1.1.  KAPASİTENİN TANIMI  ve ÇEŞİTLERİ

                           Kapasite,  bir  işletmenin  belirli  bir  zaman  dilimi  içerisinde  sahip  olduğu  öğelerin üretme  yeteneklerini  kullanarak,  elde  edebileceği  istenene  nitelikteki mal ve hizmet miktarıdır.[1]

                Her  hangi  bir  üretim  sisteminin  gerçekleştirdiği  veya  gerçek,  eleştirmesi  gerekli olan  retim  seviyesi  o  sistemin  kapasitesi  olarak  kabul  edilir. Kapasite  genellikle;  bir üretim  oranı  veya   belirli  bir  zaman  içindeki  üretim  miktarı  olarak  tanımlanır.[2] Üretime geçen  bir  fabrikada  kapasite  ölçülmesi,  üretim  plan  ve  programlarının  hazırlanması acısından  büyük  önem  taşır. İstenilen  miktarda  mamulün  istenilen  zamanda  üretilmesini sağlayacak  olan  programların   duyarlılığı  kapasite  değerlerinin  gerçeğe  uygun  olması  ile sağlanabilir.  Diğer  taraftan  bir  fabrikanın   üretim  kapasitesinde  makine  ve  tesisler  kadar önemli  olan  ikinci  unsurun  personel  olduğu  unutulmamalıdır.[3]

Kapasite   miktarın  ölçülmesinde  şu  sıra  izlenir;

·      ·      İlk  olarak  yarılaması  gereken  şey,  ölçümlemeye  temel  olacak  zaman   dilimini belirlemektir. Bu  belirlemede  sırası  ile saniye,  dakika,  saat,  gün,  hafta,  ay,  ve  yıl  gibi zaman  dilimlerinden  söz  edilebilirse   de  kapasite  genellikle  yıl  üzerinden  hesaplanır.

·      ·      Zaman  dilimi  belirlendikten  sonra,  bu  süre  içerisinde  işletmenin  kullanabileceği üretim  öğeleri  ve  araçları  ortaya  konmalı,  özellikle  işletmenin  kullanabileceği  makineler, çalıştırabileceği  işçi  sayısı  gibi  miktarlarla  ilgili  verilerle,  çalışma  süreleri,  boş  geçen süreler  gibi  zamana  dayalı  veriler  elde  edilmelidir. Bütün  bunların  sonucunda  üretilecek miktar,  üretim  öğeleri  ve  araçlarının  çeşitli  bileşimleri  ile  ortaya  çıkacak  üretkenlik özelliklerine  bağlı  olacaktır.

·      ·      İşletmedeki  kısmı  kapasiteleri  saptanıp  hesaplanacaktır. Kuramsal  açıdan  küçük parçalara  bölünemeyen,  üretim  öğeleri  ve  araçlarının  çeşitli  bileşimleri  sonucunda,  aynı  işi  yapan  ana  üretken  birimlerin  oluşturdukları  üretme  yeteneğine  kısmı  kapasite denilebilir. 

·      ·      Kısmı  kapasitelerin  toplanmasıyla  da  toplam   kapasite  ya  da  işletme  kapasitesi elde  edilir.

                   Buna  göre  işletme  kapasitesi  iki  aşamada  belirlenebilir;  birinci  aşamada  her maliyet  yeri  için  üretim  öğeleri  ve  araçları  ile  yapılacak  iş  arasındaki  ilişkiler  incelenerek kısmı  kapasiteler   ortaya  konur  ve  ikici  aşamada  bu  sentezler  üretilecek  mal  ve hizmetlere   paylaştırılarak  ikincil  kapasite  sentezi  belirlenir.

 Miktar  acısından  ele  aldığımızda  kapasite  türleri  şunlardır:[4]

1. Kuramsal  Kapasite: Bir  işletmenin  belirli  bir  zaman  dilimi  içinde  sahip  olduğu üretim  öğelerinin  üretme  yeteneklerini  tam  kullanması  ile  elde  edebileceği  istenilen nitelikteki  mal  ve  hizmet  miktarıdır.

Bu  kapasite  belirlenirken  duraklama,  gecikme,  bakım-onarım  gibi  nedenlerle üretimde  herhangi  bir  kesilmenin  olmayacağı,  üretim  zamanının  toplamından yararlanılacağı  kabul  edilir. Soyut  bir  kavram  olup  ulaşılması  oldukça  zordur  ulaşılmasındaki  güçlüklere  rağmen  kurumsal  kapasitenin  bilinmesi  üretim  öğeleri  ve ararlarından  en  iyi  biçimde  yararlanma  konusunda  işletme  yönetimine  yol  göstermesi bakımından  yararlıdır.

2. Kullanılabilir  Kapasite: Bir  işletmenin  belirli  bir  zaman  dilimi  içerisinde  sahip olduğu  üretim  öğelerinden  bekleme,  gecikme,  bakım -onarım  vb.  nedenlerle  oluşanca üretim  kesilmeleri  düşüldükten  sonra  kalan  üretim  yeteneğinin  tam  kullanımı  ile  elde edebileceği  istenilen  nitelikteki  mal  ve  hizmet  miktarıdır.

3. Kullanılan  Kapasite: Bir  işletmenin   belirli   bir  zaman  dilimi  içerisinde  sahip olduğu  üretim  öğelerinden  belirli  paylar  düşüldükten  sonra  kalan  üretim  yeteneğinin  tam kullanılamaması  sonucu  istenilen  nitelikteki  mal  ve  hizmet  miktarıdır.

      4. Atıl  Kapasite: Kullanılabilir  kapasite  ile  kullanılan  kapasite  arasındaki  farka  eşit olan  kapasitedir. Satış  koşularının  elverişsizliği,  sipariş  yetersizliği  gibi  sebeplerden  dolayı işletme  kullanabileceği  kapasitenin  altında  üretim  yaparsa  atıl  kapasite  oluşur. Atıl kapasite  piyasa  koşuları,  kar  marjının  düşmesi  gibi  nedenlerle,  kullanılabilir  kapasitenin yararlanılmayan  bölümü  olup,  teknik  bakımdan  elde  edilebilir  üretim  ile  elde  edilen üretim  arasındaki  farktır. İşletmelerde  insan,  üretim  araçları  ve  işyerlerinin  kapasiteleri hesaplanabilir. Bir  iş  sisteminin   kapasiteleri,   belirli  görevlerin  yerine  getirilmesine ve  nitel, nicel  olarak  tanımlanır.[5] Şekil 1.1 ‘de  nitel  ve  nicel  kapasite   karakteristikleri görülmektedir.   

1.2. KAPASİTE  GEREKSİNİMİ  ve  KAPASİTE  VARLIĞI

            Kapasite  gereksinimi,  görevlerin  yerine  getirilmesi  için  nitel  ve  nicel  açıdan  gerekli  kapasitedir. Kapasite  varlığı  görevlerin  yerine  getirilebilmesi  için  yararlanmaya hazır  kapasitedir. Kapasite  gereksinimi   ve  kapasite  varlığının  büyüklükleri   genellikle  farklı  olur. Gereksinimin  varlığı  ne  derece  karşılandığı,  gereksinimle  varlığın karşılaştırılması  ile  saptanır.[6]

1.3. 1.3.  KAPASİTE  EKONOMİSİ

Kapasite  ekonomisi  görevlerini  yerine  getirebilmesi  için  gereksinim  duyulan  kapasitelerin,  gerekli  nitelik  ve  sayıda,  zamanında  ve  gereken  yerde  kullanıma  hazır tutabilmek  için  zorunlu  olan  tüm  planlama  ve  yöneltim  görevlerini  kapsar.

Kapasite  planlaması, talebi  karşılamak  için  üretim  kaynaklarının  seviyelerini ayarlama  çalışmalarını  içermektedir. Gerek  talebin  zamanla  artması  ve  gerekse  mevcut  iş merkezlerinin  ekonomikliğini  doldurmasıyla,  kaynakların,  istenilen   zaman   ve  miktarda üretimi  gerçekleştirecek  hazır  bulunması  gerekmektedir. İş  merkezlerinin  ürün  talebini zamanında  karşılayacak  şekilde  hazır  bulundurulması  amacıyla  yapılan  çalışmalar. Kapasite Planlaması  faaliyetleri  olarak  tanımlanabilir.

Genel  olarak  kapasite  planlama  süreci;

··      Talebin  kestirilmesi

·· Bu  kestirmelerin,  fiziksel  kaynakların  kapasite  gereksinimlerine  dönüştürülmesi

··Gereksinimlere  bağlı  olarak  seçilebilir  kapasite  planlarının  üretilmesi

··Seçilebilir  planların  ekonomik  analizi  ve

··En  iyi  planın  seçilmesi

aşamalarından  oluşmaktadır.

Kapasite  planlaması   faaliyetleri,  planlama  uzayı  süresine  bağlı  olarak  farklılıklar gösterebilir. Kapasite  planlaması,  kısa  süreli  tezgah  çizelgelemesi  faaliyetlerini  içerdiği  gibi yatırım  gerektiren  ve  uzun  süreyi  kapsayan  faaliyetleri  de  içerebilir.

     Kapasite  ekonomisinin  iki  tür  görevi  vardır;

                  1. Planlama  görevleri,

·      ·      Kapasite  gereksinim  planlaması

·      ·      Kapasite  varlığı  planlaması

·      ·      Planlamada   kapasite  dengeleme

·      ·      Kapasite  kullanım  planlaması

·      ·      Kapasite  tedarik  planlaması

·      ·      Kapasite  koruma  planlaması

·      ·      Kapasite  serbest  bırakma  planlaması

1.                                     2. Yöneltim  görevleri;

·      ·      Kapasite  gereksiniminin  belirlenmesi

·      ·      Kapasite  varlığının  belirlenmesi

·      ·      Yöneltimde  kapasite  dengeleme

·      ·      Kapasite  kullanım  yöneltimi

·      ·      Kapasite  geliştirme  yöneltimi

·      ·      Kapasite  koruma  yöneltimi

1.4. İNSAN  GÜCÜ  KAPASİTESİ

Üretim  plan  ve  programlarının  hazırlanmasında  makine  ve  insan  gücü  kapasiteleri ayrı  ayrı  hesaplanır. Makine  gücünün  ağırlık  taşıdığı  bir  fabrikada  makine  kapasitesi  öne geçer. Otomatik  veya  yatırım  değeri  çok  yüksek  makinelerin  kullanılmasında  insan  gücü ikinci  planda  kalır. İnsan  gücü  planlamasında  temel  veriler;  talep,  stok  politikası,  makine kapasitesi,  yasal kısıtlamalar,  personel  politikası  ve  zaman  standartlarıdır. Bunlar  arasında öncelikle  ele  alınması  gereken  taleptir. Diğer  verilerde  talebe  göre  ayarlama  yapma olanakları  araştırılabilir.[1]

Çeşitli  mamullerin  üretildiği   bir  sistemde,  her  mamulün  gelecekteki  talep tahminleri   esas   alınarak,  imalat  süreleri  ve   buradan  da  işgücü  ihtiyacı  hesaplanır. İşgücü   için  ölçü;  işçi sayısı,  adam-saat,   eşdeğer  mamul   miktarı  veya  işletme  için  başka kriter  olabilir. İşçi  sayısına  göre  yapılan  hesaplamada  aylara  göre  beliren  ihtiyaçlar (Şekil:2.1) deki  gibi  grafik  olarak  gösterilir. Planlamacı  için  asıl  sorun,  çalışma düzenindeki  kapasitenin  üstünde  ve  altında  kalan  alanları   minimum  yapacak  çareleri araştırmak  ve  bunu  en  ekonomik  yoldan  gerçekleştirmektir. İşgücü  ihtiyacının  yıl  boyunca  mümkün  olduğu  kadar  az  değişim  göstermesini  sağlamak  için;  stoklama,  fazla mesai,  işçi  alıp  çıkarama,  vardiya  sayısını  artırma  ve  diğer  alternatiflerden  birkaçının uygun  oranlarda  kombina  edilmesinin  üzerinde  durulmalıdı

.5. 1.5. PERSONEL  VARLIĞININ  HESAPLANMASI

            Personel  varlığı,  görevlerin  yerine  getirilmesi  için  nitel  ve  nicel  olarak  hazır bulunan   personel  kapasitesidir. Personel  varlığı,  işletmede  iş  gören  olarak  çalışan insanlardan   oluşur. Personel   varlığı   planlanmasında,   işletme  görevlerinin  uygulanabilmesi için,  her  dönemde  orta-uzun  vadeli  olacak   çalıştırılacak  insanların  sayı  ve   nitelikleri saptanır.

Personel  varlığının  belirlenmesi,  yöneltim  çerçevesi  içinde  yapılır. Bunun  için,  yakın  gelecekteki  dönemlerde  hangi  özelliklerde  ve  kaç  kişinin  hazır  bulunması  gerektiği saptanır.Personel  planlaması  ve  yöneltiminin  bakış  açısından  yararlanılmayan  personel varlığının   kapsamını   belirleyen  iki  faktör  arasında  ayırım  yapılması  gerekir:[2]

a ) Personelin,  işletmeci  saptanmış  bulunan,  çalışma  süresi  içinde  izin  ve   hastalık gibi  devamsızlığı.

b ) Aksama  nedeniyle  ve  kişisel  nedenlerden  dolayı  görevin  yerine  getirilmesine uzun  süre  ara  verme;  örneğin,  uzun  süre  elektrik  kesilmesi  veya  işletme  doktorunda uzun  süren  muayene  gibi.

1.5.1. İnsanın  Kuramsal  Kapasitesinin  Hesaplanması

 İnsanın  kuramsal  kapasite  varlığı,  işletmece  saptanan  dönem  başına  çalışma süresinden  bulunur. Vardiya  başına  çalışma  süresi  dikkate  alınınca,  insan  kapasitesi  (1)’de ki  bağıntıyla  gösterilebilir;

q_KV=                                                                           (1.1)

q_KV           İnsanın kuramsal kapasite varlığı

As_i                i vardiyasındaki çalışma süresi

 n               Bir dönemdeki vardiya sayısı

Bu  durumda,  bir  personel  gurubunun  kuramsal  kapasite  varlığı  da,  insan  gücü kapasitesine  bağlı  olarak  (1.2)  bulunur;

Q_KV = _KV                                                                                                 (1.2)

 Q_KV                    Bir personel grubunun kuramsal kapasite varlığı

q_KVi           İnsanın kuramsal kapasite varlığı

 Z_m                      Bir personel grubundaki insan sayısı

          Bir insanın,  işletmece  saptanmış  çalışma  süresi,  dönemin  her  iş   gününde  aynı  ise;

q_KV = AT . AP                                                                      (1.3)

Ayrıca  işletmece  saptanan  çalışma  süreleri  bir  personel  grubunun  tüm  elemanları için  bir  dönemin  her  iş  gününde  aynı  ise  grupsal  kapasite  varlığı

Q_KV = Z_M . AT . AP                                                             (1.4)

biçimini   alır. Bu  iki  denklemdeki   sembollerin  anlamları  aşağıda  gösterilmiştir.

 

AT             Günlük çalışma süresi

AP              Dönem başına işgünü sayısı

Z_m                   Bir personel gurubundaki insan sayısı

     1.5.2. İmalatta  Devamsızlık  Varlığının  Saptanması

 Devamsızlık  varlığı,  insanın  devamsızlığı  nedeniyle  ortaya  çıkan  yararlanılamayan kapasite  varlığıdır. Bu  miktar,  bir  dönemdeki  insanın  işletmece  saptamış  çalışma süresinde,  işe  gelmediği  zamanların  toplamından  elde  edilir. İşletmedeki  personel kayıtlarından  yararlanılarak  tek  tek  çalışanların  ve  grupların  devamsızlık  varlıkları saptanabilir. Çalışanların  tek  olarak  devamsızlıkları  toplamı  (q_DV)   ve  bir  personel grubunun  devamsızlık  varlığı  (Q_DV),  (4)  ve  (5)’ deki  bağıntılarla  gösterilebilir.

q_DV = _DZi                                                                                      (1.5)

Q_DV  = _DVi                                                                                                                    (1.6)

T_DZi               Devamsızlık zamanı

  n              İnsanın bir dönemde işe gelmediği zamanların sayısı

 Z_m               Bir personel grubundaki insan sayısı

q_DVi                 İ kişinin devamsızlık varlığı

1.5.3. 1.5.3. İmalatta  Yararlanılmayan  Kapasite  Varlığının  Saptanması

  Bir  kişinin  yararlanılmayan  kapasite  varlığı,  dönemin  çalışma  süreleri  içinde  o kişinin  görev  dışında  bulunduğu  (T_GD)  ve  işletmenin  tatil  olduğu  (T_Tz )  zamanların toplamından  elde   edilir.asalara,  toplu  sözleşmelere  ya  da  işletme  içi  antlaşmalara  göre  veya  başka nedenlerden  dolayı  olarak  işletmenin  tümünde  veya  bazı  kısımlarında  çalışmaya  ara verilen  zamanlar,  işletme  tatili  olarak  adlandırılır. İşletme  tatili  zamanları,  yararlanılmayan   varlığı   kapsamına   ancak   kuramsal   kapasite  varlığı  içerisinde  yer  almışlarsa  katılabilir.

Belirlenmiş   mesai  saatleri  içinde,  görevlerin  yerine  getirilmesi  için  kendisinden uzun  süre  yararlanılması  veya  işletme  tarafından  mümkün  olmayan  insan  görev  dışı sayılır. Örnek  olarak;  hastalıklar,  kazalar,  yılık  izinler,  geliştirme  eğitimlerine  katılmalar, sipariş  yetersizliği.

İnsan  kısa  süreli  olarak  görev   dışı   kalmışsa,   bu   akış   türü,  aksama  ve  kişisel nedenli  ara  verme  ile  kesişir. Görev  dışı  kalma  ile  aksama  nedeniyle  ara  verme arasındaki   zaman  sınırı,  iletme  tarafından   saptanmalıdır.[3]ir  insanın  ve  bir  grubun  yararlanılmayan  kapasite  varlığı  yukarıda  açıklanan ilişkiler  dikkate  alınarak  (7)  ve  (8)‘de  ki   formüllerle  hesaplanabilir.

q_YV = _GDi + _TZj                                                                                           (1.7)

Q_YV = q_YVi                                                                                                           (1.8)

q_YV                    Bir kişinin yararlanılmayan kapasite varlığı

T_GDi                  Yaralanılmayan zaman

  n                      Kişinin dönem başına yararlanılmayan zaman sayısı

T_TZi                   İşletme tatil zamanı

  k                İşletmenin dönem başına tatil olduğu zaman

Q_YV                   Bir personel grubunun yararlanılmayan kapasite varlığı

 Z_m                      Bir personel grubundaki insan sayısı

     1.5.4. Gerçek  Kapasite  Varlığının  Saptanması  Bir  insanın  ve  bir  grubun kapasite  varlıkları  kuramsal  kapasitelerinden yaralanılmayan  kapasitelerinin  çıkarılmasından  bulunur. Bir  insanın  gerçek  kapasite varlığı (q_GV)  ve  bir  grubun  gerçek  kapasite  varlığı  (Q_GV)  aşağıdaki  gibi  formüle  edilebilir;

q_GV= q_KV -q_YV                                                                                         (1.9)

Q_GV = Q_KV -  Q_YV                                                                                   (1.10)

1.6. KAPASİTENİN  ÜRÜN  CİNSİNDEN  BELİRLENMESİ  

Üretim  sisteminin  kapasitesi,  genellikle,  üretilen  ürün  cinsinden  belirlenebilir. Tek ürünün  tek   iş  merkezlerinde  üretildiği  iş  merkezlerinde  kapasite  kolayca  saptanabilir. Bir iş   merkezinin  birim  sürede  üretebileceği  sağlam  ürün  miktarı,  P_s,

P_p = P_t . E                                                                             (1.11)

P_s = (P_t . E) . (1-q)                                                              (1.12)

ifadesiyle hesaplanabilir.

            P_t           İş merkezinin teorik üretim hızı,

            E             İş merkezinin verimliliği(%)

P_p           İş merkezinin pratik üretim hızı

q             İş merkezinin bozuk ürün üretme hızı

Üretimde  kullanılan  iş  merkezi  sayısı  birden  çok  ise,  sistemin,  ürün  cinsinden kapasitesini  belirlemek  ya  imkansız  ya  da  çok  zordur. Atölye  tipi  üretim  sistemlerinde, hangi  iş  merkezinin  darboğaz   yaratabileceği  gözlenebilirse  de  bu  iş  merkezinin kapasitesinin  artırılması  ile  diğer   iş  merkezlerinde  darboğaz   oluşumu  başlayacaktır. Bu gibi  durumlarda  benzetim  tekniğinin  kullanılması  uygun  bir  çözüm  yaklaşımı  olabilir İşleme  göre  yerleşimin  yapıldığı  üretim  sistemlerinde  ise,  üretim,  ardarda  yerleşmiş  iş merkezlerinde  yapılabildiğinden,  sistemin  kapasitesi  daha  kolay  tespit  edilebilir.

1.7. KAPASİTE  DAĞITIMI

            Başta  talep  olmak  üzere  çeşitli  verilere  dayanarak  yapılan  kapasite  ihtiyaç tahminleri  daha  sonra  detaylandırılır. Üretim  programları  her   iş  istasyonlarında    yapılacak işleri  belirtecek  şekilde  düzenlendiğinden,  makine  ve  insan  gücü  kapasite  planlamasında  da  aynı  derecede  ayrıntıya  inilmesi  zorunludur. Kapasitelerin,  üretim  programını gerçekleştirecek   biçimde  dağıtılmasına  yükleme  denir.[1]

  1.8. İŞÇİ  SAYISININ VE  KAPASİTELERİNİN  BELİRLENMESİNDE DİKKAT  EDİLECEK  HUSUSLAR

·      ·      Aylık  mesai  sürelerinin  değişkenliği: Bir  ay  içindeki   iş  günü  sayısı,  hafta sonu  ve  diğer  tatil  günleri  sayısının   değişik  olması  nedeniyle  sabit  değildir. Yıllık  toplu izinlerin  de   özellikle  yaz  mevsiminin  birkaç  ayı  içine  sıkıştırdığı  düşünülürse,  normal işgünü  sayısının  aydan  aya  bu  değişimi  göz  önüne  alarak  aylara  dağıtmak  ve  stoklamaya gitmek  yerinde  olur. Aksi  halde  işçi  sayısının  aydan  aya  ayarlanması  zorunluluğu  gibi pratik   olmayan  bir  durumla  karşılaşılır.

·      ·      Fiilen  çalışan  işçi  ile  bordroda  gözüken  işçi  sayıları  arasındaki  fark: Fabrikalarda,  özellikle  ağır  endüstri   dalında  hiçbir  zaman  %100  değildir. Yıllık  izinler, hastalık,  ve  mazeret  izinlerinin  de  işçi  sayısı  hesaplanırken   göz  önünde  bulundurulması gerekir.

                   ·      ·      İşçi  devri: Ülkedeki  işsizlik  durumuna,  coğrafi  konuma,  iş  koşullarındaki çalışma  şartlarına  ve  işveren  personel  politikasına  bağlı  olarak  işçinin  bir  kısmı  işten ayrılır. Hızla  endüstrileşen  veya  mevsimlik  tarım  işçisine  ihtiyaca  duyulan  bölgelerde  ve ağır  işlerde  işçi  devri  oranı  yüksektir.

·      ·      Çalışma  verimindeki  dalgalanmalar: Malzeme  tedarikindeki  aksamalar,  makinelerin  beklemedik  arızaları,  iş  akışındaki  tıkanıklıklar  ve  nihayet  işçinin  fizik  gücü ile  çalışma  isteği  verimin  dalgalanmasına   neden  olur. Bu  durum  kağıt  üzerinde hesaplanan  işgücü  ihtiyacına  bir  miktar  ekleme  yapılmasını  gerektirir. 

·      ·      Çalışma  temposu: İşlem  süreleri  normal  zamana   çeşitli  toleranslar  eklenerek bulunur. Standart  zamanlar  normal  tempoda  çalışıldığı  varsayımına  göre  hesaplanılır.

·      ·      Kalite  düzeyi: Kalite  dizaynının  yapılmış  olması  ve  kontrol  faaliyetlerinin  etkin biçimde  yürütülmesi  ıskarta  ve  bozuk  mamul  oranlarını  azaltır. Aksi  halde,  imalat  tipinde bağlı  olan  bu  kayıpların  toplam  üretimdeki  payı  artacaktır. Bozuk  mamuller  düzeltilmek üzere  imalata  geri  gönderilir  veya  doğrudan  ıskartaya  ayrılır. Her  iki  durumda  da hesaplanandan  daha  fazla  işçiliğe  ihtiyaç  duyulacağı  aşikardır.

·      ·      Vardiya  etkisi: Normal  mesai  saatleri  dışında  kalan  vardiyalarda,  özellikle  23-07  saatleri  arasında  çalışma  veriminin  ve  temposunun  normalin  altında  kaldığı bilinmektedir. İki  veya  üç  vardiya  düzenine  göre  çalışan  fabrikalarda  normal  şartlar  için hesaplanan  süre  ve  işgücü  ihtiyaçlarının  bu  yönden  gelen  kayıplara  göre  düzetilmesi gerekir.

·      ·      Yedek  işgücü  ihtiyacı: Bütün  olumsuz  faktörlerin  etkileri  göz  önüne  alınarak yapılan  eklemelere  rağmen,  üretim  esnasında  ortaya  çıkan  beklemedik  arızalar  mevcut işgücünün  yetersiz  kalmasına  yol  açabilir. Bunu  önlemek  amacıyla  üretim  hattının  kritik noktalarında,  ihtiyaç  anında  derhal  devreye  girebilecek  yedek  ekipler  bulundurulur.

 

ANA SAYFAYA DÖNÜŞ      BİTİRME ANA SAYFAYA DÖNÜŞ