
Die lykischen Bauern
| Tum vero cuncti manifestam
numinis iram femina virque timent cultuque inpensius omnes magna gemelliparae venerantur numina divae; utque fit, a facto propiore priora renarrant. e quibus unus ait: 'Lyciae quoque fertilis agris non inpune deam veteres sprevere coloni. res obscura quidem est ignobilitate virorum, mira tamen: vidi praesens stagnumque locumque prodigio notum. nam me iam grandior aevo inpatiensque viae genitor deducere lectos iusserat inde boves gentisque illius eunti ipse ducem dederat, cum quo dum pascua lustro, ecce lacu medio sacrorum nigra favilla ara vetus stabat tremulis circumdata cannis. restitit et pavido "faveas mihi!" murmure dixit dux meus, et simili "faveas!" ego murmure dixi. Naiadum Faunine foret tamen ara rogabam indigenaene, dei, cum talia rettulit hospes: "non hac, o iuvenis, montanum numen in ara est; illa suam vocat hanc, cui quondam regia coniunx orbem interdixit, quam vix erratica Delos orantem accepit tum, cum levis insula nabat; illic incumbens cum Palladis arbore palmae edidit invita geminos Latona noverca. hinc quoque Iunonem fugisse puerpera fertur inque suo portasse sinu, duo numina, natos. iamque Chimaeriferae(1), cum sol gravis ureret arva, finibus in Lyciae longo dea fessa labore sidereo siccata sitim collegit ab aestu, uberaque ebiberant avidi lactantia nati. forte lacum mediocris aquae prospexit in imis vallibus; agrestes illic fruticosa legebant vimina cum iuncis gratamque paludibus ulvam; accessit positoque genu Titania(2) terram pressit, ut hauriret gelidos potura liquores. rustica turba vetat; dea sic adfata vetantis: 'quid prohibetis aquis? usus communis aquarum est. nec solem proprium natura nec aera fecit nec tenues undas: ad publica munera veni; quae tamen ut detis, supplex peto. non ego nostros abluere hic artus lassataque membra parabam, sed relevare sitim. caret os umore loquentis, et fauces arent, vixque est via vocis in illis. haustus aquae mihi nectar erit, vitamque fatebor accepisse simul: vitam dederitis in unda. hi quoque vos moveant, qui nostro bracchia tendunt parva sinu,' et casu tendebant bracchia nati. quem non blanda deae potuissent verba movere? hi tamen orantem perstant prohibere minasque, ni procul abscedat, conviciaque insuper addunt. nec satis est, ipsos etiam pedibusque manuque turbavere lacus imoque e gurgite mollem huc illuc limum saltu movere maligno. distulit ira sitim; neque enim iam filia Coei supplicat indignis nec dicere sustinet ultra verba minora dea tollensque ad sidera palmas 'aeternum stagno' dixit 'vivatis in isto!' eveniunt optata deae: iuvat esse sub undis et modo tota cava submergere membra palude, nunc proferre caput, summo modo gurgite nare, saepe super ripam stagni consistere, saepe in gelidos resilire lacus, sed nunc quoque turpes litibus exercent linguas pulsoque pudore, quamvis sint sub aqua, sub aqua maledicere temptant(3). vox quoque iam rauca est, inflataque colla tumescunt, ipsaque dilatant patulos convicia rictus; terga caput tangunt, colla intercepta videntur, spina viret, venter, pars maxima corporis, albet, limosoque novae saliunt in gurgite ranae."' |
manifestus 3:
offenkundig impensus 3: eifrig gemellipara, ae: Zwillingsgebärerin veneror 1: verehren diva, ae: Göttin priora ergänze facta fertilis, e: fruchtbar non impune: keineswegs straflos sperno 3: verachten colonus, i: Bauer obscurus 3: dunkel, unbekannt ignobilitas, atis: niederer Stand stagnum, i: Sumpf prodigium, i: Wunder grandior aevo: alt genitor, oris: Vater lectus 3: ausgesucht pascua, orum: Weiden lustro 1: durchwandern favilla, ae: Asche canna, ae: Schilf(rohr) resisto 3: stehenbleiben faveas mihi: sei mir gewogen Naias, adis: Najade, Wassernymphe Fauni, orum: nackte Walddämonen indigena, ae: einheimisch montanum numen: Berggottheit Delos erratica: das herumirrende Delos tum cum: damals als levis insula: prädikativ incumbo 3 + Dat.: sich anlehnen geminos edere: Zwillinge gebären noverca, ae: Schwiegermutter puerpara, ae: Wöchnerin fessus 3: ermüdet sidereus 3: zum Gestirn gehörig sicco 1: trocknen, austrocknen sitim colligere: Durst bekommen uber, eris n.: Mutterbrust avidus 3: gierig lactans, tis: Milch gebend imus 3: tief unten agrestis, is: Bauer fructicosus 3: buschreich vimen, inis: Weide iuncus, i: Binse ulva, ae: Schilf genu, us: Knie haurio 4: schöpfen poto 1: trinken liquor, oris: das Naß affor, -fari: hier anflehen tenuis, e: klar, durchsichtig publica munera: Gemeingut abluo 3: abwaschen lassatus 3: ermüdet paro 1: hier sich anschicken sitim relevare: Durst stillen (h)umor, oris: Flüssigkeit fauces, ium: Kehle, Gurgel areo 2: trocken sein haustus, us: Schluck nectar, aris: Nektar vitam accipere: Leben geschenkt bekommen bracchium, i: Arm tendo 3: ausstrecken casu: zufällig blandus 3: schmeichelnd perstand prohibere: beharrlich hindern mina, ae: Drohung convicium, i: Schmähung insuper: überdies turbo 1: hier trüben gurges, itis: Schlund mollis, e: weich limus, i: Schlamm saltus, us: Sprung differo, -ferre: aufschieben sustineo 2: über sich gewinnen ultra: länger, weiter palma, ae: Hand(fläche) evenio 4: in Erfüllung gehen optatum, i: das Gewünschte iuvat: es macht Freude cavus 3: hohl, hier tief super ripam: am Ufer lis, litis: Streit pulso pudore: schamlos quamvis: obwohl maledico 3: schimpfen, schmähen raucus 3: heiser inflo 1: aufblasen, aufblähen tumesco 3: anschwellen dilato 1: erweitern patulus 3: offenstehend, offen rictus, us: Maul intercipio M: herausnehmen spina, ae: Rückgrat vireo 2: grün sein albeo 2: weiß sein limosus 3: schlammig |
Fußnoten:
(1) Chimaerifera Lykia: Lykien, das die Chimäre hervorgebracht
hat, ein feuerspeiendes Ungeheuer, vorne ein Löwe, in der Mitte eine Ziege und hinten ein
Drache, das am Eingang der Unterwelt wacht.
(2) Titania: Patronymikon für Latona, die Tochter des Titanen
Coeus
(3) onomatopoetischer Vers, der das Quaken der Frösche ausdrückt