami i klasztorami, ale już często za wiedzą i przyzwoleniem władzy duchownej. Jak widać w powyżej omawianych dokumentach, ród Janinów jeszcze w XIV wieku w pełni kontrolował swe nadania na rzecz klasztoru w Busku.

Teren wokół Bidzin który posiadała grupa rodu Janinów spokrewniona z Sułkiem pokrywał się z powierzchnią parafii Bidziny, Przybysławice, Janików i Ozarów. Potwierdza to ks. Józef Dutkowski podając, że Przybysławice, Janików i Ożary stanowiły filie parafii Bidziny. Potwierdzają to także następujący autorzy podając przynależność rodową mieszkanców: Boniecki Bidzinskich i Janowskich, Krzepala Grocholskich. Wyszmuntowskich podaje kilka różnych źródeł. Omawiany teren przedstawia załączona ilustracja.

12. Jan z Bidzin.

Na podstawie dat wystawienia dokumentów poświadczanych przez Sułka z Bidzin i Jana z Bidzin, uważać ich można za ojca i syna. Nie wiadomo, czy Jan był Sułka jedynym, z pewnoscią był jednak jego późnym synem. Na podstawie materiałów z lat 1378-1425 dotyczących Jana z Bidzin herbu Janina (6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,16,17,18,19,20,21,22,23,24) można wnioskować, że urodził się około 1357 roku. Zródła nie podają danych o rodzicach Jana. Z racji wielkości swojego majątku Jan przypisywany jest do grupy zamożnego rycerstwa małopolskiego. Posiadał majątki w Bidzinach (12 km W od Zawichostu), Kaszowie, Woli Kaszowskiej (15 km NW od Radomia) i Gulinie (8 km NW od Radomia), oraz wieś i miasto Wysokie (25 km E od Kraśnika) w lubelskim. O pochodzeniu majątku wiemy jedynie, że odziedziczył Bidziny, a w 1378 r. odkupił od Piotra Górki za sto grzywien część miasta Wysokiego (12).
Mamy nieco informacji o Wysokim z okresu, kiedy należało do poprzedniego właściciela. Miasto, które założono w 1360 roku, a uzyskało prawa miejskie w sześć lat później ucierpiało poprzednio od najazdów tatarskich i litewskich. W wyniku zahamowania rozwoju gospodarczego w Małopolsce, ośrodek królewski rozumiejąc sytuację starał się o intensyfikację osadnictwa przez stosowanie ulg. Miasto uzyskało zezwolenie na stosowanie prawa niemieckiego, a od biskupa krakowskiego w 1359 zwolnienie z dziesięciny na okres 30 lat. Sytuacja była więc korzystna do zakupu majątku.
Z czasem Jan przeniósł się do Kaszowa, w okolice Radomia, gdzie miał nową siedzibę. Potwierdza to on sam w 1409 roku w innym dokumencie pisząc "my, Jan dziedzic na Kaszowie…" (13).

Stanisław Kossakowski (13A) podaje, że w sumariuszu archiwum Kaszowskich znajduje się wzmianka o przywileju z roku 1389 świadczącym, że właśnie w tym roku Jaśko z Bidzin nabył Wysokie, i że miał być potomkiem Janusza, wojewody sandomierskiego.

Młodość Jana przypada na koniec panowania Ludwika Węgierskiego, i początek panowania Władysława Jagiełły. Prawdopodobnie w czasie pertraktacji możnowładztwa polskiego z Ludwikiem Jan podzielał opinie sędziów ziemskich Pełki Zambra i Piotra z Turu, obu herbu Janina. Niewątpliwie czynnie włączył się do działań politycznych i wojennych Jagiełły, w wyniku czego w roku 1398 otrzymał pozycję chorążego sandomierskiego, którą piastował 23 lata. Jan miał już wówczas około 64 lat, i wtedy otrzymał urząd stolnikoski na zamku sandomierskim. Myli się Borkowski (25) który utrzymuje, że Jan od tego roku był stolnikiem krakowskim. Zapewne sprawdził jeden dokument (16), który omyłkowo podaje Jana jako stolnika krakowskiego. Pozostałe dokumenty przedstawiają Jana jako stolnika sandomierskiego (26).

Będąc osobą zamożną i religijną, Jan fundował dwa kościoły: w 1409 r. kościół pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela w Kaszowie (13,20) i kościół pw. Wniebowzięcia i św. Wojciecha w Wysokim w 1413 r. (10,11,14). W dokumencie fundacyjnym kościoła w Wysokim widzimy Jana jako fundatora, który dokładnie wymieniał nadane posiadłości. Stanisław Kuraś uważa fundację, że Jan tylko pośrednio uczestniczył w procesie erekcji (27). Prawda. Bezpośrednio natomiast przekazał on własne dobra pod erekcję, w której nie uczestniczył. W tamtych czasach budynki kościelne powstawały z funduszy biskupich.

Zapewne motywy fundacji Jana nie odbiegały od motywów braci Wita i Dzierżka. Oto jak Kazimierz Kolańczyk (27A) generalnie widzi motywy fundacji rycerskich: Wzrost ambicji rodowych w postaci fundacji będącej niejako nakazem zwyczaju i miarą świetności rodu szedł w parze ze wzrostem potęgi majątkowej rycerstwa oraz stopniowym rozluźnieniem związków rodowych.

Z parafialnym kościołem w Bidzinach byli w jakiś sposób związani Jan z Gierczyc i jego brat Mikołaj z Kaliszan, którzy w roku 1407 darowali w/w kościołowi dwie niwy (24). Związek ten pozostaje niewyjaśniony(28).

Krótką historię kościoła w Bidzinach przedstawia strona diecezji sandomierskiej.

Wśród chorągwi sandomierskich przybyłych na pola Grunwaldu szóstą, wojewódzką, przyprowadził Jan z Bidzin, chorąży sandomierski. Wynika to ze źródeł, według których wojewoda sandomierski Mikołaj z Michałowa walczył pod swoją rodową chorągwią. (29,30)

Do końca życia Jan dysponował swoimi dobrami, które w roku 1423 zostały podzielone między dwóch synów: Marcisza i Dersława (16,17). Będąc w dobrze podeszłym wieku, i urzędując od dwóch lat na zamku sandomierskim jako stolnik (12), w roku 1425 lokował miasto Wysokie w woj. lubelskiem. Wysokie utrzymało status miejski do XVIII wieku. Dokument lokacji wprawił Stanisława Kurasia w konsternację, gdyż nie ma w nim wzmianki o pisemnej zgodzie panującego. W tym jeszcze roku Jan postanawiał, aby mieszczanie miasta Wysokiego opłacali czynsz, a w razie wojny dostarczali wozu z czterema końmi na wyprawę wojenną (18).Jednym znanym mieszczaninem w Wysokim był organmistrz Jan.

Jan wystawiał kilkanaście znanych dziś dokumentów majątkowo - osobistych. Występował też jako świadek w innych. Jednym z poświadczanych dokumentów wagi państwowej z 1419 r. był dokument Władysława Jagiełły i Witolda potwierdzający przymierze z królem duńskim Erykiem. (31) Oryginał tego dokumentu z przywieszoną miedzy innymi pieczecią przedstawiającą herb Janina przechowywany jest w Bibliotece im. Czartoryskich w Krakowie (32).

O kręgu rodzinnym Jana z czasów jego młodości nie mamy żadnych przekazów. Sporo dokumentów za to dotyczy dzieci Jana. Miał corkę Katzrzynę z pierwszej żony i synów Marcisza i Dersława z drugiej.
Próba odszukania ewentualnych braci lub najbliższych kuzynów pozwoliła zacieśnić krąg wokół kilku postaci. Przeanalizowany został zestaw świadków dwóch dokumentów z 14 stycznia 1423 roku, w których 65 letni Jan przeznaczał wyszczególnione dobra młodszemu synowi Dersławowi, a obaj synowie upoważniali ojca do dożywotniego dysponowania tymi dobrami (16,17). Świadkami powyższych dokumentów byli niewątpliwie najbliżsi członkowie rodziny. Kolejność podpisów pod tymi dokumentami odpowiada stopniowi pokrewieństwa z Janem. Są to Jan z Podlodowa (8 km N od Opatowa), h. Janina, występujący w dokumentach w latach 1414-1427, Dersław z Ćmielowa (nad rzeką Kamienną?) występujący w dokumentach w roku 1414, Dersław z Łopatna (15 km SW od Opatowa), Piotr z Tudorowa (5 km S od Opatowa) h. Janina (17,33,34), brat Pełki z Tudorowa, Piotr Pszonka z Kurowa (10 km S od Opatowa) występujący w dokumentach w latach 1400-1423, i wreszcie Piotr z Gołębiowa (11 km SE od Opatowa) h. Janina (15), który występował w latach 1423-1427. Drugi dokument wystawiony przez synów Jana świadkują w następującej kolejności Pełka z Przezwodów (10 km NW od Sandomierza) występujący w dokumentach w latach 1423-1425, Dersław z Łopatna, Jan z Ostrowa (Ostrowca Świętokrzyskiego?) występujący w latach 1401-1447 i Piotr (Pszonka) z Kurowa.
Nie znamy kolejności świadków niezachowanego dokumentu wyszczególniającego dobra nadane Marciszowi. Sądząc jedynie po zachowanych dokumentach najbliższym krewnym Jana musiał być Jan z Podlodowa. Obaj posiadali swoje części podradomskiego klucza Gulin, Kaszów, Sułków, Wola Sułkowska, i Przytyk. Miasto Przytyk zakładał już w roku 1333 Piotr z Podlodowa, rówieśnik Sułka z Bidzin.

13 Dzieci Jana - Marcisz, Dersław, Katarzyna i Anna.

Powróćmy do Jana z Bidzin. Jak już wiemy, dziećmi jego byli Katarzyna z pierwszej żony, oraz Marcisz, Dersław, i Anna z drugiej żony. (7)

Teodor Żychliński mylnie przedstawiał trzeciego syna Jana, Dominika z Kaszowa (35). Prawdopodobnie oparł się on na danych Łaskiego (36), w którego dziele Jan Korytkowski omyłkowo utożsamia Kaszowskich herbu Janina z Kaszewami (6 km E od Kutna). Opis Kaszowskich h. Janina w opracowaniu Żychlińskiego budzi poważne wątpliwości z powodu braku źródeł i oczywistych błędów.

Marcisz, starszy brat Dersława (7,9,16,17) według ówczesnych reguł objął dobra Bidziny i pisał się z Bidzin. Marcisza synami byli Bernard i Mikołaj. (37) Marcisz miał także innych nie wymienionych z imienia synów i córki. Możliwym jest, że Wydżga z Bidzin podpisujący w r. 1448 dokument (37) to jeden z nich.

Na tej stronie przedstawiony jest schemat genealogiczny Bidzińskich herbu Janina.

Dersław urodził się ok.1390 r. zapewne w Bidzinach. Według Długosza już w 1411 r. pisał się Kaszowsky, "z Gulina" lub Gulynsky. Po podziale ojcowskiego majątku posiadał Kaszów, Wolę Kaszowską i połowę Gulina (7,8,9,16,17,38,39,40,41,42,43,44). Musiały to być spore posiadłości, bo sama tylko Wola Kaszowska ze swych dwudziestu łanów kmiecich (45) dawała dziesięcinę kolegiacie sandomierskiej wartości 16 do 20 grzywien (46,47,48). W 1435 roku za 100 grzywien Dersław odkupił posiadłości Wysokie i miasto Wysokie od swojego bratanka, Mikołaja z Bidzin (38). W 1430 r. poślubił Jadwigę, córkę Jana z Falkowa (20 km W od Końskich) herbu Doliwa (9,39,42,44,49), której w r. 1434 zapisał 200 marek posagu na Kaszowie i Woli Kaszowskiej. W 1441 r. Jan z Falkowa zawarł umowę z Dersławem w sprawie dziedziczenia własnego majątku na wypadek śmierci bez pozostawienia męskich potomków (39).

Jan z Bidzin wydał córkę Katarzynę odpowiednio dla swojego stanu. Wyszła ona za mąż w 1398 r. za Dersława Karwacjana z Janowic (11 km W od Skalbmierza) herbu Zadora, syna Dersława z Janowic i Gorzyc, stolnika sandomierskiego. W tym samym roku Dersław przyznawał Katarzynie sto grzywien posagu i sto grzywien wiana na całej wsi Janowice, a w roku 1404 wyznaczył jej po 100 grzywien posagu i wiana na całej wsi Gruszów (12 km SW od Skalbmierza) (7,46,50,51,52).

Sąsiadem Dersława z Kaszowa był bliski krewny, Jan Podlodowski z Przytyku, z którego rodziną w 1451 r. Dersław miał sprawę sądową z prawa bliskości o wieś Wolę Sułkowską. (41)

Omawiany teren jeszcze przed 1333 rokiem posiadali Sułek z Bidzin i Jan z Podlodowa.

Rówieśnik Dersława, Piotr z Gulina, oraz Mikołaj (9,49), syn Piotra. Mikołaj w 1443 r. zapisywał posag swojej żonie Małgorzacie, córce Mikołaja z Chomętowa (12 km S od Radomia) herbu Bończa (9,53,54). Piotr z Gulina to dalszy lub bliższy kuzyn Dersława. Niestety nie istnieją dokumenty potwierdzające pokrewieństwo wymienionych postaci w stosunku do Dersława. Nieco światła na właścicieli Gulina próbował rzucić Teodor Żychliński (55). Według tego autora synowie Warsza Dunina herbu Łabędź zwanego też Włodzimierzem, Piotr na Długojewie i Długiej Woli, i Jan, będący braćmi Mikołaja zwanego Bland i Rafała, nabyli Gulin od Dersława z Kaszowa. Zaprzeczają temu następujące argumenty: Mikołaj Bland nie mógł być bratem Piotra, gdyż jak podaje sam autor różnica dat śmierci obu wynosiła minimum 37 lat. Dodatkowo znane dokumenty, Boniecki, czy inni autorzy herbarzy nie wymieniają w ogóle Piotra jako syna Włodzimierza, czy Warsza. I ostatni argument: jak podaje Boniecki, bazując na aktach radomskich (56), Jan syn Włodzimierza posiadał Golinę (11 km W od Konina) i Janikowo (7 km E od Poznania, lub 17 km W od Inowrocławia), a nie Gulin radomski.
Dokument podziału dóbr Jana z Bidzin stolnika sandomierskiego podaje, że Dersław między innymi otrzymał połowę wsi Gulin. Niewątpliwie Jan wystawił też dokument wymieniający dobra nadane Marciszowi, do których najprawdopodobniej należała druga połowa Gulina. Istnieje jeszcze inna możliwość: na drugiej połowie Gulina siedział ewentualny brat Jana, lub kuzyn np Podlodowski. Obecnie zakładam, że Jan ktory piszący się "z Gulina" to Jan, syn Dersława, ten sam który w roku 1456 sprzedał Długojów i Wolę Gutowskiemu (57). Z Gulina pisał się też Mikołaj. Jeśli jest to syn Marcisza, to w dokumencie (58) zaszła pomyłka, gdyż wymieniany jest tam Mikołaj syn Piotra. Jeśli dokument przedstawia prawidłowo Piotra, to jest on najbliższym czy też dalszym kuzynem Marcisza.

W takim momencie trzeba by zwrócić się o pomoc do pierwszej księgi Liber Beneficiorum Długosza i akt ziemskich i grodzkich radomskich, dostępnych kiedyś Adamowi Bonieckiemu i innym badaczom, a które w czasie drugiej wojny światowej uległy całkowitemu zniszczeniu. Ich brak ogranicza możliwości badawcze nad rodzinami Kaszowskich i Gulińskich oraz wielu, wielu innymi.

Na "dorosłe" lata braci Dersława i Marcisza przypadały tak znamienne wydarzenia jak bitwa pod Grunwaldem i pierwsza faza wojny z zakonem krzyżackim w latach 1454 - 1466. Jak przykazywał obowiązek, niewątpliwie obaj partycypowali w tych wydarzeniach. W latach 1432 - 1435 Dersław, pełnił funkcje chorążego lubelskiego (9,59), a w roku 1436 na zjeździe w Sieradzu podpisywał dokument pokoju brzeskiego.
W roku 1450 Kazimierz Jagiellończyk nakazywał mieszczanom z Krasnystawu, aby udawali się do Ziemi Sandomierskiej i Krakowskiej przez miasto Wysokie (60). Z pewnością fakt opłacania ceł wpływał na kiesę miasta i jego właściciela.
Wiadomym jest, że Dersław nie żył już w roku 1456 (49).

Południkowy podział majątku Jana, oraz znaczna odległość Bidzin (leżących na południowej stronie Gór Świętokrzyskich) do posiadłości Dersława wpłynęła na wczesne wyodrębnienie się ze wspólnego pnia rodziny Bidzińskich. Nie wliczając Wysokiego w woj. lubelskim, pozostała część rodziny przez następne sto pięćdziesiąt lat mieszkała na sąsiadujących z sobą podradomskich dobrach, przedzielonych jedynie rzeką Radomką. Gulin i Kaszów zmieniały swych właścicieli w ramach tej grupy.

Ciekawie wypowiada się K. Potkański opisujący puszczę radomską: "Dwa czynniki odgrywają rolę w rozmieszczeniu ludności kraju tj. rzeki i góry. Góry tamują ruchy i rozdzielają ludzi przez mniejszą urodzajność i utrudnienie komunikacji. Rzeki przeciwnie, łączą ludzi, stanowiąc same przez się drogi…" (61)

14. Potomstwo Dersława: Jan, Mikołaj i córki.

Jan urodzony około 1420 roku (8,9,40,46,62), otrzymał część Gulina, Wolę Gulińską, posiadał też Długojów. Długosz pisze o nim "Johannes Kaschowsky, nobilis de armis Janyna" (63). Jan, wspomniany wcześniej, według kontraktu ślubnego spisanego w latach 1448 i 1453 zapisał żonie Małgorzacie 440 grzywien posagu i wiana. W 1456 roku sprzedał Długojów i Wolę Gutowskiemu (64). Dersław, syn Jana, który w roku 1508 posiadał Gulin, lub jego część (65) prawdopodobnie zmarł bezpotomnie, bo Gulin przeszedł w ręce brata stryjecznego. Córką Jana, syna dersławowego była Katarzyna, która w roku 1526 wyszła za Mikołaja Rusinowskiego (57).

Mikołaj urodzony około 1420 roku (9,49), drugi syn Dersława, posiadał Kaszów, Wolę Kaszowską i Wysokie. Ożenił się ze Zbigniewą (9,66) z którą miał trzech synów: Jana, komornika granicznego radomskiego (62,67,68) w latach 1475 - 1482, Łukasza, pana na Wysokim i podkomorzego lubelskiego 1514 r., oraz Stanisława, właściciela Gulina i Kaszowa. Anna, córka Mikołaja w 1546 r. wyszła za Zygmunta Pełkę, starostę Opoczna (69). Mikołaj w roku 1481 z żoną i dziećmi otrzymał papieski odpust zupełny za pomoc, czyli składkę na usunięcie Turków oblegających wyspę Rodos (69A). Mikołaj jest wymieniany także w rejestrach poborowych z 1508 r. (70)

Jana i Mikołaj zaliczani są do zamożnego rycerstwa małopolskiego.

Najwidoczniej ojcowski konflikt z Podlodowskimi nie został zażegnany, bo dopiero w 1516 r. Zbigniewa i jej synowie zawarli układ z Podlodowskimi (66).

Jadwiga, córka Dersława przed 1450 r. wyszła za Jana Mściwoja (Dunina) ze Skrzyńska, syna Mściwoja i wnuka Ottona, rodu Łabędziów (9,71,72,,73,74,75,76,77), starostę opoczyńskiego. Teodor Żychliński przedstawiający Duninów, pomylił Janów Duninów, i pominął Jadwigę jako żonę jednego z nich. Siostra Jadwigi, Dobrochna wyszła natomiast w 1465 r. za Jana z Janikowa, syna Dobiesława (9,71). Katarzyna, druga siostra Jadwigi w roku 1451 wspólnie z przyszłym mężem, Janem na Kłodnicy Maciejowskim otrzymała, od Jana Maciejowskiego, ojca 200 grzywien wiana na Kłodnicy Kościelnej i Komarzyczch (78). W roku 1473 Maciejowski kwitował z posagu żony swej, Katarzyny jej brata Mikołaja (79).

Uzbrojenie rycerzy z XIV i XV w. przedstawia ilustracja A i B.

Na tej stronie przedstawiony jest schemat genealogiczny Kaszowskich-Gulińskich herbu Janina, linii radomskiej.

(1) Stanisław Kuraś, Zbiór dokumentów małopolskich, Warszawa 1962, (dalej: ZDM), dokument nr 945
(2) Kodeks dyplomatyczny katedry krakowskiej, t.1 s.215, nr 166
(3) ZDM, dokument nr. 50
(4) Kodeks dyplomatyczny Małopolski, t.3 s.66, nr 684
(4A) Kazimierz Kolańczyk Studia nad reliktami wspólnej własności ziemskiej w najdawniejszej Polsce (dalej: Kol) Poznań, 1950 s.212-215. Świetna praca na temat stosunków własnościowych władza-społeczeństwo-kościoł. Polecam.
(5) Roman Grodecki Polska piastowska s.446
(6) F.Sulimowski, B.Chlebowski, W.Walewski Słownik geograficzny królestwa polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880-1902 (dalej: SGKP) t.I s.203
(7) Adam Boniecki, Herbarz Polski, wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich, Warszawa 1899 - 1914, (dalej: Bon) t.2 s.235, t.3 s.274, t.1 s.197,198
(8) Bon, t.7 s.186, 187
(9) Bon, t.9 s.336 do 341
(10) J. Długosz, Księgi dochodów diecezji krakowskiej - Liber Beneficiorum dioecesis Cracoviensis (dalej: LB) t.2 s.502, pod datą 1417 r.
(11) J. Długosz, Opera Omnia s.423
(12) ZDM, dokument nr 1042
(13) ZDM, dokument nr 1224
(13A) Stanisław Kossakowski Monografie historyczno-genealogiczne niektórych rodzin polskich, Warszawa 1859 t.3 s.152
(14) ZDM, dokument nr 1258
(15) ZDM, dokument nr 1331 (1421 r.)
(16) ZDM, dokument nr 1336
(17) ZDM, dokument nr 1337
(18) ZDM, dokument nr 1359
(19) Akta grodzkie warszawskie zwane Donationum 34 s.889 (dalej: AGW)
(20) J.Szymański ,Pomniki dziejowe Polski. Katalogi biskupów krakowskich seria 2, t.10, s.214,215. Ten sam dokument istnieje w "Opera Omnia" J. Długosza (t.1 s.422)
(21) Archiwum Komisji Historycznej (dalej: AKH) t.8 s.201
(22) K. Fedorowicz, Dostojnicy i urzędnicy świeccy województwa krakowskiego w latach 1374-1506. AKH 1898. s.201
(23) Starodawne Prawa Polskiego Pomniki (dalej: SPPP) t.8 nr 7362, z 15.VIII.1398
(24) PANKr, rękopis 8644, k 96v, z 31.VII.1242
(25) J. D. Borkowski, Almanach błękitny, genealogia żyjących rodów polskich, Lwów, 1865, s.245,246
(26) ZDM, dokument nr 949
(27) Stanisław Kuraś, Przywileje prawa niemieckiego miast i wsi małopolskich XIV i XV wieku, PAN 1971, s.36-76
(27A) Kol s.222
(28) ZDM, dokument nr 1205
(29) S. Kuczyński, Wielka wojna z zakonem krzyżackim w latach 1409-1411, Wydawnictwo MON, s.156
(30) Joachim Bielski, Kronika Marcina Bielskiego (dalej: KB) t.1 s.115
(31) Codex Epistolaris Vitoldi w MMAEVI t.6 s.457
(32) Biblioteka im. Czartoryskich w Krakowie. Dokumenty pergaminowe nr. 327
(33) ZDM, dokument nr 728
(34) LB t.2 s.344
(35) Teodor Żychliński, Złota księga szlachty polskiej Poznań 1881(dalej: Żych), t.18 s.183
(36) wyd. Jan Łukowski Jana Łaskiego arcybiskupa gnieźnieńskiego, prymasa, legata urodzonego Liber Beneficiorum archidiecezji gnieznieńskiej, Gniezno 1881, t.2 s.484
(37) ZDM, dokument nr 797
(38) ZDM, dokument nr 1409
(39) ZDM, dokument nr 2344
(40) Akta radomskie czyli Inscriptionum et Decretorum (dalej: AR) t.1 s.113 (wg Bonieckiego t.9 s.337)
(41) AR t.1 s.76 i 165 (wg Bonieckiego t.19 s.337)
(42) AR t.3 s.131 (wg Bonieckiego t.9 s.337)
(43) Kasper Niesiecki Herbarz polski t.9 s.313, 314
(44) AR t.4 s.192,270,745, t.6 s.105 (wg Bonieckiego t.9 s.337)
(45) Zygmunt Gloger, Encyklopedia Staropolska t.3 s.157,158. Łan kmieci to równowartość połowy łana frankońskiego, czyli 22 morgi.
(46) LB t.1 s.371, 372 (wg ?)
(47) SGKP t.8 s.786
(48) ES t.2 s.221. W XIII w marka była równoważna grzywnie. Była wagą pół funta srebra lub złota. Później grzywna była jednostką monetarną. Pod koniec XIV wieku w Krakowie płacono pół grzywny (24 grosze) za wołu, 1 grosz za parę kurcząt, 1 grosz za parę trzewików, a 12 groszy za parę pańskich butów.
(49) AR t.4 s.745 (wg Bonieckiego t.9 s.337)
(50) wyd. B. Ulanowski, Antiquisimi libri iudicales terre Cracoviensis, Kraków 1884-1886 nr.7362
(51) Acta terrestria Cracoviensis czyli Księgi ziemskie krakowskie, rps WAP Kraków, s.96
(52) SPPP t.8
(53) AR t.2 s.330, t.1 s.686 (wg Bonieckiego t.7 s.186)
(54) SGKP t.1 s.627, Chomętowo, wieś pow. Skaryszew k. Radomia
(55) Żych t.5 s.388
(56) AR t.1 s.2 (wg Bonieckiego t.2 s.93)
(57) AR t.1 s.200,222, 241 (wg Bonieckiego t.7 s.186, oraz Słownika Staropolskich Nazw Osobowych)
(58) AR t.2 s.330 (wg Bonieckiego t.7 s.186)
(59) W XV w. chorągiew była oddziałem jazdy, taktyczną jednostką w organizacji wojskowej liczącym od 70 do 200 koni.
(60) ZDM dokument nr 869
(61) Pisma pośmiertne Karola Podkańskiego. Puszcza Radomska, t.1 s.108
(62) ES t.3 s.72, 73. Dworzanin kasztelana radomskiego, egzekutor sądowy do spraw granicznych. Pełnił także funkcje mierniczego.
(63) LB t.2 s.535 (wg SGKP t.2 s.909)
(64) AR t.1 s.204,222 (wg Bonieckiego t.9 s.336)
(65) AR t.11 s.235 (wg Bonieckiego t.9 s.336)
(66) AR t.2 s.177 (wg Bonieckiego t.9 s.336,337)
(67) AR z 1482 r. (wg Dodatku do Herbarza Polskiego K. Niesieckiego t.10 s.153)
(68) Jan Bobrowicz, Dodatek do Herbarza polskiego ks. Kaspra Niesieckiego t.10 s.154, 155
(69) Zapisy trybunału krakowskiego, 8 s.542
(69A) Archiwum Kaszowskich, dokumenty pergaminowe. (dalej: AK) Dokument z 20 lipca 1481 roku
(70) Adolf Pawiński a) Zródła dziejowe t.13-18, Polska XVI wieku pod względem geograficzno - statystycznym b) Kodeks dyplomatyczny, Manuskrypt
(71) AR t.6 s.105 (wg Bonieckiego t.9 s.336)
(72) AR t.4 s.192,270,745 (wg Bonieckiego t.9 s.336)
(73) Według Kroniki Bielskiego Jan Mściwój ze Skrzyńska h. Łabędź w czasie bitwy grunwaldzkiej stał w pierwszym szeregu trzeciej królewskiej chorągwi.
(74) Według Kroniki Bielskiego (t.1 s.590) przedni rycerze: Jan z Czyżowa h. Janina, prawdopodobnie syn Pełki z Czyżowa oraz Jan Mściwój zięć Dersława brali udział w wyprawie litewskiej (ok. 1428 r.) na Nowogród.
(75) ZDM, dokument nr 841
(76) ZDM, dokument nr 1063
(77) Rocznik Heraldyczny 1924/1925
(78) Księgi ziemskie lubelskie t.4 s.42, według Slownika geogr-historycznego woj. krakowskiego
(79) AK dokument z roku 1473

Wszelkie prawa zastrzeżone. Copyright © 2003 - 2009 by Andrzej Guliński