naar begin modelbouw
naar vorige pagina
naar volgende pagina
Cockpit detail set van True Details � 7,95
Dit verslag heb ik oorspronkelijk geschreven voor Modeling Madness, mijn favoriete modelbouwsite op internet.
Geschiedenis:
De SR-71 Blackbird is een van de meest spectaculaire vliegtuigen die ik ken, zowel in vorm als in prestaties. Het toestel is ontwikkeld om op een hoogte van meer dan 25 km te vliegen, met een snelheid van meer dan Mach 3 (meer dan 3500 km/u). Een toestel als de Russische MiG 25 kon Mach 3 halen, maar bij die snelheid was het een kwestie van minuten voordat de motoren totaal in de vernieling draaiden. De X-15 is het enige toestel dat daadwerkelijk veel hoger en sneller vloog, maar dat was een kwestie van minuten. Voor de Blackbird waren deze prestaties kruissnelheid en �hoogte�
De SR-71 is ontstond eind jaren �50 en begin jaren �60 bij de �Skunk Works� van Lockheed. De lijn begon met de Lockheed A-12, die in 1962 voor het eerst vloog. In zekere zin was dit het eerste toestel dat gericht ontwikkeld was met stealth-eigenschappen. Tezamen met vlieghoogte en snelheid moest hiermee het vliegtuig veilig over vijandelijk terrein kunnen vliegen, zonder enig risico van jagers, luchtafweerraketten of wat dan ook. Net als de U-2 was dit toestel ontwikkeld voor spionage en verkenning door over een bepaald gebied te vliegen en dan foto�s omlaag te maken. In de nasleep van het U-2 incident met Garry Powers werd er echter een overeenkomst gesloten tussen de Russen en Amerikanen, die het overvliegen van elkanders gebied uitsloot. En dus werd de SR-71 ontwikkeld; die vloog niet over een gebied, maar langs de grens van een gebied, en maakte zijwaarts foto�s� De eerste SR-71 vloog in 1964. Voor zover ik kon nagaan zijn er 36 of 38 Blackbirds gebouwd, en die hebben uiteindelijk in elk geval 35 jaar dienst gedaan, over de hele wereld.
Voor vertrek werd het toestel gedurende een pre-flight-check klaargemaakt voor gebruik (ongeveer 19 uur).
The laatste checklist gebeurde met de piloten in volwaardige ruimtepakken aan boord en duurde ongeveer 25 minuten. Hierna werden de motoren gestart, en verliet het toestel de hangaar.
Met een beperkte voorraad brandstof en vol motorvermogen werd opgestegen.
Snel na dat vertrek ontmoette het toestel een KC 135 Q tanker-vliegtuig, waarmee het toestel in de lucht werd volgetankt. Hierna kon het toestel zo�n 4000 km vliegen voordat er weer (in de lucht) bijgetankt moest worden.
Het toestel klom nu naar kruishoogte en kruissnelheid, en begon zijn vlucht naar of langs het gewenste doelgebied.
Indien nodig werd het toestel nadat de gegevens verzameld waren nog eens bijgetankt voor de vlucht naar huis.
Na landing duurde het ongeveer 3 uur om het toestel �uit te schakelen�.
Door zijn grote snelheid had het toestel te kampen met wrijvingswarmte, en om die te weerstaan was het toestel grotendeels uit titanium opgetrokken. Tijdens de vlucht liep de temperatuur van het toestel op tot z�n 400 graden. Aangezien titanium over wat afwijkende eigenschappen beschikt, moest het toestel met speciaal hiervoor ontwikkeld gereedschap gebouwd en onderhouden worden (onder andere cadmiumvrij vanwege de corrosie die cadmium bij titanium veroorzaakt). Omdat de grote hitte voor forse uitzetting zorgde (het toestel werd in vlucht zo�n 30 cm langer) waren er een paar bijzondere problemen. Zo lekte het toestel in koude toestand brandstof; zo�n 75 liter per uur. Aangezien de gebruikte JP-7 brandstof niet bijzonder brandbaar was, was dit niet zo gevaarlijk als het wel klinkt.
Andere vliegtuigen in de Blackbird familie zijn de M21, de YF-12A en de SR-71B, maar alle vliegtuigen zien er vrijwel hetzelfde uit (A-12: ��npersoons cockpit, YF-12 geen rand rondom het voorste stukje toestel, SR-71B 2e cockpit wat hoger boven de romp uit stekend).
Lengte: 32,1 meter
Spanwijdte: 16,65 meter
Hoogte: 5,55 meter
Motor: Pratt & Whitney J-58JT11D-20 ramjet
Stuwkracht: 29500 Kg met naverbrander
Max. startgewicht: 63650 Kg
Snelheid: 3500 Km/u, Mach 3,2+
Vliegplafond: 25500+ meter
Vliegbereik: 5800 Km
De Blackbird is een groot vliegtuig, en op deze schaal is het ook een groot model. Om er zeker van te zijn dat de klat weet waar hij aan begint levert Testors het ding dan ook in een nog grotere doos. In die doos zitten 3 plastic zakken. Een zakje bevat een aantal transparante onderdelen, de twee andere zakjes bevatten in het totaal 5 gietrekjes en een los rompdeel. Alles is gegoten in tamelijk zacht, zwart plastic. Op het eerste gezicht ziet alles er keurig uit, zonder grote problemen. Alleen op het losse rompdeel zit een enorme gietnippel die weggewerkt moet worden, maar gezien de plaats en de goede bereikbaarheid is dat geen probleem. Dit model heeft de wat ouderwetsere opstaande paneellijnen.
De bouwdoos komt met decals voor 4 verschillende uitvoeringen:
nr 17974 in 60�s en 70�s markeringen
nr 17974 zoals die gestationeerd was op Okinawa, Japan gedurende de Vietnam oorlog
nr 17956 (SR-71B) trainer met de verhoogde 2e cockpit
nr 17972 in low observable markings zoals die gestationeerd was op Mildenhall, England in 1982/83.
De instructies vormen een 12 pagina dik A-4 boekwerkje, met wat geschiedenis op de voorkant, wat interessante weetjes her en der tussen de bouwinstructies, en met wat detail foto�s op de achterkant. Een aardig onderdeel van de instructies is dat bij elke stap ook het schilderwerk vooraf wordt aangegeven.
De True Details cockpit bestond uit een plastic zakje met 2 cockpitkuipen, 2 schietstoelen met mee gegoten veiligheidsriemen, 2 instrumentpanelen, 4 delen om zijwanden in de cockpit te maken, en een antireflectieschild oor de voorste cockpit. Bij opening bleek dat er al een plaatje van ��n van de schietstoelen was afgebroken, maar een beetje superlijm lostte dat probleem snel op. De bijgeleverde bouwbeschrijving zag er nogal minimaal uit, en ik vroeg me af hoe het combineren van de detailset met de bouwdoos zou gaan lukken.
De Bouw.
De kit kwam in een ferme doos, maar wel eentje die aan de zijkant open ging. Dus heb ik de zijkanten dichtgeplakt, en de bovenkant open gesneden. Op die manier kreeg ik een handzame doos om alle losse onderdelen in te bewaren tijdens de bouw. Aangezien ik doorgaans bouw volgens bijgeleverde instructies (Watje!) en aangezien deze kit een paar fors verschillende versies bood, ben ik begonnen met uitzoeken welk model ik wilde hebben, en vervolgens heb ik in de bouwbeschrijving alle andere onderdelen alvast doorgestreept. Daarna werden de diverse kleuren uitgezocht (meer dan alleen zwart, al is het dan voornamelijk op details).
Normaalgesproken begin je een vliegtuigmodel bij de cockpit, maar deze keer liep het anders. Mijn eerste probleem was namelijk mijn werktafel. Ik ben een �born-again-builder�, en tot dusver heb ik voornamelijk erg kleine, experimentele vliegtuigen gebouwd, zoals de Me 163, de Ba 349 en de V-1. Om deze kit te bouwen had ik meer ruimte nodig, en ik begon dan ook met een �niet zo- kleine herverbouwing van mijn werkhoek.
Vervolgens liep ik tegen het 2e probleem aan. Normaal gesproken was ik alle gietrekjes met onderdelen af voordat ik begin, om de gietolie kwijt te raken (die geeft soms problemen met de hechting van lijm en verf). Maar deze onderdelen waren te groot voor mijn gootsteen. Zodoende begon de bouw van deze kit met een douche. Onderdelen en mezelf. Had ik al gezegd dat dit een van de grotere modellen was?
En toen kon ik eindelijk aan de cockpit beginnen. De eerste klus bij het gebruik van een detailset is vaak het vernielen van de oorspronkelijke kit. In dit geval moest ik bij de voorste cockpit het antireflectiepaneel weghalen om ruimte te maken voor het instrumentenpaneel en het fraaier uitgevoerde antireflectiepaneel van de detailkit. Het plastic van de Testors kit was vrij zacht, en het wegsnijden ging vrij eenvoudig. Ik snij bij dit soort klusjes doorgaans een klein gedeelte weg, en ga dan met kartonnen nagelvijltjes aan de slag om de opening precies op maat te maken. Voor wat betreft het combineren van de detailkit met de originele kit; er waren inderdaad een paar problemen. De zijkanten die de detailset leverde ben ik uiteindelijk niet in het model kwijtgeraakt, ik kreeg ze op geen enkele manier passend. De schietstoelen waren zo hoog dat de cockpitkap er niet meer overheen paste. Ik heb maar wat extra van de onderkant van de schietstoelen afgehaald. Overigens waren schietstoelen, cockpitkuipen en instrumentpanelen wel erg veel fraaier dan die van de kit. Ik heb het een en ander eerst zwart geverfd, en ben toen met licht grijs gaan drybrushen totdat het interieur er goed genoeg uitzag. In de diverse wijzerplaten heb ik met een tandenstoker wat wit aangebracht, en het radarpaneel van de 2e cockpit is diep groen geschilderd. De schietstoelen kregen kleuren die ik op internet gevonden had. Met wat felle kleuren werden diverse knoppen en lampjes opgehaald. Met name de foto�s van een blackbird simulator, die ik op internet vond, bleken waardevol bij het bouwen van de twee cockpits.
Toen de cockpits eenmaal in de romp zaten begon het hele project ineens hard op te schieten. 5 forse onderdelen vormen samen het grootste deel van de romp. In de bodemplaten zitten ramen voor de spionage camera�s, die heb ik met witte houtlijm op hun plaats gelijmd. De binnenkant van de ramen heb ik donkerblauw geschilderd om al teveel inkijk te voorkomen. Een van de bodemplaten was nogal scheef, en dat leverde een begin van de volgende grote klus op: plamuren�
Wat ik ook probeerde, er bleef na montage van de 5 rompdelen ��n regelrecht enorme spleet zichtbaar aan de bovenkant, dwars over de hele romp, net daar waar de vleugels beginnen. Ik heb die spleet opgevuld met strips die ik van sheetplastic gesneden had, en daarna ben ik eens zwaar aan het plamuren geslagen. Gelukkig had ik een paar strekkende meter naad aan de onderkant om de kunst op te oefenen�
Toen dit allemaal gedaan was heb ik de cockpits en wielkasten met vochtige keukenrok snipper opgevuld. Daarna hen ik het hele toestel met een spuitbusje Humbrol mat zwart (no 33) gespoten. Dit was meer bedoeld als een soort van grondverf, om eens goed te kijken naar het plamuurwerk en dergelijke. Er bleek inderdaad nog wel wat schuren en plamuren nodig te zijn. Ik besloot om het landingsgestel weg te laten totdat het grote verfwerk en de decals gedaan waren.
Beschilderen
De instructies bij het model geven kleuren in FS code en in testors verfnummers. Ik gebruikte voor de metaalkleuren verven van Model Masters, en de rest werd gedaan met Humbrol en Revell. Ik gebruikte een site op internet (http://www.airmodel.sk/indns_eng.html ) om de alternatieve kleurnummers op te zoeken. Zoals ik al schreef had ik het toestel tijdens de bouw al matzwart gespoten met een spuitbus, maar ik wilde een verweerd vliegtuig, en besloot om het toestel toch nog eens met de hand te beschilderen. De eerste laag bestond uit Revell mat zwart (nr 8), ongeveer 20 % verdund met terpentine. Deze laag werd heel snel aangebracht met een grote ronde zachte kwast (geen marterhaar of zoiets, gewoon de zachte kwastjes die in modelbouwzaken te koop zijn). Die eerste laag werd nog veel te glad en strak naar mijn smaak, en ik heb vervolgens een aantal panelen met Revell heel donker grijs (nr 9) geschilderd om het grote oppervlak te breken. Het titanium van Model Masters dat gebruikt is in de wielkasten en bij de motor overtuigd minder, misschien is het eigen mengsel dat Testors voorstelt wel een beter idee.
Na het schilderen kreeg het hele model een hoogglanzende laag vernis om de decals op aan te brengen (die hechten dan beter, en er is minder kans op �silvering�, de lichte vlekken die ontstaan als er wat lucht onder de decal zit. Ik had besloten om model 17972 te bouwen met de �low obserable markings�, zoals het toestel vanuit Engeland gevolgen werd. De onderkant van het toestel heeft een keur aan kleine witte stickers voor van alles en nog wat, de bovenkant krijgt alleen donkerrode decals, waardoor het toestel een nogal sinister uiterlijk krijgt. Het was nog een hele klus, de decals; op zo�n enorm toestel past nu eenmaal nogal wat. Telkens weer als ik dacht dat ik klaar was kwam ik weer ergens een decal tegen die er ook nog op moest. De decals zelf, gedrukt door Microscale, werkten uitstekend. Zelfs in de ribbels van de vleugels zogen ze zich prachtig vast. Allen de enorme lijn van de �no step zone� was nogal een probleem. Tip voor de volgende keer: die lange lijn niet als ��n decal aanbrengen, maar gewoon in een aantal stukken snijden die ��n voor ��n aangebracht worden. Toen de decals eenmaal goed droog waren ben ik er met wat sterk verdund zwart overheen gegaan. Hierdoor worden ze wat minder fel, en de donkere vlekken geven ook weer een wat meer verweerde indruk.
Vervolgens was de matte vernis aan de beurt; dit toestel moest immers matzwart worden. Ik gebruik hiervoor altijd Winsor & Newton Acrylic matt varnish, een vernis die eigenlijk voor schilderijen bestemd is. Deze matte vernis is tot op heden altijd mijn grote redder geweest; het maakte niet uit hoe slordig en vlekkerig schilderwerk was, als die matte vernis er eenmaal overheen zat dan zag het er best wel goed uit. De matte acrylvernis is een dik, witachtig prutje dat nauwelijks egaal is te schilderen. Dat maakt niets uit, terwijl het opdroogt verdwijnt niet allen de witte kleur, maar ook elke glans en elke oneffenheid in de verflagen onder de vernis. Deze keer zou het anders lopen�
Dit keer leek er iets van een grijzige, ongelijke zweem op het zwart over te blijven. Waardoor dit komt weet ik niet, maar als ik een volgende keer een diep mat zwart toestel moet hebben dan is de gewone modelbouwvernis van bijvoorbeeld Humbroll vermoedelijk toch een betere keuze. In dit speciale geval kwam het nu net geweldig uit. Ik wilde een verweerde Blackbird hebben. De matzwarte verflaag van een Blackbird verweerde bij de �hete� vluchten enorm, en werk vlekkerig grijs� Ik had een soort van onverwachte instant verwering bereikt. Ik heb het effect van een oud en veelgebruikt toestel nog versterkt door een paar panelen over de vernis heen opnieuw strak zwart te verven, en soms zelfs weer glanzend te vernissen. Het gevolg is dat het toestel nu hier en daar nieuwe panelen lijkt te hebben. Ik weet dat sommige mensen dit veel te heftig zullen vinden, maar ik hou nu eenmaal van oude troep. En verweren is een uitstekend hulpmiddel om een niet zo perfecte naad aan het zicht te onttrekken�
Tijdens de bouw en het decallen had het toestel op drie verfblikjes gestaan, nu was het tijd om het toestel zijn eigen poten te geven. Voor de beschildering ben ik weer op het web gaan neuzen, als geeft het instructieboekje wel een paar fatsoenlijke zwart wit foto�s van het landingsgestel. Dat landingsgestel was bijna een modelbouwproject op zichzelf (ik was aan kleinere toestellen gewent, weet U nog?). Voor zover ik het kan beoordelen lijken de scharen en veerpoten wat ver open te staan, alsof er geen gewicht op rust. Maar ik voelde me toch niet geroepen om deze onderdelen uit elkaar te zagen en anders in elkaar te zetten; het model is zwaar genoeg, daar mogen best een stel stevige en vooral ongeschonden poten onder. Het in elkaar zetten en beschilderen van het onderstel gaf verder geen problemen, en tot mijn niet geringe verbazing gaf het onder het toestel monteren van de wielen ook niet echt grote problemen. Alles viel vanzelf op z�n plek. Alleen het horizontaal uitlijnen van de rijen wielen van het hoofdlandingsgestel was wat problematisch; de binnenste wielen raakten telkens net niet de grond. Ik heb de wielen aan de onderkant een beetje bijgeschuurd, waardoor met name de buitenste wielen een plat vlakje kregen. Dat wekt ook meteen de indruk van belaste wielen, zonder het overdreven uitpuilen wat veel detailset wielen hebben.
De inlaat spikes kregen een kleine chroomverf tip, en werden op hun plek gelijmd (let op, met decals erop is er sprake van een linker en een rechte spike). Het op z�n plek lijmen van de twee cockpitkappen onder een gelijke hoek was nog een van de lastigere klusjes�
En daarna ben ik nog verschillende dagen bezig geweest met hier of daar een puntje bijverven, e wat vergeten kleine onderdelen op hun plek lijmen.
Conclusie
Dit was geen eenvoudig model om te bouwen. Maar het was bevredigend om de problemen van de kit te overwinnen, en dat laatste is goed mogelijk, zelfs voor een minder ervaren bouwer als ik (dit was de 7e kit die ik gebouwd heb). In de handen van een echt goede modelbouwer moet dit een indrukwekkend model kunnen opleveren, en ik denk dat ik nog wel eens een 2e kit van dit model koop, om over ene paar jaar te bouwen. Gewoon om te kijken wat ik dan heb bijgeleerd�
De kit heeft nogal wat pas-problemen, en het is beslist geen model dat vanzelf in elkaar schuift. Maar het feit dat het een groot model is maakt het wel tot een ideaal oefenobject om allerhande bijwerk-technieken onder de knie te krijgen. Het feit dat het eindresultaat een enorm, matzwart gevaarte met een spectaculaire vorm is helpt ook wel bij het verbergen van eventuele probleempjes�
Ik heb wat twijfels over de detailset. Op zichzelf zijn de onderdelen veel fraaier dan die van de originele kit, maar of ze nu echt zoveel aan het grote model toevoegen? Een volgende keer bouw ik misschien een gesloten toestel, of ik gebruik alleen de schietstoelen, denk ik.
En dan nog dit; ik had een wat merkwaardig probleem met het werken aan dit grote model; ik vond het moeilijk om me op een klein onderdeel, bijvoorbeeld een naadje dat geplamuurd moest worden, te concentreren; ik voelde de hele tijd de aantrekkingkracht van nog zoveel wat moest gebeuren. Het gevolg was dat ik als een dolle kever dan weer hier, dan weer daar aan het model zat te werken. En daardoor vergat ik dan weer hier, dan weer daar iets te doen. Maar al met al heb ik me toch uitstekend geamuseerd met de bouw van dit toestel, en ik ben erg blij met het eindresultaat. Het grootste probleem dat nu rest is een nieuwe plank voor mijn modellen; dit ding neemt meteen alle plankruimte die ik had in beslag�
Referenties:
Op internet:
http://www.sr-71.org/photogallery/blackbird/index.htm (foto�s van de cockpit, simulator en wielen)
http://users.bestweb.net/~kcoyne/sr1seat.htm (foto�s van de schietstoel)
boeken:
SR-71 Blackbird door James Goodall, squadron/signal publications, 1995, Carrollton, Texas.
naar begin modelbouw
naar vorige pagina
naar volgende pagina