Kiel en aliaj kulturaj kuntekstoj, en esperanto ekzistas publikaĵoj kies kultura valoro estas dubinda, kaj en la esperanta mondo, organizaĵoj kiuj disvastigas ideojn kiuj limas en la frenezeco kaj la sencenco. Tiel oni povas trovi publikaĵojn pri spiritismo, nifologio, astrologio, akupunkturo... kaj organizaĵojn kiuj apogas kaj defendas tiujn kaj aliajn pseŭdosciencojn.
    En aliaj kulturoj tamen, ekzistas ankaŭ kontraŭuloj aŭ nekonsentantoj kun tiaj ideoj; organizaĵoj aŭ grupoj kiuj kritikas ilin kaj defendas alian vidpunkton rilate ilin, kiuj klarigas per argumentoj la falsecon aŭ neveron de certaj asertoj. Tiu movado kiu disvastigas la nomatan 'kritikeman pensmanieron' kaj la racion, nomiĝas 'skeptika movado'.

    Ĝi fakte ne rekte rilatas kun ateismo, ĉiukaze kun laikismo; ĝi ne rilatas rekte kun scienco aŭ scienca disvastigado, kvankam la esenco de skeptikismo kuŝas en la scienca metodo kaj skeptikistoj celas al pli bona disvastigado de la sciencaj konoj ĉar multaj pseŭdosciencoj profitas la ignorantecon pri tiuj temoj por disvastigi siajn doktrinojn, kiuj rekte malkongruas kun la nuntempa scio pri la naturo kiun scienco donas, kun bonaj praktikaj rezultatoj, ni aldonu. Ni klarigu ankaŭ ke ne ĉiuj sciencistoj estas skeptikistoj, kaj ne ĉiuj skeptikistoj estas sciencistoj, almenaŭ profesie, kvankam posedas ĝeneralan sciencan kulturon dezirinda en la cetera loĝantaro.

    Kiel sciate en esperanto ekzistas bonaj publikaĵoj pri scienco, ankaŭ asocioj de sciencistoj kaj institucioj kiel la Internacia Akademio de la Sciencoj, de San Marino, sed ne ekzistas specife skeptika movado. Pro tio naskiĝas la ideo pri tiu ĉi ttt-paĝo.
    Male ol multaj kredas, skeptikismo ne temas pri sistematika nekredemo. Ĝi temas pri ne-apriora akcepto de aserto sen solidaj pruvoj apogantaj tiun aserton. Ekzemple, oni ne neas la ekziston de la eksterteruloj, nek neas la eblecon ke ili eĉ povas troviĝi inter ni... Sed oni demandas: ĉu ili vere estas inter ni? kaj petas al tiuj kiuj tion asertas, alporti pruvojn pri tiu eksterordinara aserto. Ĝis nun neniu pruvo estas konkluda, kaj la plimulto el la nifoj observitaj povas esti klarigitaj kiel ordinaraj fenomenoj.
    Tiu ĉi paĝo celas montri al la esperanto-komunumo novan aŭ diferentan vidpunkton pri tiaj aferoj nomataj 'paranormalaj' kaj montri al ĝi ke ne temas pri ĉu kredi aŭ ne kredi, sed pri ĉu ekxistas pruvoj aŭ ne, ĉu aserto kongruas kun la sufiĉe pruvitaj sciencaj konoj aŭ ne... Definitive, ĉu pensi  aŭ ne. Kiel diris la filozofo David Hume [Dejvid Hjum], kaj poste popularigis la astronomo Carl Sagan [Karl Sagan]: eksterordinaraj asertoj postulas eksterordinarajn pruvojn. Jen la esenco de skeptikismo.

Antonio M. Sánchez Pérez
Kunordiganto