๑. เบี้ย
เป็นเงินตรามูลค่าต่ำที่สุดในระบบเงินตรา มีทั้งเบี้ยจั่น และเบี้ยนาง มูลค่าเบี้ยคงจะสูงกว่าเบี้ยที่ใช้ในภาคกลาง
เนื่องจากล้านนาอยู่ไกลทะเลมาก เบี้ยจึงหายาก ในกฎหมายมังรายศาสตร์ กำหนดมูลค่าเบี้ยจำนวน ๑๑๐ เบี้ยเท่ากับ ๑ เงิน (ประมาณ ๑.๒ กรัม)
๒. เงินปลา
เป็นเงินตราในสมัยแคว้นหิรัญนครเงินยาง ทำขึ้นจากแท่งโลหะสำริดหรือทองแดง หรือทองเหลือง ไม่ประทับตราใดใดทั้งสิ้น มีมูลค่าตามน้ำหนักของแต่ละแท่ง ส่วนใหญ่ด้านหัวและท้ายเล็กเรียวกว่าตอนกลาง ปัจจุบันเงินปลามักใช้เป็นเงินในพิธีกรรมเซ่นสรวงผีบรรพบุรุษของชาวล้านนา
๓. เงินกีบ
เป็นเงินตราทำด้วยโลหะทองเหลือง มีลักษณะคล้ายกีบเท้าของสัตว์กินพืชเป็นอาหาร เช่น กวาง จึงเรียกว่า เงินกีบ มีมูลค่าตามน้ำหนักของโลหะแต่ละก้อนที่ไม่เท่ากัน ส่วนใหญ่พบในจังหวัดน่าน
๔. เงินท้อก
หมายถึง “เงินตราจากโลหะผสม” ซึ่งอาจไม่มีเนื้อเงินผสมอยู่เลยไปจนกระทั่ง มีเนื้อเงินผสมอยู่ในสัดส่วนต่างๆ กัน มีหลายชนิด แต่ละชนิดจะมีขนาด และน้ำหนักต่างกันออกไป และมีมูลค่าแตกต่างกันไปตามส่วนผสมของโลหะและน้ำหนัก มีลักษณะทั่วไปกลมแบน
- เงินท้อกขี้ควาย หล่อขึ้นจากทองแดง มีลักษณะแบน โค้งด้านบนและเว้าด้านล่าง มีหลายขนาด จึงเป็นเงินตราที่มีมูลค่าตามขนาดน้ำหนัก เงินท้อกชนิดนี้เมื่อใช้ไปนานๆ จะมีสีดำคล้ำ จึงเรียกว่า ท้อกขี้ควาย เป็นเงินตราใช้ในสมัยล้านนาตอนต้น มักปรากฏว่า ยังมีวัตถุสีเหลืองเป็นมันเคลือบอยู่ด้านล่าง อันเป็นลักษณะพิเศษของเงินตราอาณาจักรล้านนา ติดอยู่ในบางก้อน
- เงินท้อกใบไม้ เรียกกันอีกชื่อหนึ่งว่า เงินเส้น หรือ เงินเอ็น ตามลักษณะของลายเส้น ที่ปรากฏอยู่บนผิวของเงินตรา ทำจากสำริด มีลักษณะกลมแบน ด้านที่นูนออกมา อาจไม่มีลายเส้น ไปจนถึงมีลายตั้งแต่ ๑ เส้น ไปจนถึง ๕ เส้น เรียงกันคล้ายใบไม้ จึงเรียกว่า เงินท้อกใบไม้ ด้านหลังบุ๋มลึกเข้าไปมีลักษณะเหมือนเปลือกหอย มีหลายขนาด จัดว่าเป็นเงินปลีกมูลค่าสูงกว่าเงินปลา และเงินท้อกขี้ควาย
- เงินท้อกน่าน หล่อขึ้นจากทองแดงเคลือบเงิน ลักษณะกลมแบน มีขนาดระหว่าง ๓๕ - ๔๓ มิลลิเมตร ลักษณะคล้ายเงินท้อกใบไม้ คือ โค้งนูนด้านบนส่วนด้านล่างเว้าลึกเข้าไป และเคลือบวัตถุสีแดงเหลืองเอาไว้ บางก้อนประทับตราจักร และตราอื่นๆ เมืองน่านเป็นผู้ผลิตเงินท้อกชนิดนี้ จึงเรียกว่า เงินท้อกเมืองน่าน
- เงินท้อกลำปาง หล่อขึ้นโดยมีโลหะเงินผสมอยู่ ลักษณะกลมค่อนข้างแบน เป็นโพรงอยู่ด้านใน ที่ขอบบนตอกตรารูปม้า และอักษรไว้ เงินท้อกชนิดนี้ เมืองลำปางเป็นผู้ผลิตขึ้น จึงเรียกว่า เงินท้อกลำปาง เรียกกันอีกชื่อหนึ่งว่า เงินท้อกวงตีนม้า
- เงินท้อกเชียงแสน ทำด้วยโลหะทองแดงผสมเป็นส่วนใหญ่ มีลักษณะกลมค่อนข้างแบน นอกจากนี้ ด้านล่างยังไม่โค้ง เว้าบุ๋มเข้าไปเหมือนเงินท้อกเมืองอื่นๆ มีหลายขนาด โดยเมืองเชียงแสนเป็นผู้ผลิตขึ้น
- เงินท้อกเชียงใหม่ ทำด้วยโลหะเงินผสม มีปริมาณเนื้อเงินสูงกว่าเงินท้อกน่าน และเงินท้อกลำปาง จึงมีมูลค่าสูงกว่า มีหลายขนาด โดยมีเส้นผ่าศูนย์กลาง ๑๔ - ๔๗ มิลลิเมตร ลักษณะกลม ด้านบนนูนสูงขึ้นมา ด้านล่างลึกเป็นโพรงเข้าไป ผิวด้านบนดำเป็นริ้วละเอียด ตามขอบตอกประทับตราไว้ ๑ - ๓ ดวง บ้าง หรือไม่ตอกบ้าง เงินท้อกเชียงใหม่เป็นเงินตราในสมัยที่เป็นอาณาจักรล้านนาแล้ว จึงผลิตขึ้นจำนวนมาก มีน้ำหนักต่างๆ กัน ใช้ติดต่อกันเป็นเวลายาวนาน
- เงินท้อกหอยโข่ง มีโลหะเงินผสมปริมาณมากกว่าเงินท้อกเชียงใหม่ จึงมีมูลค่าสูงกว่า ลักษณะกลม ด้านบนโป่งพอง สูงขึ้นมาเหมือนตัวหอยโข่ง ผิวสีดำเป็น ริ้ว ด้านล่างที่ปากมีขอบเล็กน้อย มีขนาด ต่างๆกัน
- เงินท้อกปากหมู โดยทั่วไปลักษณะคล้ายเงินท้อกหอยโข่ง แต่มีเนื้อหนากว่า ด้านล่างมีเนื้อเงินปิดไว้เกือบหมด เหลือช่องไว้เล็กน้อย ลักษณะกลมเหมือนปากหมู จึงเรียกว่า ท้อกปากหมู มีหลายขนาด เงินท้อกปากหมูมีเนื้อเงินผสมสูงกว่าเงินท้อกหอยโข่ง จึงมีมูลค่าสูงกว่า
- เงินท้อกมีรู มีลักษณะกลมแบนมีรูกลมอยู่ตรงกลางเป็นพิเศษ ลักษณะจึงคล้ายกับสตางค์มีรู แต่มีความหนามากกว่า เงินท้อกมีรูมีเนื้อเงินผสมสูงมาก มีหลายขนาด ด้านล่างมีวัตถุสีเหลืองแดงเป็นมัน อันเป็นสัญลักษณ์ของเงินตราของอาณาจักรล้านนาหุ้มอยู่ นอกจากใช้เป็นเงินตราแล้ว ยังนิยมร้อยเชือกผูกปากถุงเงินไว้เป็นเงินก้นถุงอีกด้วย
ในช่วงที่พม่าเข้ามาปกครองอาณาจักรล้านนา ประชาชนชาวไทยใหญ่ได้นำเงินตราชนิดนี้เข้ามาใช้ เงินตรานี้จึงมีใช้กันอย่างแพร่หลาย ในบรรดาชาวเขาเผ่าต่างๆ และมี ๒ ชนิด ชนิดแรกมีลักษณะคล้ายเปลือกหอยหนาๆ ส่วนอีกชนิดหนึ่งมีลักษณะกลมบาง ลวดลายด้านบน เกิดขึ้นจากการเป่าลมลงไปในเบ้าขณะหล่อ เป็นรูปก้นหอยหรือหยดน้ำ จึงเรียกว่า เงินดอกไม้ และเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า “เงินผักชี” มีมูลค่าตามน้ำหนัก ประชาชนที่มีเนื้อเงิน สามารถจะนำมาหลอม ทำเป็นเงินดอกไม้ใช้เป็นเงินตราได้ โดยเหตุที่มีเนื้อเงินผสมอยู่สูงมาก ชาวเขาจึงมักนิยมนำเงินดอกไม้ชนิดบางมาเจาะรู ใช้เป็นเครื่องประดับ
๖. เงินเจียง
หลังจากที่ตั้งอาณาจักรล้านนาขึ้นแล้ว ได้มีการผลิตเงินเจียงขึ้นใช้ เป็นเงินตรามาตรฐานชนิดราคาสูง มีลักษณะ คล้ายเกือกม้า ๒ อัน เชื่อมปลายติดกัน เกิดจากการผ่าแบะกึ่งกลางแท่งเงินจนเกือบขาดออกจากกัน แล้วจึงงอทบเข้ากัน คำว่า “เจียง” มาจากคำว่า “เวียง” หมายถึง เงินตราที่เมืองใหญ่ผลิตขึ้น เงินเจียงจึงประทับชื่อเมืองที่ผลิต ประทับเลขบอกน้ำหนัก และตราจักร มีหลายขนาด เนื่องจากทำขึ้นจากเนื้อเงินบริสุทธิ์ เงินเจียงจึงเป็นเงินมาตรฐานที่ได้รับความนิยมสูง และมีการผลิตเงินเจียงหลายขนาด ติดต่อกันมาหลายร้อยปี โดยไม่ขาดตอน แม้จะมีชาวพม่ามาปกครอง หรือเมื่อมารวมอยู่กับไทยแล้วก็ตาม ทั้งนี้ เนื่องจากพม่าไม่มีเงินตรามาตรฐาน ส่วนประเทศไทยไม่ควบคุมการผลิตเงินตราของประเทศราช จนกระทั่งประเทศอังกฤษผลิตเหรียญเงินรูปีมาใช้ในประเทศพม่า และการใช้ได้แพร่หลายเข้ามาในหัวเมืองล้านนาเป็นจำนวนมาก ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว การใช้เงินเจียงจึงลดลง
๗. เงินกำไล
เป็นเงินตราที่พ่อค้านายช่างทองผลิตขึ้น เพื่อใช้ชำระหนี้ ในพื้นที่ที่ไม่มีเงินตรามาตรฐานของอาณาจักรล้านนาแพร่หลายไปถึง ทำด้วยเนื้อเงินบริสุทธิ์ มีรูปร่างและน้ำหนักเท่ากับเงินเจียงมาตรฐาน แต่มีขนาดใหญ่กว่า ตอกประทับตราของผู้สั่งให้ผลิตขึ้น เพื่อรับรองความถูกต้องของน้ำหนัก และความบริสุทธิ์ของเนื้อเงิน
เป็นเศษโลหะเงินชิ้นเล็กๆ เกิดจากการตัดแท่งเงินตามน้ำหนัก เพื่อใช้ซื้อสินค้าในพื้นที่ที่ไม่มีเงินตรามาตรฐานใช้ เนื่องจากชาวเขาเผ่าต่างๆ ยังคงนิยมใช้เนื้อเงินบริสุทธิ์เป็นเงินตรา เมื่อค้าขายได้รับเงินมุ่นมามากพอ ก็จะหลอมเป็นก้อนต่อไป
๙. เงินไซซี
เป็นเงินแท่งจากตอนใต้ของประเทศจีน ที่นำเข้ามาซื้อสินค้าในอาณาจักรล้านนา เงินไซซีมีความบริสุทธิ์ของเนื้อเงินสูงมาก จึงใช้เป็นเงินตราชนิดหนึ่งด้วย มีหลายชนิดได้แก่ เงินกระทงและเงินอานม้า อาณาจักรล้านนาได้นำก้อนเงินไซซีมาหลอมทำเงินเจียง และเครื่องใช้เครื่องประดับมาโดยตลอด
๑๐. เงินแถบ
เป็นเหรียญเงินรูปีของอังกฤษที่ทำขึ้น และนำมาใช้ในประเทศพม่า มีเนื้อเงินเกือบบริสุทธิ์ จึงใช้เป็นเงินตราอีกชนิดหนึ่ง ที่แพร่เข้ามาในอาณาจักรล้านนาในรัชกาลที่ ๔ มีมูลค่าตามน้ำหนัก
