By  Hüsü Köktürk   TB6BHK   [email protected]

 Hüsnü Köktürk's ün radio receivers  radyo devreleri

http://www.geocities.ws/husnu66tr/receivers/uzun-orta-dalga.htm  

  hus-3tr.jpg

Nerden çıktı bu uzun orta dalga alıcısı denirse,  malum ortalıkta radyo amatörlüğü denen bir olay var. Her ne kadar verici konusunda amatör sınırlandırılmış ise de alıcı konusunda daha fazla çalışma serbestliği var gibi. Gaye sadece radyo yapmak olmuyor. Devre aynı zamanda anten amplifikatörü görevini görüyor.

Maksadımız TRF alıcı yapmak idi, ama vaziyet bayağı regen olayını andırıyor. Alıcı  ile öncelikle uzun dalga istasyonları dinlenilmek istendi. Ülkemizin kuzey yukarısı bir ülkeden bir ses işitiliyor. İstasyon ismi Kafkas olabilir. Azerbeycan adını çok kullanıyorlar. Bu istasyonun orta dalga versiyonu  1400 kHz.  Aynı yörede daha zayıf ikinci bir uzun dalga istasyonu var ki bu alıcı onu rahat alamıyor. Ama 6 transistörlü TRF alıcım daha başarılı.

Harici bir anten ve toprak hattı kullanılmıyor.  Ferit çubuk ve üzerindeki bobin işi görüyor. Bu alıcı regen gibi, bu nedenle  seçicilik iyi. Hassasiyet duyarlık, yani sensitivity Piyasadaki Çin malı radyolardan üstün. Ancak elimde hurdacıdan alma eski tip 10 moyen frekanslı bir alıcı var ki şimdiki bu alıcıdan üstünn.

Pot kazanç kontrol ediyor. Aşırı kazanç da osilasyon  görülebilir.  Diyot germanyum olmalı ve diyottan sonra 1n'luk filtre kondansatörü kullanılacaksa

parazit önleme babında bu kapasite + kutbuna bağlanabilir. Ben ses amplifikatör konusunda çipleri hararetle tavsiye etmem. Ama illaki LM386 kullanayım diyorsanız şahsi tecrübem sanki KA386 lar sanki daha başarılı gibi gibi.

Kısa dalga da alınmak isteniyorsa BC549  yerine BF tipi bir transistor koymakta fayda var.

Alıcımız TRF yapılmak üzere yapılmıştı. Ama görülüdü ki Yurdumuzda yerel uzun ve orta dalga radyo yok, ve 3tr TRF radyo dx istasyonlarını alamıyor, bu defa verim artırma yollarına gidildi. Bu defa da karşımıza regen tipi bir alıcı ortaya çıktı. Ama ne yapalım, çöpe atılmasın, hiç olmazsa yeni bir tip uzun dalga regen sahibi oluyoruz. Şimdilik bu alıcı  uzun dalgada sağlıklı çalışıyor. Vakit bulunursa, mümkün olursa diğer bandlar üzerinde ilave çalışmalar yapılacak. Alıcıyı hemen yapıp çalıştırmak hiçte kolay değil. Masanızda uzun dalga sinyal jeneratörü yoksa, uzak kuzey ülkelerin zayıf gelen sinyallerini bulmak, yerini tespit etmek zorundayız. Regen alıcı ile koca bantta tek bir zayıf DX istasyonu arıyorsunuz. Mevla  yardımcınız olsun, ama bir de istasyonu buldunuz mu bir alıcı kazanmış oluyorsunuz.

 http://www.geocities.ws/husnu66tr/resimler/uzun-dalga.gif

  http://www.geocities.ws/husnu66tr/resimler/uzun-dalga.jpg

 uzun dalga

Alıcımızın aşağıdaki bu yeni versiyonu orta dalga regen. Açıkçası TRF olayında son aylarda kendim performans kaybına uğrayınca regen gücünden istifade etmek zorunda kaldım. Regenin avantajı sensitive + selective yani hem iyi istasyon ayırıcı hem de zayıf istasyonları alabilme hassasiyeti. Burası iyi de  mahzurlu tarafı nedir denince, Maksimum alış yapabilmek için potun her seferinde yeniden ayar gerektirmesi. Mahalli ve güçlü istasyonlar için böyle bir ayara gerek duyulmayabilir. Montajda dikkat gerektiren konulardan birisi de parçaların yeri olacaktır. Pil plaket ve ferit çubuk ne osilasyon yapacak kadar birbirine sokuşturulmalı, ne de aliciyi köreltecek kadar uzaklaştır mamalıdır. Bu noktalar tecrübeyle bulunacaktır. http://www.geocities.vs/husnu66tr/resimler/regen-2.gif

regeg-2

4 üncü devremiz uzun dalga dinleyicisi.  4 fet + 1 transistor kullanılmış. Girişteki 10p luk kondansatörün küçük kapasiteli oluşundan dolayı ses kalitesi üstün. Dereceye girebilecek alıcılardan. Ama daha üstünü yapılamaz diyemem.  Q3 ve  Q4 fetleri alışılmamış dizayn'a sahipler, doğrudur ve daha iyisi yapılabilir, ama böyle de iyi, devreyi gözden çıkaramadım, şemasını çizdim ve hatta kutuya koymak niyetindeyim.

  http://www.geocities.ws/husnu66tr/resimler/5tr-uzun-3.jpg

5tr-uzun-3

Ve nihayet ufak tefek bazı oynamalar daha yapıyoruz ve görüyoruz ki uzun dalganın işi orta dalgaya göre daha zor. Orta dalgada osilasyona gelen ayarlar uzun dalgada yeterli olmuyor, daha fazla geri beslenim istiyorlar. Hatta osilasyona bile gelemiyorlar. Bu da bana devremizin regen cinsi olmadığını TRF cinsi olabileceğini hatırlatıyor.

  http://www.geocities.ws/husnu66tr/resimler/uzun_7.gif uzun_7

 

Alıcı bu noktaya gelkten sonra devre üzerinde yeniden ne yapabiliriz diye düşünüyoruz. İyi olabilir ihtimallerinin hepsi malasaef iyi olmuyor. Ama şu şekildeki bir devre Türkiyenin tam ortasından gündüz iki kuzey ülke DX uzun dalga istasyonunu dinleyebildi. Saten başka istasyon yok. Bu alış En ileri eski tip süperheterodin seviyesi. Seçicilik ve duyarlık imkanını artırmak mümkün ama ortaya yeni bir problem çıkıyor. Alış arttıkça gürülütü de artacak, gürültü seviyisi alıcı sinyal seviyesini geçince zayıf istasyonlar dinlenemeyecek.  Bu nedenle zannederim bu seriye bir daha dönülmeyecek, belki başka plana geçilecek. Gürültü seviyesini düşürmek için bazıları minyatür film direnç kullanıyorlar.

Önemli bir husus da şu. Çoklu transistörlerden oluşan bu tip devreler osilasyon yapabilirler. Bunu önlemek için transistörlerin beys terminaline "ferrite bead" denilen ferit boncuklar geçirmek. Ben bu devrede sadece BC549C transistörüne taktım. Bu alıcıya ses frekans devresi olarak Şimdilik LM286 bağlandı. Problem çıktı. Bu problem Normalde negatif  yani şaseye bağlanması gereken bir dekuplaj kondansatörü + kutba bağlanarak giderildi. http://www.geocities.ws/husnu66tr/resimler/uzun_9.jpg

uzun_9

Aşağıdaki, sadece bobin değerlerimi değiştirerek multi dalga kullanma imkanına uygun bir devre.

Yukardakin devreden belirgin fark giriş katında. Giriş kondansatörü kaldırılmış bobin BF256 nın gate'sine direkt bağlanmış, Böylelikle muhtemel harici parazit sinyallerin içeri girmemesi sağlanmış. Ayrıca iki adet 1N4148 diyot aşırı yüklenmeyi önleyecek.

http://www.geocities.ws/husnu66tr/resimler/uzun_10.jpg

uzun_10

Copyright © Hüsnü Köktürk TB6BHK husnu66tr hobby regen direct regenerative reaksiyonlu radyo alıcı linkleri