ปัญหาการแบ่งแยกดินแดนในประเทศอินโดนีเซีย  เป็นปัญหาซึ่งกำลังเกิดขึ้นอยู่ในปัจจุบัน   ปัญหานี้อาจส่งผลกระทบต่อความมั่นคงในระดับภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้     และส่งผลกระทบต่อประเทศไทยได้ในที่สุด       ดังนั้นในการศึกษาถึงประวัติความเป็นมาของปัญหา    วิเคราะห์หาสาเหตุ   และมูลเหตุประเด็นหลักที่นำมาซึ่งปัญหาการแบ่งแยกดินแดนดังกล่าว    น่าที่จะทำให้เกิดประโยชน์ต่อสังคมไทยเป็นอย่างยิ่ง     ทั้งนี้ก็เพื่อการเตรียมพร้อมที่จะรับผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น   อีกทั้งยังอาจเป็นตัวอย่างที่ประเทศไทยเราจะได้นำมาศึกษาวิเคราะห์     เพื่อหาหนทางป้องกันมิให้เกิดการแบ่งแยกดินแดนขึ้นในประเทศไทยได้

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ในห้วงปี พ.ศ. 2542 นี้สถานการณ์ต่าง ๆ ได้ทำให้คนไทยรู้จักกับประเทศอินโดนีเซียมากขึ้น     ข่าวปัญหาเศรษฐกิจที่เกิดในอินโดนีเซีย, ข่าวการลงจากอำนาจของประธานาธิบดีซูฮาร์โต   ซึ่งอยู่ในอำนาจนานถึง  32  ปี   และข่าวการลงประชามติของชาวติมอร์ตะวันออก  เพื่อขอแยกตัวออกจากประเทศอินโดนีเซีย   ได้กระตุ้นให้คนไทยสนใจประเทศนี้ยิ่งขึ้น    และเมื่อเกิดความวุ่นวายในติมอร์ตะวันออก   จนต้องมีการจัดกองกำลังเข้าไปรักษาสันติภาพ   โดยมีทหารไทยรับหน้าที่เป็น  รองผู้บัญชาการกองกำลังนานาชาติในติมอร์ตะวันออก ( International Force in  East   Timor,   INTERFET )   รวมทั้งได้มีการจัดกำลังทหารไทยเข้าไปปฏิบัติหน้าที่เป็นจำนวนมาก   ยิ่งทำให้ทั้งนักการทหาร,  นักวิชาการ,   นักการเมือง    และประชาชนผู้สนใจทั่วไป    ได้เพิ่มความสนใจในประเทศอินโดนีเซียเป็นอย่างมาก   ต่อมาเราได้รับทราบข่าวคราวของปัญหา  การขอแบ่งแยกดินแดนเพื่อปกครองตนเองของอาเจห์   ซึ่งเป็นเขตปกครองพิเศษเขตหนึ่งของอินโดนีเซีย   โดยได้เห็นถึงการประท้วงใหญ่ของประชาชนโดยทั่วไป   ได้เห็นผู้นำกองกำลังติดอาวุธของกลุ่มต่อต้าน     ออกมาให้สัมภาษณ์ต่อสื่อมวลชน   ได้เห็นถึงความสูญเสียที่เกิดจากการสู้รบของทั้งสองฝ่าย      ในประเด็นหลังนี้ทำให้เราต้องฉกคิดที่จะศึกษาปัญหาของอินโดนีเซียนี้ให้มากขึ้นกว่าเดิม 

นอกเหนือจากปัญหาที่อาเจห์   ผู้ที่สนใจข่าวสารก็จะได้รับทราบว่า  มีอีกหลายพื้นที่ด้วยกันที่มีแนวโน้มว่า  จะขอแยกตัวออกจากอินโดนีเซีย  มีทั้งที่มีกองกำลังติดอาวุธแล้ว  และยังไม่มี    เช่น  มีการก่อความวุ่นวายขึ้นในเมืองอัมบน (Ambon) เมืองท่าเรือสำคัญในรัฐมาลูกู (Maluku)  ซึ่งอยู่ในส่วนตะวันออกของประเทศ ระหว่างเกาะสุราเวสี (SuLawesi) , เกาะมินดาเนา (Mindanao)  กับเกาะนิวกินี (Newguinea)   และยังมีกองกำลังติดอาวุธที่พยายามต่อสู้เพื่อแยกรัฐอิเรียนจายา (Irian Jaya)   หรือความพยายามแยกตัวออกของ รัฐสุราเวสีใต้  (Sulawesi  Selatan)  ที่มีเมืองอูจุงบันดัง (Ujung Pandang) หรือที่มีชื่อในอดีตว่า มากัสซ่า (Makassa)   อันเป็นเมืองศูนย์กลางการปกครองของรัฐนี้    เรื่องดังกล่าวดูจะเป็นปัญหาหนักอกของผู้นำอินโดนีเซียเป็นอย่างยิ่ง    ในการที่จะตัดสินใจทำอย่างไรต่อไป   ทั้งนี้การตัดสินใจยอมให้ที่ใดที่หนึ่งแยกออกไป   ก็จะมีผลต่อการเรียกร้องในที่ต่อ  ๆ  ไปที่จะขอแยกดินแดนของตนออกจากอินโดนีเซีย     และเมื่อไม่ยอมก็จะมีผลให้เกิดความรุนแรงขึ้นมาได้   รวมทั้งในการใช้กำลังเข้าปราบปราม  ก็จะทำให้ถูกประณามจากนานาชาติ  อีกทั้งอาจจะถูกแทรกแซงได้ในที่สุด 

เกิดคำถามขึ้นว่า ทำไมจึงเกิดปัญหาการแบ่งแยกดินแดนขึ้นในประเทศอินโดนีเซียนี้          ทั้งที่ปัญหานี้เราไม่ค่อยที่จะได้ยินข่าวมาก่อนเลย    โดยเฉพาะในห้วงที่ประธานาธิบดีซูฮาร์โตอยู่ในอำนาจ   หรืออาจเป็นเพราะประชาชนถูกกดขี่มานาน  จึงเกิดการระเบิดขึ้น ?  การตอบปัญหานี้คงจะไม่ดีนักที่เราจะด่วนสรุปว่า  เป็นเพราะอะไร   ข้อมูล   และการวิเคราะห์ต่าง ๆ ในบทความนี้    อาจจะช่วยให้ตอบคำถามได้อย่างมีเหตุผล   ด้วยการศึกษาถึงประวัติศาสตร์ในบางส่วน        ของการก่อกำเนิดประเทศอินโดนีเซีย    และสภาพแวดล้อมต่าง ๆ โดยทั่วไปของประเทศนี้   ไม่ว่าจะเป็นทางด้านประชากร  ด้านภูมิศาสตร์   ด้านการเมือง  เศรษฐกิจ  และด้านสังคมจิตวิทยา  เพื่อที่จะได้สรุปออกมาว่า     มีปัจจัยอะไรบ้างที่ผลักดันให้เกิดปัญหาการแบ่งแยกดินแดนขึ้นมา  และเราจะมาลองวิเคราะห์ว่า    กำลังเกิดอะไรขึ้นกับ   ประเทศอินโดนีเซีย  อีกทั้งในอนาคตอันใกล้นี้ ประเทศอินโดนีเซียจะเป็นอย่างไร

 

สภาพโดยทั่วไปของปัญหา

ปัญหาการแบ่งแยกดินแดนนั้น     เป็นปัญหาในรูปแบบหนึ่งของการก่อความไม่สงบ ( ตามคำจำกัดความของคำว่า  การก่อความไม่สงบ (Insurgency)  ที่ได้ให้ไว้ในคู่มือราชการสนาม ว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการก่อความไม่สงบ  ( รส. 100 - 20 )  พ.ศ. 2540  ที่กล่าวไว้ว่า  “ การก่อความไม่สงบ  คือ  การเคลื่อนไหวของขบวนการที่มุ่งประสงค์จะล้มล้างอำนาจรัฐที่มีอยู่เดิม   เป้าหมายอาจจำกัดเพียงแยกตัวออกจากการควบคุมของรัฐ  จนถึงการเข้ายึดอำนาจรัฐ  และเข้าแทนที่รัฐบาลปัจจุบัน  โดยการใช้การบ่อนทำลายและการต่อสู้ด้วยอาวุธ  ซึ่งมีระดับความรุนแรงที่ยังไม่ถึงขั้นสงครามการเมือง “ )  ดังนั้นในการที่จะวิเคราะห์เพื่อค้นหาสาเหตุของปัญหา   จะได้ใช้ทฤษฎี และหลักการในการก่อความไม่สงบมาใช้ในการวิเคราะห์   โดยจะศึกษาไปถึง  ปัจจัยด้านประวัติศาสตร์, ปัจจัยทางด้านประชากร,  สภาพทางด้านภูมิศาสตร์,  ด้านการเมือง,  ด้านเศรษฐกิจ  และด้านสังคมจิตวิทยา  มาเป็นประเด็น หรือปัจจัยหลักในการพิจารณา  และในการพิจารณาจะเน้นหนักไปที่   ปัจจัยปัญหาภายในประเทศเป็นหลัก   สำหรับปัจจัยปัญหาจากภายนอกประเทศนั้น   จะไม่นำมากล่าวในที่นี้

ประวัติศาสตร์ของประเทศอินโดนีเซีย    หลักฐานทางประวัติศาสตร์ในปัจจุบัน   ทำให้เกิดทฤษฎีที่น่าเชื่อถือได้ว่า       ได้มีมนุษย์อาศัยอยู่ในดินแดนที่เป็นอินโดนีเซียปัจจุบันตั้งแต่เมื่อ  4000  ปี  ก่อนคริสต์ศักราช  ต่อมาได้มีการอพยพของพวกมองโกลอยด์ (Mongoloid) มาจากเอเชีย   และพวกอินโดอาเรียน   (Indo – Arians)   มาจากเอเชียใต้  ลงมาแต่งงานปะปนกับชนพื้นเมืองเดิม   จนเกิดเป็นคนอินโดนีเซียในปัจจุบัน ต่อมาได้มีอารยธรรมทางด้าน  ศาสนา,    และภาษา   ที่มีศูนย์กลางอยู่ที่ประเทศอินเดียเข้ามาเผยแพร่       โดยในห้วงคริสต์ศตวรรษที่  1 – 13  เป็นห้วงที่อาณาจักรต่าง  ๆ   ในบริเวณนี้เช่น  อาณาจักรกันโตลิม(Kanto Lim) ในเกาะสุมาตรมาตอนใต้, อาณาจักรศรีวิจายา (Crivijaya) ในเกาะสุมาตราตอนใต้  และอาณาจักรชัยเลนดา (Cailendra) ในเกาะชวา  ได้รับเอาศาสนาพุทธ  และภาษาสันสกฤตเข้ามา   ในขณะที่อาณาจักรกูไต  (Kutai)  ในเกาะบอร์เนียว  ได้รับเอาศาสนาฮินดูเข้ามา  นอกจากนี้ยังมีอีกหลายอาณาจักร  เช่น  ฆาลุห์(Galuh), กาโนมัน (Kanoman),  กูนิงงัน (Kuningan),   ปาจาจารัน (Pajajaran),  ตาลูมาเนการา (Taruma Negara),   กาวาลี  (Kawari)  และปาละห์ยางันซุนดา (Palahjangtan  Sunda)    ซึ่งอยู่ในเกาะชวา  เป็นต้น   แต่ละอาณาจักรนั้นปกติจะแยกเป็นอิสระต่อกัน    ต่อเมื่อมีอาณาจักรใดที่มีความเข้มแข็งก็จะรวบรวมขึ้นเป็นอาณาจักรใหญ่ได้  เช่น  อาณาจักรศรีวิจายา    ที่สามารถรวบรวมอาณาเขตได้เกือบเท่าอินโดนีเซียในปัจจุบัน   อย่างไรก็ตามตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่  13  อาณาจักรศรีวิจายาก็เสื่อมถอยลง   ในขณะที่อาณาจักรมาจาปาฮิต   (Majapahit)  ที่มีศูนย์กลางอาณาจักรอยู่ที่เกาะสุมาตราเช่นกัน  ได้ขยายอิทธิพลจนสามารถปราบอาณาจักรศรีวิจายาลงได้   และได้ขยายอาณาเขตออกไปเทียบเท่ากับประเทศอินโดนีเซียในปัจจุบัน    ในยุคอาณาจักรมาจาปาฮิตนี้   ศาสนาอิสลามได้แพร่ขยายออกไปแทนที่ศาสนาพุทธของอาณาจักรศรีวิจายา

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

อาณาจักรมาจาปาฮิตยิ่งใหญ่ได้ไม่นานนัก  ถึงประมาณคริสต์ศตวรรษที่  15  อาณาจักรต่าง ๆ ก็แยกตัวออกเป็นอิสระ  นอกจากนี้ยังได้ก่อกำเนิดอาณาจักรใหม่ ๆ ขึ้นมา  เช่น   อาณาจักรกั้ว (Goa)  และอาณาจักรโบเน้ (Bone)  ในเกาะสุลาเวสีตอนใต้  กับอาณาจักรเตอร์นาเต้  (Ternate)   และติโดเร้(Tidore)  ในมาลูกู (Maluku)  ห้วงนี้ศาสนาอิสลามได้เผยแพร่    จนครอบคลุมไปทั่วพื้นที่   กระทั่งการเข้ามาของฮาลันดา  ( เนเธอร์แลนด์ ) ในคริสต์ศตวรรษที่  16  ได้ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างมากมาย   ดินแดนที่เป็นอินโดนีเซียในปัจจุบันนี้  ได้ถูกรวบรวมขึ้นอีกครั้ง  โดยการเข้าครอบครองเป็นอาณานิคมส่วนหนึ่งของฮอลันดา   ด้วยวิธีการยุยงให้แต่ละอาณาจักรเดิมในบริเวณนี้ต่อสู้กันเอง   และมีกองกำลังของฮอลันดาเข้าช่วยฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง   รวมทั้งเข้าแทรกแซงกิจการของอาณาจักรที่เข้าช่วย  ส่งผลให้ฮอลันดาสามารถครอบครองอินโดนีเซียได้ในที่สุด   ในช่วงของการครอบครองของฮอลันดา   ศาสนาคริสต์ก็ได้เข้ามาเผยแพร่และมีอิทธิพลในบางพื้นที่   นอกจากนี้แล้วในการปกครอง  ฮอลันดาได้พยายามที่จะให้เกิดความแตกแยกกันในแต่ละอาณาจักร   ทั้งนี้ก็เพื่อให้เกิดความง่ายในการปกครอง 

ด้วยปัญหาสงครามในยุโรป   ก็ได้ทำให้อังกฤษเข้ามาครอบครองดินแดนแห่งนี้  ในห้วงเวลาสั้น ๆ ตั้งแต่ ปี  ค.ศ. 1814 – 1815    อินโดนีเซียกลับมาเป็นอาณานิคมของฮอลันดาอีกครั้งหลังปี  ค.ศ. 1815     ห้วงเวลานี้เองที่ฮอลันดาได้พยามยามกอบโกยทรัพยากรธรรมชาติ  จากประเทศอาณานิคมของตน  เพื่อนำไปพัฒนาอุตสาหกรรมในประเทศแม่    จนอาณาจักรในแต่ละพื้นที่ของอินโดนีเซียเกิดความไม่พอใจ   และได้เกิดความพยามยามที่จะต่อสู้เพื่อเอกราชมาตั้งแต่ต้นคริสต์ศตวรรษที่  19  แต่ไม่ประสบความสำเร็จอันเนื่องมาจากความล้าสมัยของอาวุธ  และประสิทธิภาพของผู้นำกู้ชาติ   จนกระทั่งประมาณปี  ค.ศ 1927  เป็นต้นมา   ได้มีการก่อตั้ง     และรวบรวมขบวนการกู้ชาติขึ้นมาในประเทศอินโดนีเซีย  อีกทั้งยังมีการก่อตั้งภาษาอินโดนีเซียขึ้นมา  และสัญญาที่จะร่วมกันต่อสู้เพื่อเอกราช           และเป็นประเทศเดียวกันของผู้นำในแต่ละพื้นที่  ผู้นำในห้วงเวลาดังกล่าวนี้ที่เรารู้จักกันดีก็คือ  อดีตประธานาธิบดี    ซูการ์โน      และอดีตรองประธานาธิบดี  โมฮัมมัด  ฮัตตา  ซึ่งเป็นประธานาธิบดี  และรองประธานาธิบดีคนแรกของอินโดนีเซีย      เมื่อเกิดสงครามโลกครั้งที่สองขึ้น    ในดินแดนนี้ได้ถูกยึดครองโดยญี่ปุ่น   โดยเหตุผลประการหนึ่ง  ที่ญี่ปุ่นประกาศต่อคนอินโดนีเซียในการบุกยึด    ก็คือ  ช่วยกู้ชาติให้กับชาวอินโดนีเซีย   ต่อมา  เมื่อญี่ปุ่นแพ้สงครามได้เกิดสูญญากาศแห่งอำนาจในการปกครองประเทศขึ้น    อดีตประธานาธิบดีซูการ์โน   ถือว่าเป็นโอกาสอันดี  จึงได้ทำการประกาศอิสระภาพในวันที่  17  สิงหาคม  ค.ศ. 1945  ซึ่งอินโดนีเซียถือว่าเป็นวันชาติของตนมาจนถึงปัจจุบัน    ในการประกาศเอกราชครั้งนั้นได้ใช้บริเวณลานอนุสรณ์สถานแห่งชาติ (Monas,  Monument  Nasional)  ซึ่งอยู่ในเมืองปัตตาเวีย ( ต่อมาเมืองนี้ได้เปลี่ยนชื่อเป็น  จาการ์ตา เมืองหลวงของอินโดนีเซียในปัจจุบัน )    เป็นที่ประกาศเอกราช

ในการประกาศอิสระภาพดังกล่าว  ไม่ได้รับความยินยอมจากฮอลันดาและพันธมิตร   ในทางกลับกันทั้งฮอลันดา   พร้อมพันธมิตรอื่น ๆ เช่น  อังกฤษ  ได้กลับเข้ามาโจมตีต่ออินโดนีเซีย  จนต้องย้ายเมืองหลวงหนีไปอยู่กลางเกาะชวา  ที่เมืองยอร์คยาการ์ตา    ทหารอินโดนีเซียซึ่งมาจากชาวบ้านธรรมดาจับอาวุธเข้ากู้เอกราช ไม่สามารถต่อสู้กับฮอลันดาได้     ดังนั้นจึงต้องทำการสู้รบแบบกองโจรต่อไปโดยไม่ยอมแพ้   อย่างไรก็ตามในปี  ค.ศ. 1948    ทหารของฮอลันดาก็ได้เข้ายึดยอร์คยาการ์ตา  เมืองหลวงขณะนั้นได้     พร้อมกับจับประธานาธิบดี    และผู้ปกครองทั้งสิ้นไว้     แต่ผู้นำทหารขณะนั้นคือ      นายพลสุไดร์มาน  ผู้บัญชาการทหารบกอดีตครูสอนหนังสือ ที่ทหารอินโดนีเซียถือว่าเป็นบิดาแห่งการทหาร  ไม่ยินยอมพ่ายแพ้  ได้ประกาศการจัดตั้งรัฐบาลพลัดถิ่นขึ้นที่เกาะสุมาตรา   และต่อสู้แบบกองโจรต่อกองทัพฮอลันดา   จนกระทั่งในปี  ค.ศ. 1949  ได้มีการดำเนินงานด้านการเมืองระหว่างประเทศ  โดยมีอินเดีย  และรัสเซียให้การช่วยเหลือ   พร้อมกับการดำเนินงานด้านการทหาร  เพื่อประกาศให้โลกรู้ว่าอินโดนีเซียยังมีทหารอยู่   พันโทซูฮาร์โต  ซึ่งต่อมาก็คือประธานาธิบดีคนที่สองของอินโดนีเซีย  ได้นำกำลังทหารเข้าโจมตีกองกำลังฮอลันดาที่ยึดอยู่ที่ยอร์คยากาต้า  ผลก็คือสามารถยึดคืนได้  6  ชั่วโมงแล้วต้องถอนตัวออกไป   แต่ด้วยเหตุการณ์ดังกล่าว        ได้ทำให้ทั่วโลกยอมรับการเป็นประเทศเอกราชของอินโดนีเซีย       และฮอลันดาก็ยอมถอนกำลังออกไปในที่สุด    และตั้งแต่นั้นเป็นต้นมาการเป็นเอกราชของอินโดนีเซียจึงสมบูรณ์ในสายตาชาวโลก

ถึงในห้วงปี   ค.ศ. 1949   ดินแดนของอินโดนีเซียที่แน่ชัดยังไม่ได้รวมไปถึงรัฐอิเรียนจายา   ที่ฮอลันดายังคงไม่ยินยอมปล่อย    และยังเป็นข้อขัดแย้งกับอินโดนีเซียอยู่ต่อมาอีกถึง  13  ปี    หลังจากนั้นการรวมอิเรียนจายาก็ได้กินเวลาถึงปี    ค.ศ. 1969    จึงจะเรียบร้อยสมบูรณ์   ในห้วงตั้งแต่ปี  ค.ศ. 1950  เป็นต้นมา    ประเทศอินโดนีเซียได้เกิดกบฎแบ่งแยกดินแดนขึ้นมาหลายครั้งด้วยกัน  เช่น  กบฎดารูลอิสลาม  (Darul  Islam)   ภายใต้การนำของ  การ์โตซูวิโย (Kartosuwiryo)  ในเกาะชวาด้านตะวันตก  ซึ่งต้องการก่อตั้งประเทศอิสลามขึ้น ,    กบฎ   APRA     ที่มี  ร.อ.  Truco  Westerling  อดีตทหารฮอลันดาเป็นหัวหน้า,  กบฎในรัฐมาลูกู  ที่ต้องการก่อตั้ง  “The Republic of South Maluku”,  กบฎในเกาะสุราเวสีตอนใต้ที่นำโดย  Andi  Aziz    อดีตทหารเก่าฮอลันดา     และกบฎในเกาะกาลิมันตันที่นำโดย  Ibnu Hadjar        มีการก่อการกบฎที่ดูจะรุนแรงที่สุด   ก็คือ  ในปี  ค.ศ. 1965  พรรคคอมมิวนิสต์แห่งอินโดนีเซีย (Indonesia Communist Party)  ที่มีสมาชิกหลายคนเป็นทั้ง    สมาชิกรัฐสภา,  นายตำรวจระดับนายพล  และนายทหารรักษาความปลอดภัยของประธานาธิบดีเอง     ได้ทำการลวงผู้นำของกองทัพบก  ตั้งแต่ผู้บัญชาการกองทัพบก   กับนายพลสำคัญรวม 6  นายไปทำการทรมานและฆ่าทิ้งลงในบ่ออย่างทรมาน    เหตุการณ์ดังกล่าวเป็นตัวผลักดันให้  พล.ต. ซูฮาร์โต  ต้องรับภาระในการแก้ไขสถานการณ์ฉุกเฉิน   โดยมีประธานาธิบดีซูการ์โนเป็นผู้สั่งการ  แต่ในที่สุดด้วยเหตุการณ์การเมืองขณะนั้นทำให้นายพลซูฮาร์โต้ขึ้นสู่อำนาจ    และดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีเป็นต้นมาจนถึงปี  ค.ศ. 1998 ที่ผ่านมา  ด้วยสภาพบ้านเมืองที่เกิดขึ้นในขณะนั้น ระบบการปกครองที่เข้มงวดได้ถูกกำหนดขึ้นมา    โดยประธานาธิบดีซูฮาร์โต  ทั้งนี้ก็เพื่อให้ประเทศชาติเป็นหนึ่งเดียวไม่เกิดกบฎและเกิดความวุ่นวาย

สำหรับติมอร์ตะวันออก ได้มีบันทึกในประวัติศาสตร์ว่า  เมื่อปี  ค.ศ. 672  เกาะติมอร์นั้นอยู่ในการปกครองของอาณาจักรศรีวิจายา   ดังนั้นอินโดนีเซียจึงมองว่า  ติมอร์ตะวันออกเป็นดินแดนของตนด้วย  เมื่อโปรตุเกสได้ถอนตัวออกไป   อินโดนีเซียจึงถือโอกาสเข้าทำการครอบครองเป็นรัฐที่  27  ของตนเมื่อปี  ค.ศ.  1976  

ผลจากประวัติศาสตร์ของอินโดนีเซีย   จากอดีตถึงปัจจุบันของอินโดนีเซียนั้น  จะพบได้ว่า  เป็นประเทศที่มีความหลากหลายของชนเผ่า      ภายใต้การปกครองของแต่ละอาณาจักร   จะมีการรวมกันได้ก็ต่อเมื่อมีอาณาจักรใดอาณาจักรหนึ่ง  มีความเข้มแข็งจนถึงขั้นรวบรวมดินแดนอันกว้างใหญ่นี้ได้   เช่นในห้วงการปกครองของอาณาจักรศรีวิจายา  และอาณาจักรมาจาปาฮิต   ซึ่งก็กินเวลาไม่นานนักก็ต้องแบ่งแยกกันไปอีก   ทั้งนี้เนื่องจากการปกครองดูแลนั้นค่อนข้างจะยากลำบาก  จากความกว้างใหญ่ที่มีพื้นที่เป็นเกาะแก่ง  และเป็นทะเล   นอกจากนี้แล้ว  ดินแดนแห่งนี้มีผู้มาเยือน  และเป็นทางผ่านอยู่เสมอ     จึงทำให้วัฒนธรรมของแต่ละพื้นที่มีความแตกต่างกันออกไป    การนับถือศาสนาก็เปลี่ยนแปลงไปตามผู้ปกครองที่มีอำนาจ  ไม่ว่าจะเป็นศาสนาพุทธ  ศาสนาฮินดู  ศาสนาอิสลาม  และศาสนาคริสต์   ก็ยิ่งได้ทำให้ในแต่ละท้องถิ่นมีความแตกต่างกันในเรื่องศาสนา,  วัฒนธรรม  และความเชื่อไปด้วย

เมื่อฮอลันดาเข้ามายึดครอง แทบจะเรียกได้ว่า  เป็นการมารวมชาติให้กับอินโดนีเซียได้อีกครั้งหนึ่ง   แต่ด้วยนโยบายการปกครองในแบบ    แบ่งแยกแล้วปกครอง  ก็ได้ทำให้แต่ละพื้นที่ของอินโดนีเซียนั้น มิได้มีความปรองดองกันเท่าใดนัก   ดังจะเห็นได้ว่าช่วงต้นของการกู้เอกราชนั้น  ต่างท้องถิ่นก็ต่างต่อสู้กู้เอกราชกันไป  ทั้งทั้งที่บางห้วงเวลาในอดีต  ก็มีประวัติศาสตร์ร่วมกันมาถึงสองอาณาจักร   นอกจากนี้แล้ว   ในการปกครองของฮอลันดาถึงสามร้อยกว่าปี  ได้ทำให้คนอินโดนีเซียส่วนใหญ่สูญเสียความคิดอ่านในการปกครองตนเอง     สูญเสียวัฒนธรรมไปบางส่วน    และสูญเสียทรัพยากรไปเป็นจำนวนมาก   สิ่งเหล่านี้ได้สร้างความหวาดระแวง       ได้สร้างความไม่ไว้วางใจคนนอกพื้นที่ซึ่งไม่ใช่ชนเผ่าของตนขึ้น    ดังมีตัวอย่างเช่น ที่อาเจห์  ซึ่งจะไม่ยอมรับในความแปลกของคนท้องถิ่นอื่น    ถ้าเราไปเดินในเมืองนี้  แล้วไม่กระทำตามชนพื้นเมือง   หรือกระทำผิดต่อข้อห้ามของคนในท้องถิ่น     ถึงแม้จะไม่ตั้งใจก็อาจถูกทำร้ายจากชนพื้นเมืองได้   ดังนั้นจึงไม่น่าแปลกใจ  ที่ชนหลายพื้นที่จะมีความรู้สึกของการเป็นชนเผ่าที่รุนแรง

ในการร่วมกันกู้เอกราชของอินโดนีเซีย   ในเวลานั้นอาจกล่าวได้ว่า   ทุกชนเผ่าทุกพื้นที่มีผลประโยชน์ร่วมกัน     มีศัตรูร่วมกันคือ   ฮอลันดา    ดังนั้นเมื่อได้รับเอกราชแล้ว   ผลประโยชน์ดังกล่าวก็จะหมดความสำคัญลงไป   และเมื่อได้พิจารณาประวัติศาสตร์ที่ผ่านมา   ถ้าอาณาจักรใดอ่อนแอลงไป   อาณาจักรในพื้นที่อื่นก็จะแยกตัวออกเป็นอิสระปกครองตนเองออกไป   ดังนั้นไม่น่าแปลกใจที่เมื่อศูนย์กลางการปกครองที่จาการ์ตา  อ่อนแอลงไปจากปัญหาต่าง ๆ จึงเกิดความต้องการในการแบ่งแยกดินแดนขึ้นมา    อีกทั้งจะเห็นได้ว่าเมื่อได้รับเอกราชใหม่  ๆ    อำนาจรัฐยังไม่เข้มแข็งดีพอ ก็ได้เกิดกบฎขึ้นมามากมายที่ท้าทายอำนาจส่วนกลาง   แนวความคิดในการแบ่งแยกดินแดนต่าง ๆ   ดังกล่าวก็น่าจะคงดำรงอยู่    จึงดูจะเป็นเรื่องปกติ  ที่  ใน  อาเจห์,  ในสุราเวสีตอนใต้,  ในมาลูกู  ที่เคยเกิดการก่อกบฎจะมีการขอแบ่งแยกดินแดนขึ้นในปัจจุบัน 

การเข้าครอบครองอิเรียนจายา   และติมอร์ตะวันออก      ในภายหลังการได้รับเอกราชของอินโดนีเซียถึงหลายสิบปี   ก็เป็นสิ่งที่ทำให้ความรู้สึกในการเป็นประเทศชาติเดียวกัน     ไม่เป็นธรรมชาติ    และสมบูรณ์เท่าที่ควรถึงแม้จะมีข้ออ้างทางประวัติศาสตร์ใด  ๆ  ก็ตาม  ดังนั้น  ในการแยกตัวออกไปของติมอร์ตะวันออกที่ผ่านมา  จึงเป็นเรื่องที่มีเหตุผล ตามประวัติศาสตร์ของประเทศ       และคงไม่น่าแปลกใจ    ที่มีกองกำลังแบ่งแยกดินแดน       ภายในรัฐอิเรียนจายาทั้งในอดีตที่ผ่านมา   หรือแม้แต่ในสภาพการณ์ปัจจุบัน

ถึงเวลานี้คงจะได้คำตอบ ทางด้านประวัติศาสตร์ของประเทศอินโดนีเซีย  ที่ทำให้เกิดภาพของความแตกแยก  และภาพของการแบ่งแยกดินแดน      ที่มีปัจจัยทางประวัติศาสตร์   เป็นตัวบ่งชี้ประการหนึ่ง    นอกจากปัจจัยดังกล่าวก็ยังคงมีปัจจัยอื่น ๆ  ที่เราจะศึกษากันต่อไป  ทั้งนี้ก็เพื่อที่เราจะได้รับคำตอบที่สมบูรณ์ที่สุด  ในเรื่องของการแบ่งแยกดินแดนในประเทศนี้   ผลที่ออกมาอาจมีประโยชน์ต่อประเทศชาติของเรา  ในการที่จะป้องกันไม่ให้เกิดเหตุการณ์เช่นนี้ขึ้น

ประชากรของอินโดนีเซีย   ในปัจจุบันประชากรของอินโดนีเซียมีมากกว่า  210  ล้านคนแล้ว  จัดได้ว่าเป็นประเทศที่มีประชากรมากที่สุดเป็นอันดับ  4   ของโลกรองลงมาจากประเทศ   จีน,  อเมริกา   และอินเดีย    ประชากรมีความหลากหลายทางเผ่าพันธ์เป็นอย่างมาก  โดยถ้าพิจารณาเฉพาะเผ่าพันธ์หลัก ๆ จะมีอยู่สามร้อยกว่าเผ่าพันธ์  ในขณะที่ถ้าพิจารณากันโดยละเอียดจะสามารถแบ่งแยกได้ถึง  ห้าร้อยกว่าเผ่าพันธ์    สำหรับการกระจายของประชากรนั้นพบว่า  มีประชากรอาศัยอยู่ในเกาะชวาถึง  59.9 %, ในเกาะสุมาตรา 20.33 %, เกาะสุราเวสี  6.98 %,  เกาะกาลิมันตัน  5.08  %,  หมู่เกาะนูซาเติงการา 5.67 %,  อิเรียนจายา  0.92 %,  และมาลูกู 1.02  %

ผลจากสภาพของประชากร      จะเห็นได้ว่าความหลากหลายของประชากร    รวมทั้งจำนวนประชากรที่มีอยู่จำนวนมากถึงในระดับอันดับสี่ของโลก     เป็นสิ่งที่ยากลำบากในการกำหนด  ระบอบในการปกครองประเทศดังจะเห็นได้ว่า  ประเทศจีนนั้นด้วยประชากรที่มากมายทำให้การปกครองของจีนที่เหมาะสมสำหรับตน และใช้อยู่ในปัจจุบันคือ   ระบอบคอมมิวนิสต์     ในขณะที่อเมริกาใช้การปกครองในระบอบประชาธิปไตย         ในรูปแบบของสาธารณรัฐ      ที่มอบอำนาจในการปกครองตนเอง   ในบางส่วนให้แต่ละรัฐออกไป   สำหรับอินเดียที่มีประชากรเป็นจำนวนมากเช่นเดียวกัน  อีกทั้งยังมีความหลากหลายทางชนชั้น   ก็ใช้การปกครองในลักษณะของการแบ่งอำนาจในการปกครองท้องถิ่นของตนเองออกไป   ดังนั้นคงไม่ใช่เรื่องง่ายในการเลือกรูปแบบการปกครอง    ของอินโดนีเซีย  ที่จะทำให้ประเทศชาติไม่แตกแยกออกไป  และมีความมั่นคงได้  

ในส่วนการกระจายของประชากร  ก็เป็นสิ่งที่ทำให้ความเจริญของประเทศ มิได้เฉลี่ยออกไปตามเกาะต่าง ๆ ทั้งนี้ก็เนื่องมาจาก    ประชากรครึ่งหนึ่งของประเทศอาศัยอยู่ในเกาะชวา    ดังนั้นมิน่าแปลกใจเลย  ที่สิ่งนี้จะเป็นเงื่อนไขให้ประชากรในเกาะอื่น  ๆ มีความรู้สึกว่าทรัพยากร ธรรมชาติในเกาะตน  ถูกดึงดูดมาใช้ในเกาะชวาเสียหมด   และกลับคืนไปสู่เกาะของตนน้อยเกินไป   ประเด็นนี้ก็จะเป็นความขัดแย้ง  และความแคลงใจของส่วนกลางกับส่วนภูมิภาคต่อไป

สภาพทางด้านภูมิศาสตร์ อินโดนีเซียนั้นเป็นประเทศหมู่เกาะ    โดยมีเกาะใหญ่ห้าเกาะ คือ  เกาะชวา, สุมาตรา, กาลิมันตัน (เกาะบอร์เนียว),  เกาะสุราเวสี  และเกาะอิเรียน ( ปาปัวนิวกินี )  อีกทั้งมีเกาะเล็ก ๆ อีกประมาณ  30  เกาะ      แต่ถ้านับเกาะเล็กเกาะน้อยทั้งหมดที่เป็นเกาะภายในประเทศอินโดนีเซีย สามารถนับได้ถึง  17,508  เกาะ  ส่วนที่ตั้งของประเทศอินโดนีเซียนั้น  เป็นบริเวณที่เชื่อมต่อของสองมหาสมุทรคือ  มหาสมุทรแปซิฟิกกับมหาสมุทรอินเดีย,  เป็นบริเวณที่เชื่อมต่อของสองทวีปคือ  ทวีปเอเชียกับทวีปออสเตรเลีย  ถ้าเปรียบเทียบพื้นน้ำกับพื้นดินแล้วพบว่า   มีพื้นน้ำถึง  4 เท่าของพื้นแผ่นดิน

ผลกระทบจากสภาพทางด้านภูมิศาสตร์   จากสภาพทางด้านภูมิศาสตร์ดังกล่าว  ส่งผลให้  ผืนแผ่นดิน,  ประชากร,  ชีวิตความเป็นอยู่, วัฒนธรรม, สังคม,  การเมือง  และเศรษฐกิจ   ในแต่ละท้องถิ่นของประเทศ  มีความแตกต่างกันอย่างมาก         ทำให้เกิดความยากลำบากในการปกครอง     อีกทั้งยังมีผลต่อความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของประชาชนภายในประเทศ   ประชาชนที่อยู่กันคนละเกาะมักมีวัฒนธรรมประเพณีที่แตกต่างกันออกไป  มีวิถีชีวิตที่ต่างกัน

    ก สภาพทางด้านการเมืองการปกครองของอินโดนีเซีย       ประเทศอินโดนีเซียใช้ระบอบการปกครองที่ชาวอินโดนีเซียเรียกกันว่า “ประชาธิปไตยปัญจศีละ (Pancasila Democracy) “  คำว่าปัญจะศีละในที่นี้เป็นหลักความเชื่อห้าประการ  คือ การเชื่อถือพระเจ้า, การยึดมั่นในความเป็นมนุษย์ชาติ, ความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของอินโดนีเซีย, การใช้ประชาธิปไตย ที่มีการชี้นำโดยเสียงของประชาชนภายใต้ความสำคัญของประเทศชาติเป็นหลัก  และประการสุดท้าย   คือ    ความยุติธรรมภายในสังคมของประชาชนทุกผู้คน     จากความเชื่อทั้งห้าข้อนี้      ชาวอินโดนีเซียจึงยึดถือว่า   ประชาธิปไตยปัญจะศีละ   ก็คือ   ระบอบการปกครองที่มีหลักความเชื่อปัญจะศีละ  เป็นกรอบแนวความคิด    สำหรับรัฐธรรมนูญของอินโดนีเซีย  ที่ใช้อยู่ในปัจจุบันนี้   คือ  รัฐธรรมนูญปี   ค.ศ. 1945    เป็นรัฐธรรมนูญที่ใช้ในการปกครองประเทศ     ที่มาจากความร่วมมือร่วมใจของแต่ละชนเผ่า   แต่ละท้องถิ่นในอินโดนีเซียร่วมกันจัดทำขึ้นมาใช้บริหารประเทศ  ในห้วงแรกของของการใช้รัฐธรรมนูญนี้ในปี  ค.ศ. 1945 –  ค.ศ. 1967   โดยเฉพาะหลังปี  ค.ศ. 1950    ที่สงครามกู้ชาติได้สิ้นสุดลงแล้ว       เป็นห้วงเวลาของการพัฒนาบ้านเมืองในทุกด้าน        รวมทั้งทางด้านการเมืองด้วย แต่เพราะความแตกต่างกันทางด้านแนวความคิด,  ผลประโยชน์ในท้องถิ่น  และเชื้อชาติเผ่าพันธ์  ทำให้เกิดพรรคการเมืองขึ้นมามากมาย  ที่มีความแตกต่างทางอุดมการณ์  อีกทั้งประชาชนและนักการเมืองยังไม่มีแนวทางประชาธิปไตยที่ชัดเจน  ทำให้รัฐบาลที่จัดตั้งขึ้นมาในห้วงนี้ไม่มีความมั่นคง  อยู่ได้ไม่กี่เดือนก็มีอันโค่นล้มลงไป   อีกทั้งยังมีปัญหาพรรคคอมมิวนิสต์ขึ้นมา  ยิ่งทำให้ประเทศวุ่นวายหนักขึ้นไปใหญ่  และมีท่าทีประเทศจะแตกแยกกันออกไป    จนกระทั่งในปี  ค.ศ. 1967  จึงได้มีการกำหนดให้ทุกพรรคการเมือง ต้องยึดถือปัญจะศีละเป็นหลัก   และจัดกลุ่มพรรคการเมืองให้พรรคเล็ก ๆ  ต้องเข้ามารวมกลุ่มกันเป็นสามพรรคการเมือง  ที่มีอุดมการณ์ใกล้เคียงกัน   อีกทั้งการขึ้นสู่อำนาจ  ของประธานาธิบดีซูฮาร์โตในภาวะวิกฤติ       ได้นำระบอบการปกครองที่เคร่งครัดขึ้นมาใช้    ทำให้ห้วงเวลาตั้งแต่  ปี  ค.ศ. 1967 – ค.ศ. 1998  เหตุการณ์ความขัดแย้งจึงดูจะลดลง   อย่างไรก็ตามมูลเหตุความขัดแย้งเพียงแต่ถูกกดลงไป  เพื่อรอเวลาเกิดขึ้นมาอีกเท่านั้น  ดังนั้นเมื่ออำนาจของประธานาธิปดีซูฮาร์โตถูกทำลายไป     และเริ่มต้นยุคใหม่ในปัจจุบัน    รัฐบาลจึงถูกท้าทายจากความขัดแย้งต่าง ๆ ภายในประเทศที่เก็บซ่อนมานาน 

รัฐทั้ง 27 รัฐของอินโดนีเซีย  ( ปัจจุบันเหลือเพียง  26 รัฐเท่านั้น )  มิได้เกิดขึ้นพร้อมเพรียงกันทั้งหมด   รัฐที่  26  และ  27  นั้นเกิดขึ้นมาในภายหลัง    หลังจากชาติเจ้าอาณานิคมในเวลานั้น   คือ   ฮอลันดา   และโปรตุเกส  ได้ปลดปล่อยอำนาจในการปกครอง  ให้กับดินแดนดังกล่าว       ดังนั้นจึงมีเงื่อนไขของความเป็นชาติอินโดนีเซีย     ภายใต้การปกครองเดียวกัน  ของทั้งสองรัฐนี้ค่อนข้างจะด้อยลงไป

สำหรับความสัมพันธ์กันระหว่างรัฐต่าง ๆ ของอินโดนีเซียกับรัฐบาลกลางนั้น       เป็นความสัมพันธ์ในแบบกึ่งสหพันธ์รัฐ    โดยผู้ปกครองในแต่ละรัฐนั้น   ตั้งแต่ระดับผู้ว่าการรัฐไปจนถึงระดับอำเภอ  (Kabupaten)    จะมาจากการเลือกตั้งในท้องถิ่นนั้นเอง       มิใช่เป็นการแต่งตั้งมาจากส่วนกลาง       ผู้ปกครองดังกล่าวจะมีข้าราชการจากส่วนกลางเป็นผู้ปฏิบัติงานของตน   ในส่วนการเก็บภาษี,  งบประมาณ    จะมีการกำหนดจากส่วนกลางว่า  ในแต่ละท้องที่นั้นจะสามารถดำเนินการได้อย่างไรบ้าง   ซึ่งในกรณีย์นี้  ท้องที่ที่มีทรัพยากรมากก็จะมีความรู้สึกว่าถูกเอาเปรียบจากส่วนกลาง   ในขณะที่พื้นที่ธุรกันดารก็มักจะไม่มีปัญหา     และเช่นเดียวกันในเกาะชวาที่มีประชากรอาศัยอยู่มากกว่า  50  %  ก็จะถูกมองว่านำทรัพยากรเข้าใช้มากเกินไป   เพื่อสร้างความเจริญให้กับเฉพาะในเกาะชวา

ผลกระทบทางด้านการเมืองการปกครอง    จะเห็นได้ว่า   ความขัดแย้งในการแบ่งแยกดินแดนนั้น   มีมาตั้งแต่เริ่มก่อตั้งประเทศหลังรับเอกราชแล้ว   ดังนั้นภาระทางด้านการเมืองการปกครองดูจะเป็นเรื่องใหญ่   ที่จะต้องแสวงหาวิธีการที่ดีที่สุด     ที่จะทำให้ประเทศชาติดำรงอยู่ต่อไปได้   ผู้ที่ร่วมกันกู้ชาติก็พยายามที่จะเชื่อมรอยร้าวตรงนี้   ดังเห็นได้จากการก่อตั้งปัญจะศีละขึ้นมา  มีการกล่าวถึงการเป็นหนึ่งเดียวของประเทศชาติ      สิ่งนี้บ่งบอกเราว่าผู้กู้ชาติเห็นถึงจุดอ่อนของประเทศตน  และพยายามที่จะหาทางป้องกัน   ดังนั้นถ้าชนรุ่นหลังยึดถือปัญหาจะไม่เกิด   แต่ถ้าชนรุ่นหลังไม่สนใจในสิ่งนี้แล้ว  แต่ไปสนใจด้านอื่น   แน่นอนการแบ่งแยกดินแดนย่อมหยุดไม่ได้    นอกเสียจากว่ารัฐบาลกลาง   จะต้องค้นหาหนทางที่จะมาทำการสนองตอบผลประโยชน์ของส่วนรวมได้ในทุกส่วน     สำหรับรัฐที่  27  ที่แยกออกไปแล้วนั้นคงไม่ต้องกล่าวถึง   เพราะได้สูญเสียไปแล้ว    อันดับต่อไปคงจะต้องศึกษาว่า  รัฐที่  26  หรือรัฐต่าง ๆ ที่กำลังเกิดปัญหาอยู่นั้น  มีความต้องการอย่างไร   และควรใช้วิธีการในการปกครองอย่างไร  นั่นเป็นปัญหาที่ต้องขบคิดกันต่อไป

การอยู่ในอำนาจของประธานาธิบดีซูฮาร์โตถึง 32 ปี ก็เป็นประเด็น  ที่ทำให้เสถียรภาพของประเทศขึ้นกับประธานาธิบดีเพียงผู้เดียว   ส่งผลให้เมื่อเปลี่ยนแปลงศูนย์อำนาจจึงเกิดความขัดแย้ง   และแนวโน้มการแบ่งแยกขึ้นอย่างเด่นชัด   อีกทั้งระบบราชการของอินโดนีเซียที่ไม่เข้มแข็งเพียงพอ   เนื่องจากเป็นประเทศใหม่ที่เพิ่งได้รับเอกราชเมื่อห้าสิบกว่าปีมานี้เอง    จึงทำให้การคอรัปชั่นมีสูงมากอีกทั้งการบริการของราชการต่อประชาชน  ก็ยังไม่ทั่วถึง    และไม่ทันท่วงทีกับความต้องการของประชาชน    ที่ดูจะพุ่งไปข้างหน้าพร้อมกับข่าวสารที่กระจายไปอย่างรวดเร็ว   ในยุคของสังคมข่าวสารในปัจจุบัน

สภาพทางด้านเศรษฐกิจของอินโดนีเซีย   ด้วยปัญหาเศรษฐกิจของประเทศ  ที่กำลังประสบอยู่ในขณะนี้  นอกเสียจากว่า  จะทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงทางด้านการเมืองแล้ว     ยังส่งผลให้เกิดความขัดแย้งในเรื่องการแบ่งปันผลประโยชน์ของส่วนกลาง  กับส่วนท้องถิ่นในอินโดนีเซีย    เนื่องจากในแต่ละพื้นที่นั้นมีทรัพยากรที่มีคุณค่าแตกต่างกันมาก   บางพื้นที่มีเป็นจำนวนมาก  ในขณะที่บางพื้นที่ต้องพึ่งพาที่อื่นอยู่ตลอดเวลา  ได้ส่งผลให้ในหลายพื้นที่  ทรัพยากรได้ถูกดึงมาใช้เพื่อประโยชน์ในพื้นที่อื่น  ๆ  ของประเทศ

สำหรับศูนย์รวมด้านเศรษฐกิจของประเทศ  ที่มากระจุกตัวอยู่เพียงที่เกาะชวาเพียงเกาะเดียว   ได้ส่งผลให้ผู้คนต่างอพยพมาอยู่บนเกาะชวา   ซึ่งก็ยิ่งทำให้การพัฒนาเน้นหนักอยู่เพียงที่นี่เท่านั้น        ส่งผลให้ความแตกต่างด้านความเจริญยิ่งเพิ่มมากขึ้น

ผลกระทบทางด้านเศรษฐกิจ   จากสภาพทางด้านเศรษฐกิจดังกล่าว   ได้ส่งผลกระทบ  ทำให้ความเจริญไปได้ไม่ทั่วถึง  ในพื้นที่ที่มีความเจริญน้อยกว่าที่อื่น  ประชาชนย่อมเกิดความรู้สึกที่ไม่พอใจ   โดยเฉพาะอย่างยิ่งในยุคสังคมข่าวสารนี้   ก็ยิ่งทำให้ประชาชนมีความคาดหวังที่จะมีความเจริญเท่าเทียมกับที่อื่นในประเทศเดียวกัน   เมื่อประกอบเข้ากับแนวความคิดที่ว่า  ทรัพยากรในพื้นที่ของตนถูกดึงไปสร้างความเจริญในพื้นที่อื่น   ก็ยิ่งทำให้เกิดความไม่พอใจ  และต้องการที่จะแบ่งแยกดินแดนออกไป   เพื่อที่จะได้นำทรัพยากรธรรมชาติ  มาสร้างท้องถิ่นตนให้เจริญก้าวหน้ากว่าที่เป็นอยู่

ภาวะตกต่ำทางด้านเศรษฐกิจของอินโดนีเซีย  ก็เป็นอีกประการหนึ่งที่ได้ทำให้    ในบางท้องถิ่นต้องการที่จะแบ่งแยกดินแดนออกไป    ทั้งนี้เนื่องจากหนี้สินที่อินโดนีเซียต้องกู้ยืมมา  และชดใช้ในอนาคตมีเป็นจำนวนมาก   สภาพเศรษฐกิจต้องใช้เวลาในการฟื้นตัวอีกเป็นเวลานาน  ดังนั้นในบางพื้นที่   ที่คิดว่ามีศักยภาพเพียงพอในการเลี้ยงตนเอง  ก็อาจต้องการแยกตัวออกไป  เพื่อมิต้องร่วมรับผิดชอบหนี้สินที่มีอยู่     อีกทั้งทรัพยากรก็มิต้องนำไปใช้ในที่อื่นอีกด้วย

กสภาพทางด้านสังคมจิตวิทยาของอินโดนีเซีย   สภาพทางด้านสังคมจิตวิทยา  เป็นตัวบ่งชี้ถึงความแตกต่างนานับประการของประชาชนในอินโดนีเซีย    ซึ่งจะหยิบยกมาเพียงบางประเด็นเท่านั้น    ในประการแรกคือ เรื่องของภาษาและเผ่าพันธ์  ในเรื่องเผ่าพันธ์ตามที่ได้กล่าวไปแล้วว่า   ถ้าได้มีการแบ่งโดยละเอียด    จะสามารถแบ่งได้ถึง  ห้าร้อยกว่าเผ่าพันธ์  ในขณะเดียวกันในเรื่องของภาษานั้น   ด้วยการแยกแยะอย่างหยาบ ๆ ก็จะมีประมาณ  250  ภาษา   แต่ถ้าได้สำรวจอย่างละเอียด  จะพบว่ามีภาษาใช้ในอินโดนีเซียถึง  583  ภาษา  เช่น  ภาษาอาเจห์  (Acehnese)  ในรัฐอาเจห์,  ภาษาซุนดา (Sundanese) ในเกาะชวาตอนกลาง,  ภาษาชวา (Javanese) ในเกาะชวาตอนบน,  ภาษาเตอตุม (Tetum) ในติมอร์ตะวันออก,  ภาษาโตราชา (Toraja)  ในเกาะสุราเวสี,  ภาษาฮามาเฮรา  (Hamahera) และภาษาอัมบน   (Ambonese) ในรัฐมาลูกู  และภาษาอิเรียน  (Irianese)  ในรัฐอิเรียนจายา  นอกจากนี้ยังมีภาษาท้องถิ่นอยู่อีกมากมาย   ในประเด็นของภาษานี้เป็นเรื่องสำคัญประการหนึ่งของการเป็นชาติ   ดังเราจะเห็นได้ว่า  ภาษาเป็นปัจจัยหลักประการหนึ่ง ในการแยกแยะความเป็นชาติ         ในกรณีนี้ผู้ที่ร่วมกันกู้เอกราชของอินโดนีเซีย      ก็เห็นถึงความสำคัญ      และได้ทำการตั้งภาษาอินโดนีเซียขึ้นมา  ก่อนที่จะได้รับเอกราชเป็นเวลาหลายปี   และเพื่อไม่ให้เกิดความรู้สึกที่ไม่ดี    รวมทั้งเป็นการป้องกันการแตกแยกในภายหลัง     ก็ได้พยายามไม่นำภาษาใดภาษาหนึ่งของแต่ละชนเผ่ามาเป็นภาษาประจำชาติ

ในเรื่องศาสนานั้นก็เป็นอีกประเด็นหนึ่ง ที่ก่อกำเนิดปัญหาของการแบ่งแยกดินแดนขึ้นในอินโดนีเซียได้   ถึงแม้ว่าประชากรส่วนใหญ่ของประเทศ    จะนับถือศาสนาอิสลามก็ตาม   แต่ก็มีนิกาย  และความเชื่อที่แตกต่างกันไปอยู่บ้าง   อีกทั้งในบางพื้นที่  คนส่วนใหญ่ภายในพื้นที่นั้นนับถือศาสนาอื่น  ที่มิใช่ศาสนาอิสลาม   อันเป็นศาสนาที่คนส่วนใหญ่ของประเทศนับถือ   เช่น  ในติมอร์ตะวันออก  และในอิเรียนจายา    นับถือศาสนาคริสต์เป็นส่วนใหญ่,  ในมาลูกูนับถือคริสต์กับอิสลามประมาณครึ่งต่อครึ่ง  และในเกาะบาหลีคนส่วนใหญ่นับถือศาสนาฮินดู   ในประเด็นนี้จะทำให้วิถีการดำเนินชีวิตแตกต่างกันไปได้   และพร้อมที่จะเกิดความขัดแย้งกัน   ของแต่ละกลุ่มที่นับถือศาสนาที่ต่างกันออกไป   อีกทั้งในท้องถิ่นที่นับถือศาสนาอื่นเป็นหลักก็อาจมีความรู้สึกว่า   ถูกผู้ปกครองประเทศที่นับถืออิสลามเอาเปรียบได้

นอกจากสองประเด็นหลักที่กล่าวไป  ก็ยังคงมีประเด็นในเรื่องวัฒนธรรม  และวิถีการดำเนินชีวิตอื่น ๆ ของประชาชนในแต่ละท้องถิ่นที่แตกต่างกันไป    ในการที่รัฐบาล ไม่สามารถจะทำให้ความเจริญไปได้อย่างทั่วถึง  ช่องว่างทางสังคมในส่วนกลาง  กับส่วนท้องถิ่นแตกต่างกันมาก    คนท้องถิ่นเองก็มักจะมีชีวิตอยู่ในท้องถิ่นตนเป็นส่วนใหญ่  การเดินทางออกไปนอกถิ่นฐานมีไม่บ่อยนัก  อันเนื่องมาจากความจำกัดของสภาพทางภูมิประเทศ   ก็ยิ่งส่งผลให้ประชาชนผูกพันธ์กับท้องถิ่นมากกว่าประเทศ   เมื่อการสื่อสารและข่าวสารต่าง  ๆ  เข้าถึงก็ได้ทำให้ประชาชนเห็นความแตกต่างของตน  กับประชากรในส่วนอื่นของประเทศ   หรือในส่วนอื่นของโลก    ก็ยิ่งทำให้เห็นความแตกต่างด้านความเป็นอยู่มากขึ้น   อีกทั้งเมื่อมีกระแสของการแบ่งแยกดินแดนเกิดขึ้น        และยังประสบผลดังเช่นที่ติมอร์ตะวันออก     ก็ยิ่งทำให้ความคิดในเรื่องการแบ่งแยกดินแดนกระจายกันออกไป

ผลกระทบของสภาพด้านสังคมจิตวิทยา   จากสภาพทางด้านสังคมจิตวิทยา      ส่งผลให้รัฐหรือท้องถิ่นที่มีความแตกต่างจากส่วนอื่น  มีภาษาของตนเองที่ยังใช้กันอยู่อย่างแพร่หลาย      มีศาสนาและวัฒนธรรมที่ชัดเจนออกไป   หรือมีความรู้สึกที่แตกแยกกับส่วนกลาง  ย่อมจะมีแนวโน้มของความคิดในการแบ่งแยกดินแดน     เช่น   ในอาเจห์   ในทางประวัติศาสตร์แล้ว  เป็นเมืองที่มีความเจริญมาตั้งแต่อดีต   เป็นศูนย์กลางการค้า,  การเดินเรือ  และศาสนา   โดยเฉพาะศาสนาอิสลามที่ฝังรากลึกในพื้นที่นี้    จนกระทั่งประชาชนมีความรู้สึกต่อต้านสิ่งอื่น  ที่จะเข้ามากระทบต่อวัฒนธรรม  และการปฏิบัติของประชาชนพื้นเมือง    เช่น   ในห้วงของการอดอาหารของชาวอิสลาม  ตลอดห้วงเวลาที่พระอาทิตย์ขึ้นอยู่นั้น    ถ้านักท่องเที่ยวเข้าไปในพื้นที่นี้      แล้วรับประทานอาหารในเวลาที่  ชาวเมืองอดอาหารอยู่     อาจถูกรุมทำร้ายได้    เพราะถือว่าเป็นการดูหมิ่นชาวพื้นเมือง  ในเรื่องดังกล่าวนี้แม้แต่หนังสือแนะนำการท่องเที่ยวบางฉบับ  ของอินโดนีเซียก็ได้เขียนเตือนไว้ด้วยเช่นกัน ,      ในกรณีของติมอร์ตะวันออก  และอิเรียนจายา ที่ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาคริสต์นั้น     ก็จะเห็นได้ว่ามีความพยามแบ่งแยกดินแดนตลอดมา     จนกระทั่งติมอร์ตะวันออกได้ประสบความสำเร็จในการแบ่งแยกดินแดน

กสรุปประเด็นของปัญหาในการแบ่งแยกดินแดน  การบรรยายสภาพโดยทั่วไป  ของประเทศอินโดนีเซียที่ผ่านมานั้น   เป็นการมุ่งเน้นเฉพาะสภาพที่เป็นปัญหาในการแบ่งแยกดินแดนเท่านั้น    มิได้กล่าวถึงในเรื่องอื่น ๆ อย่างครบถ้วน   อย่างไรก็ตามการบรรยายสภาพดังกล่าว    น่าจะทำให้เห็นถึงปัญหาของการแบ่งแยกดินแดนได้ชัดเจนยิ่งขึ้น    เช่น  สภาพทางด้านประวัติศาสตร์    ทำให้เห็นภาพของการก่อกำเนิดมาเป็นประเทศอินโดนีเซีย   ซึ่งค่อนข้างจะเปราะบาง    การมีประวัติศาสตร์ร่วมกันของในแต่ละท้องถิ่นค่อนข้างจะไม่เด่นชัด         ที่เด่นชัดน่าจะเป็นการปกครองตนเองของอาณาจักรมากมาย   โดยมีประชาชนของตนในแต่ละชนเผ่าในแต่ละเกาะแยกกันไป   ใครเข้มแข็งก็ไปยึดอาณาจักรอื่น ๆ มาเป็นของตน  สำหรับสภาพภูมิประเทศที่อยู่แยกกันออกไป    มีวัฒนธรรมประเพณี   ภาษา  ศาสนา   ความเชื่อที่หลากหลาย    ก็ยิ่งทำให้ความรู้สึกในการเป็นชาติเดียวกันนั้นค่อนข้างจะน้อยกว่า   ความรู้สึกที่รุนแรงในการเป็นชนเผ่าพันธุ์เดียวกันในท้องถิ่น 

การที่รัฐบาลไม่สามารถที่จะแสวงหาแนวทางในการปกครองที่เหมาะสม ไม่สามารถสนองตอบต่อความต้องการของทุกฝ่ายได้   และไม่สามารถควบคุมสถานการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นได้     ก็ได้ส่งผลให้ผู้นำในท้องถิ่นเริ่มที่จะ  แสวงหาแนวร่วม  แสวงหาแนวทาง  ของการที่จะได้แบ่งแยกดินแดนออกไปจากอินโดนีเซีย   ด้วยเหตุผลนานับประการที่ผู้นำท้องถิ่น     สามารถที่จะใช้เป็นเหตุผลของการแบ่งแยกดินแดนออกไป  ซึ่งเหตุผลดังกล่าวก็มักจะเป็นความเป็นจริงทั้งสิ้น  ไม่ว่าจะเป็นในเรื่องของความไม่ยุติธรรมในการปกครองท้องถิ่น,  เรื่องเศรษฐกิจที่ความเจริญเข้าไปไม่ทั่วถึง   แม้ว่าทรัพยากรธรรมชาติก็นำไปจากท้องถิ่นนั่นเอง ก รวมทั้งปัญหาเศรษฐกิจที่ตกต่ำของอินโดนีเซียเองก็ยิ่งทำให้   ก หลายท้องถิ่นอยากที่จะแยกตัวออกไป  

จากสภาพดังกล่าว   ได้ส่งผลให้ประชาชนโดยเฉพาะในท้องถิ่น    ที่มีความแตกต่างกับส่วนอื่น  หรือกับในส่วนกลาง   มีความคิดที่ไม่พอใจต่อรัฐบาลกลาง   มีความรู้สึกคับแค้นต่อสิ่งที่เกิดขึ้น    ไม่พอใจต่อสภาพของตนเอง  และกลุ่มของตน ในด้าน  สังคม  เศรษฐกิจ  และการเมือง   มีความขัดแย้งต่อฝ่ายรัฐบาลอยู่ภายใน     ความรู้สึกต่าง ๆ ของประชาชนดังกล่าวนี้ จะยิ่งเพิ่มมากขึ้น  เมื่อได้มีผู้นำที่เข้ามาอธิบาย  ชี้แนะถึงความไม่ดีของรัฐบาลกลาง   และพยายามชี้นำ  ชักชวนในการที่จะลุกขึ้นมาต่อสู้เพื่อสิทธิของตน  หรือสิทธิของประชาชนในท้องถิ่น   ซึ่งวิธีการที่ชักชวนให้ประชาชนกระทำการ   เพื่อตอบโต้รัฐบาลกลางนั้นก็จะแตกต่างกันออกไป    เช่น  อาจเป็นการชักชวนกันเดินขบวนประท้วง   เพื่อให้รัฐบาลได้เห็นปัญหา  และเข้ามาแก้ไขในจุดที่เป็นปัญหา    หรืออาจใช้วิธีการที่รุนแรงด้วยการ   จัดตั้งกองกำลังต่อสู้ด้วยอาวุธ      ดังเช่น  ที่อาเจห์    ได้มีการกระทำให้เห็นในทั้งสองแบบคือ   มีการออกมาประท้วงใหญ่ของประชาชน    ที่นำขบวนโดยนักศึกษา  และผู้นำศาสนาในเมืองอาเจห์    ในขณะที่ในพื้นที่ชนบท    ก็มีการจัดกองกำลังติดอาวุธเข้าปฏิบัติการ  เพื่อแบ่งแยกดินแดนที่นำโดย  ขบวนการเคลื่อนไหวเพื่อเอกราชของอาเจห์ ( Gerakan Aceh Merdeka, GAM )  ที่มี  เติงกู  อับดุลลาห์  ซาฟีร์ ( Tengku Abdullah Safi’I )  เป็นผู้นำในปัจจุบัน 

สภาพของความอ่อนแอของรัฐบาลกลางในปัจจุบัน,   การสั่งสมปัญหามาตั้งแต่อดีต,   การแก้ปัญหาของรัฐที่ไม่เหมาะสม,  ระบบข้าราชการที่ยังคงไร้ขีดความสามารถของอินโดนีเซีย  และประชาชนที่มีความคับแค้นข้องใจในสภาพที่เป็นอยู่    ผนวกกับการมีผู้นำท้องถิ่นที่มีความสามารถในการที่จะนำ  และชี้นำประชาชนได้  ก็ย่อมจะทำให้เกิดสภาพของการแบ่งแยกดินแดนขึ้น อย่างไม่สามารถที่จะหยุดยั้งได้   นอกเสียจากที่จะมีการแก้ปัญหาที่เหมาะสมจากฝ่ายรัฐบาล   และการประสานประโยชน์ที่ยุติธรรมของทุกทุกฝ่ายในสังคมประเทศอินโดนีเซียเอง   

 

ปัญหาการแบ่งแยกดินแดนในปัจจุบัน  กับอนาคตของอินโดนีเซีย

อาเจห์  หลังการแยกตัวออกไปของรัฐติมอร์ตะวันออก   เราก็ได้ยินถึงปัญหาภายในของอินโดนีเซีย ในเรื่อง   การเดินขบวนประท้วง  การขอลงประชามติ  และการต่อสู้ของกองกำลังแบ่งแยกดินแดน   พร้อมกับการประกาศความไม่ชอบธรรมของอินโดนีเซีย ในการปกครองอาเจห์   ไม่ว่าจะเป็นในเรื่องสิทธิมนุษย์ชน   หรือแม้แต่ความไม่ยุติธรรมในการปกครอง  และการแบ่งปันผลประโยชน์

อาเจห์มีชื่อที่ถูกต้องและเรียกอย่างเป็นทางการว่า  รัฐเขตปกครองพิเศษอาเจห์ ( Prorinsi Daerah Istimewa Aceh )   ที่ได้ชื่อว่าเป็นรัฐเขตปกครองพิเศษนั้น  ก็เนื่องจากเป็นเมืองเก่าแก่     มีสภาพทางด้านเศรษฐกิจ    และสังคมที่มั่นคง   อีกทั้งมีความเป็นชนชาวอาเจห์สูง  ดังนั้นรัฐบาลจึงให้เป็นเขตปกครองพิเศษ       มีอำนาจในการปกครองท้องถิ่นในระดับหนึ่ง   อย่างไรก็ตามอำนาจดังกล่าว  ยังไม่อยู่ในระดับที่ชาวอาเจห์คิดว่าเพียงพอ   อาเจห์นี้ตั้งอยู่ตอนเหนือสุด  และตะวันตกสุดของเกาะสุมาตรา  รวมทั้งเป็นรัฐทางด้านตะวันตกสุดของประเทศด้วย         ประชาชนชาวอาเจห์นับถือศาสนาอิสลามอย่างเคร่งครัด  มีชาวอิสลามถึง  97.6 %   ชนพื้นเมือง  คือ ชาวอาเจห์   ชาวฆาโย  ภาษาท้องถิ่นคือภาษาอาเจห์     ในประวัติศาสตร์อาเจห์เป็นเมืองท่าเรือ  และช่องทางเดินเรือที่สำคัญของช่องแคบมะละกา   อีกทั้งยังมี  นำมันดิบ  และก๊าซธรรมชาติ  เป็นทรัพยากรที่สำคัญ       จากสภาพดังกล่าวทำให้ชาวอาเจห์มีความเป็นพื้นเมือง  และท้องถิ่นสูง   มีความภูมิใจในอดีตท้องถิ่นตน   ความเคร่งครัดในศาสนาทำให้มีความเชื่อในผู้นำทางศาสนาสูง   เมื่อประชาชนเห็นตัวอย่างการแบ่งแยกดินแดนของติมอร์ตะวันออก     และมีความรู้สึกว่าไม่ได้รับความยุติธรรมจากรัฐบาลกลาง      อีกทั้งยังมีผู้นำทางความคิด  เช่น   นักศึกษา  ผู้นำศาสนา       และมีกองกำลังที่เรียกร้องการแบ่งแยกดินแดนมาเป็นเวลานาน จึงยิ่งทำให้ความคิดในการที่จะเป็นประเทศเอกราชของตนเอง  กระจายวงกว้างออกไป    อีกทั้งทรัพยากรธรรมชาติที่มี    และความสำคัญของท้องถิ่นในฐานะ  ท่าเรือในช่องแคบมะละกา    ก็ได้ยิ่งทำให้ประชาชนชาวอาเจห์  คิดว่าสามารถแยกออกเป็นประเทศได้     ในสิ่งนี้ได้ส่งผลให้การเรียกร้องเป็นรูปธรรมมากขึ้น   และมีแนวโน้มไปสู่ทิศทางของการแบ่งแยกดินแดน  เช่น  ทหารจากส่วนกลางต้องถอนกำลังออกไปจากพื้นที่   และประธานาธิบดีก็ประกาศที่จะให้ลงประชามติถึงแม้ว่ายังไม่ได้รับความเห็นชอบจากสภาก็ตาม   

เราจึงสามารถที่จะวิเคราะห์กันได้ว่า   รัฐอาเจห์มีแนวโน้มของการที่จะได้ลงประชามติ       เพื่อขอแบ่งแยกดินแดน         หรืออย่างน้อยที่สุดก็จะได้รับอำนาจในการปกครองท้องถิ่นที่มากไปยิ่งกว่าเดิม  ( ปัจจุบันท่าทีของกองกำลังแบ่งแยกดินแดน  GAM  มีท่าทีแข็งกร้าวไม่ยอมเจรจาและจะขอแยกดินแดนเพียงสถานเดียวเท่านั้น )

เรียว   เรียวมีชื่อที่เรียกอย่างเป็นทางการว่า  รัฐเรียว  ตั้งอยู่ทางด้านตะวันออกของเกาะสุมาตรา    มีลักษณะเป็นหมู่เกาะ   มีอาณาเขตติดต่อกับมาเลเซีย และสิงค์โปรตอนใต้   เรียวเป็นเมืองท่องเที่ยวที่มีความสวยงามแห่งหนึ่ง ประชาชนส่วนมากนับถือศาสนาอิสลาม (92.4 %)  ชนพื้นเมืองที่นี่คือชนเผ่ามลายู    ในการที่อาเจห์ขอแบ่งแยกดินแดนนั้น    ก็ได้ทำให้คนในรัฐเรียวมีความคิดที่จะแบ่งแยกดินแดนจากอินโดนีเซียด้วยเช่นกัน   โดยในรัฐเรียวนี้       มีทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญคือ  ถ่านหิน,  ทอง  และน้ำมัน

สุมาตราใต้    รัฐสุมาตราใต้  มีเมืองเอกในปัจจุบันคือ   อูจุงปันดัง (Ujung Pandang)  หรือในอดีตมีชื่อเรียกว่า   มากัสซา  (Makassa)    ในพื้นที่นี้เคยเป็นอาณาจักรยิ่งใหญ่มาก่อน  มีวัฒนธรรม   และภาษาที่เด่นชัด  ภาษาพื้นเมืองคือ  ภาษาโตราชา (Toraja)  ชาวพื้นเมืองส่วนมากเป็นชาวบูกิส (Bugis)  ซึ่งเป็นชาวทะเลที่มีความสามารถ   (เคยมีประวัติเล่าว่า  ในสมัยสมเด็จพระนารายมหาราชก็ได้มีการว่าจ้างชาวบูกิสนี้มาทำการสร้างเรือ   และกองทัพเรือขึ้นมาในอาณาจักรศรีอยุธยาของไทย)   ด้วยความเป็นพื้นเมืองที่สูง  ความภาคภูมิใจในอดีตของภูมิภาคตน  ได้ส่งผลให้ในพื้นที่นี้มีการก่อความวุ่นวายอยู่เสมอ  และมีความพยายามในการขอแบ่งแยกดินแดนออกไป

มาลูกู    รัฐมาลูกู  ตั้งอยู่ทางด้านตะวันออกของเกาะสุราเวสี  และด้านตะวันตกของรัฐอิเรียนจายา   มาลูกูมีสภาพเป็นหมูเกาะ    มีชนพื้นเมืองคือพวก  เตอร์นาเต้ (Ternate)  ซึ่งมีภาษาท้องถิ่นเป็นของตนเอง  อาณาจักรเตอร์นาเต้ เคยเป็นอาณาจักรที่มีมาตั้งแต่อดีตอาณาจักรหนึ่ง  ประชาชนนับถือศาสนาอิสลาม 54 % คริสต์ 44.3  %  ทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญคือ  น้ำมันดิบ  

ในรัฐมาลูกูนี้มีการก่อการร้าย  เพื่อขอแบ่งแยกดินแดนมาเป็นเวลานานโดยเฉพาะในพื้นที่  ฮามาเฮลา (Hamahera)  ซึ่งเป็นเกาะอยู่ทางด้านทิศเหนือของรัฐ   นอกจากนี้ในเมืองอัมบน (Ambon)  ก็ยังมีการต่อสู้กันเองของชาวมุสลิมกับชาวคริสต์อยู่อย่างสม่ำเสมอ 

อิเรียนจายา   รัฐอิเรียนจายา  เป็นรัฐที่อยู่ด้านตะวันออกสุดของประเทศอินโดนีเซีย  ติดกับประเทศปาปัวนิวกินี   ในรัฐนี้  ประชาชนค่อนข้างที่จะมีความเป็นชนพื้นเมืองที่แตกต่างออกไปอย่างสิ้นเชิงกับพื้นที่อื่น  ทั้งทางด้านร่างกาย   และเผ่าพันธ์  อีกทั้งศาสนาของคนส่วนใหญ่  ก็คือ  ศาสนาคริสต์ที่มีอยู่  87 %  ในขณะที่มีศาสนาอิสลามอยู่  12 %  ชนพื้นเมืองคือ  ชาวอัสมัส (Asmat)     ในพื้นที่อิเรียนจายานี้  ยังคงล้าหลังอยู่มาก  ทรัพยากรธรรมชาติเช่น  ป่าไม่  และแร่ธาตุต่าง ๆ ยังไม่ได้ถูกนำมาใช้     เนื่องจากความแตกต่างทางด้านศาสนา ทำให้ในพื้นที่นี้มีกองกำลังแบ่งแยกดินแดนที่เรียกตนเองว่า  OPM Lagipula   ซึ่งในอดีตได้รับการสนับสนุนจากปาปัวนิวกินีอย่างเป็นเผย   จนเมื่ออินโดนีเซียได้มีความสัมพันธ์อันดีต่อ  ปาปัวนิวกินีก็ได้ทำให้ปัญหานี้เบาบางลงไป    แต่แนวความคิดและกองกำลังในการแบ่งแยกดินแดนก็ยังคงไม่หมดไป

อนาคตของอินโดนีเซีย      รัฐ  26   รัฐของอินโดนีเซียที่ยังคงเหลืออยู่ในขณะนี้     ยังไม่มีความแน่นอนว่าจะไม่ลดลงไปอีก  อันเนื่องมาจากปัญหาของการแบ่งแยกดินแดนที่กำลังประทุขึ้นมา   หลังจากที่ความพยามยามในการแบ่งแยกดินแดนได้ถูกกดลงไป  จากระบบการปกครองที่เคร่งครัดในสมัยประธานาธิบดีซูฮาร์โต    และระบบทหารที่ค่อนข้างจะดูแลลงไปถึงในระดับหมู่บ้าน  โดยการที่มีเจ้าหน้าที่ของทหารเข้าไปชี้นำ  และตรวจสอบผู้นำท้องถิ่น 

ประชาชนที่ต้องการแบ่งแยกดินแดน   เพราะมีความคับแค้นใจในสภาพของสังคมปัจจุบัน     เมื่อได้มีการนำหรือชี้นำจากผู้นำในท้องถิ่น  สร้างกระบวนการแบ่งแยกดินแดนขึ้นมา   อาศัยกระแสของสังคมโลก  ก็จะสามารถทำให้ประเทศอินโดนีเซียต้องแบ่งแยกดินแดนออกไปได้ 

รัฐบาลอินโดนีเซียเท่านั้นที่จะเป็นผู้แก้ปัญหานี้  การแก้ปัญหาที่เหมาะสม   สอดคล้องกับความต้องการของประชาชนในแต่ละพื้นที่   การประสานประโยชน์ให้เกิดความสมดุลย์ของผู้นำในท้องถิ่น  และผู้มีอิทธิพลในแต่ละท้องถิ่นกับรัฐบาลกลาง   จะเป็นตัวกำหนดผลในการแก้ปัญหานี้   การมอบอำนาจในการปกครองตนเองให้มากขึ้นต่อท้องถิ่น  อาจเป็นหนทางหนึ่งในการแก้ไข 

บทสรุป

ความขัดแย้งในสังคม มิได้เคยหมดสิ้นไปจากโลก  ความขัดแย้งที่เกิดขึ้นต่อสังคมของโลก      ก็จะเป็นความขัดแย้งระหว่างภูมิภาคหรือระหว่างประเทศ      ที่มีปัญหามาจากความแตกต่างกันของผู้คน  และความเห็นแก่ตัวเห็นแก่พวกพ้องของมนุษย์      ความขัดแย้งที่เกิดขึ้นต่อสังคมรัฐชาติ   ก็จะเป็นความขัดแย้งภายในชาติเอง   เป็นความขัดแย้งระหว่างกลุ่มชนภายในชาติ  ที่มีความแตกต่างกันไป   มีความเห็นแก่ตัว    เห็นแก่พวกพ้องที่มีความเหมือนกันของแต่ละกลุ่มที่ต่างกันไป    ความขัดแย้งภายในชาตินี้ถ้าระดับความรุนแรงเพิ่มมากขึ้น    นั้นก็หมายถึงการแตกแยกของชนในชาติ  การแตกแยกของอำนาจปกครองประเทศ  และดินแดน นั่นก็คือ  การแบ่งแยกดินแดนที่กำลังเกิดขึ้นนั่นเอง

หลังสงครามเย็นได้สงบลงไปเมื่อไม่นานมานี้   ประเทศในโลกได้เพิ่มขึ้นมาอีกหลายสิบประเทศ   เป็นผลจากความขัดแย้งภายในประเทศที่เรียกว่า  การแบ่งแยกดินแดน    สหภาพโซเวียตเดิม   ที่เคยได้ชื่อว่าเป็นมหาอำนาจที่ยิ่งใหญ่ของค่ายคอมมิวนิสต์ ที่มีศักยภาพเท่าเทียมกับสหรัฐอเมริกา   เมื่อเผชิญกับความขัดแย้งภายในที่เรียกว่า  สงครามแบ่งแยกดินแดน   ก็ไม่สามารถที่จะใช้ศักยภาพที่มีอยู่แก้ปัญหาได้อย่างเหมาะสมจนประเทศต้องแตกกันออกไป   และยังคงไม่ได้หยุดอยู่เพียงเท่านี้   การสู้รบเพื่อการแบ่งแยกดินแดนในเชสเนียก็ยังคงเกิดขึ้นอยู่   กำลังทางทหารจำนวนมาก  ที่รัสเซียทุ่มเทเข้าไปในพื้นที่ยังไม่ได้ส่งสัญญาณออกมาว่าปัญหาจะสงบหรือไม่     และเมื่อถูกตอกย้ำและแทรกแซงจากสังคมโลกด้วยข้อหา  สิทธิมนุษย์ชน   และมนุษย์ธรรมแล้ว  เรายังไม่รู้ว่าผลจะออกมาเป็นอย่างไร

ประเทศอินโดนีเซีย      เป็นประเทศที่เพิ่งได้รับเอกราช มาเมื่อ  54  ปีที่แล้วนี้เอง  หลังจากถูกปกครองแบบอาณานิคม  จากมหาอำนาจตะวันตกประเทศหนึ่งในเวลานั้น   ในปัจจุบัน  ระบบการปกครอง,  การรวมชาติ  และความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของชาติ    ยังไม่สามารถที่จะเชื่อมกันได้อย่างสนิท       ถึงแม้ว่าจะได้มีการใช้ระบบที่ควบคุมเคร่งครัดอย่างไรก็ตาม   อีกทั้งในประวัติศาสตร์ของอินโดนีเซียเอง ก ก็มิได้เอื้ออำนวยต่อความเป็นรัฐชาติเดียวกันนัก    เพราะความแตกต่างกันในหลายด้าน   รวมทั้งการอยู่กันแบบอาณาจักร  ที่ไม่ขึ้นต่อกันมาก่อน,       สภาพภูมิประเทศเองก็เป็นอุปสรรค   ต่อการที่จะสร้างความเจริญให้ทั่วถึงกัน    อีกทั้งทะเลยังเสมือนเป็นสิ่ง มาแบ่งประเทศออกไป,   ประชาชนของอินโดนีเซียเองก็มีความหลากหลายของคนที่อพยพมาอยู่ในห้วงแรก ๆ  มากมาย   ทำให้เกิดความแตกต่างทางเผ่าพันธ์ในแต่ละพื้นที่,  ด้วยเคยผ่านการปกครอง     ที่ผู้ครองรัฐนับถือศาสนาที่แตกต่างกันไป    ในแต่ละยุคสมัยโดยผ่านการนับถือศาสนาพุทธ,  ฮินดู,  อิสลาม  และคริสต์ในบางพื้นที่    ได้ส่งผลให้    วัฒนธรรมประเพณี,   ภาษา   และความเชื่อของประชาชนมีความหลากหลายมากมาย,    เศรษฐกิจของประเทศที่กระจุกตัวอยู่ในเกาะชวาเท่านั้น    พร้อม ๆ กับการอาศัยอยู่ในเกาะชวาอย่างหนาแน่นถึงกว่าครึ่ง   ได้ส่งผลลบต่อทั้งในเกาะชวาเอง     และการก่อกำเนิดความไม่พอใจในเกาะอื่น ๆ ที่ความเจริญไปไม่ถึง  ผนวกกับปัญหาเศรษฐกิจตกต่ำและหนี้สินของชาติในปัจจุบัน   ส่งผลในทางลบต่อรัฐบาลกลางทั้งสิ้น     ทรัพยากรที่มีกระจายกันไปในแต่ละพื้นที่   ซึ่งในบางท้องถิ่นนั้นถือได้ว่ามีอยู่มากพอต่อการพร้อมที่จะแยกออกเป็นประเทศหนึ่งได้     

บ่อเกิดของปัญหาดังที่กล่าวมานี้        ก็ขึ้นอยู่กับขีดความสามารถของรัฐบาลเองว่า  จะมีความเข้มแข็ง   ชาญฉลาดในการเผชิญ  และแก้ปัญหามากน้อยเพียงใด    การปกครองด้วยระบอบใดระบอบหนึ่ง  ที่นำเอาแบบอย่างต่างชาติมา    อาจมิใช่สูตรสำเร็จที่จะนำมาใช้ในการแก้ปัญหา     เพราะพื้นฐานของปัญหานั้น   เป็นเรื่องของประชาชน    และประชาชนในท้องถิ่นนั้น    มีความต้องการ  มีแนวความคิด  มีวิธีการแก้ปัญหาที่แตกต่างกันออกไป 

นอกจากนี้แล้ว ปัญหาการแบ่งแยกดินแดนถือว่าเป็นการก่อความไม่สงบประการหนึ่ง  ที่กลุ่มต่อต้านกระทำต่อรัฐชาติ     ซึ่งปัญหานี้มิใช่ปัญหาทางด้านใดด้านหนึ่งเพียงด้านเดียว  แต่เป็นปัญหาที่ผูกพันธุ์กันทั้งในเรื่องของ  การเมือง  เศรษฐกิจ  และสังคมจิตวิทยา      ดังนั้นในการแก้ไขจะต้องกระทำไปในทุกด้าน        และจะต้องกระทำการป้องกันมิให้เกิดหรือมิให้การก่อการรุกลามไป   อีกทั้งจะต้องมีการพัฒนาประเทศในทุกด้าน   เพื่อให้ประชาชนทุกหมู่เหล่าเกิดความพึงพอใจในสภาพที่เป็นอยู่   การที่จะแก้ไขปัญหาการแบ่งแยกดินแดนให้ได้นั้น     รัฐบาลคงจะต้องพิจารณา ความสัมพันธ์ระหว่างรัฐบาลกลางกับรัฐบาลท้องถิ่นที่เหมาะสมให้ได้       รัฐบาลจะต้องกำหนดอำนาจ  และบทบาทของรัฐบาลกลางกับรัฐบาลท้องถิ่น    ให้มีความพอดี    ที่จะทำให้เกิดความพึงพอใจต่อประชาชนในท้องถิ่น  และสามารถดำรงความเป็นรัฐชาติให้อยู่ต่อไปได้

บทเรียนของหลายประเทศ    ซึ่งก็รวมทั้งประเทศอินโดนีเซียที่เป็นเพื่อนบ้านใกล้ชิดของเราเอง     คงจะเป็นข้อคิดให้กับประเทศไทยเรา    ทั้งนี้ก็เพื่อคิดหรือเตรียมการไว้ก่อน  เพื่อมิให้ปัญหาการแบ่งแยกดินแดน   ได้ก่อกำเนิดขึ้นมาในประเทศไทย  จะเห็นได้ว่าในพื้นที่ภาคใต้ของไทยเรานั้นในอดีตก็ได้มีปัญหาในลักษณะนี้เกิดขึ้นมา  และในปัจจุบันก็ได้มีการโยนหินถามทาง   ด้วยการปฏิบัติการหลายอย่าง   เช่น  การใช้ธงที่มิใช่ธงไทยขึ้นในพื้นที่,  การก่อการร้ายของกลุ่มกองโจร     เป็นต้น      การปฏิบัติการดังกล่าวเป็นเสมือนกับการถามรัฐบาลว่า    พร้อมหรือไม่กับการรับสถานการณ์ในการแบ่งแยกดินแดน ที่อาจเกิดขึ้นมาได้     และรัฐบาลมีการป้องกันมากน้อยเพียงใด  ที่จะไม่ให้ปัญหาต่าง ๆ บานปลายออกไป  การพัฒนาของรัฐบาลอยู่ในระดับที่คนในท้องถิ่น   ที่อาจมีความแตกต่างกันไปบ้างมีความพึงพอใจมากน้อยเพียงใด

บรรณานุกรม กระทรวงต่างประเทศอินโดนีเซีย, INDONESIA 1996 : AN OFFICIAL HANDBOOK, (DEPLU, JAKARTA INDONESIA, ค.ศ. 1998) (http://www.deplu.go.id) DEPDIKBUD, KAMUS BESAR BAHASA INDONESIA, ( BALAI PUSTAKA , JAKARTA INDONESIA, ค.ศ. 1996 ) ( กระทรวงศึกษาธิการและวัฒนธรรม, พจนานุกรมใหญ่ภาษาอินโดนีเซีย, พ.ศ. 2539 )  LEMBAGA KETAHANAN NASIONAL RI, KEWIRAAN, JUNI 1997 ( สถาบันวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร, การป้องกันประเทศ, มิถุนายน 2540 ) กองทัพบก, คูมือราชการสนาม ว่าด้วย การป้องกันและปราบปรามการก่อความไม่สงบ รส. 100 – 20,  พ.ศ. 2540

 

 

 

 

 

 

 

 

 

บทความที่ได้จบลงไปนี้   ก็หวังแต่เพียงว่าบทเรียนต่าง ๆ ที่เราจะพอมีทั้งในประเทศของเราเองในอดีต   หรือบทเรียนในประเทศเพื่อนบ้านของเรา  คงจะพอทำให้เราได้เห็นถึงปัญหาต่าง ๆ ที่กำลังเกิดขึ้นในสังคมโลก   และปัญหาดังกล่าวอาจเกิดขึ้นกับสังคมประเทศของเราในวันใดวันหนึ่งข้างหน้าก็ได้     เพื่อความไม่ประมาท  คงมิใช่การเสียหายที่เราจะได้ศึกษาและป้องกันเอาไว้เสียก่อน    เพราะถ้าความขัดแย้งของคนในชาติลักษณะนี้เกิดขึ้นมา  ความสูญเสียมิใช่สิ่งเล็กน้อย  เราคงยังจำกันได้   การสู้รบของรัฐบาลกับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย    เราต้องสูญเสียชีวิตไปเป็นเรือนหมื่น   ที่ต้องบาดเจ็บพิการอีกเกือบสองหมื่น   ทรัพย์สิน  และทรัพยากรที่ต้องสูญเสียไปอีกคณานับ    สุดท้ายใครชนะ    และใครแพ้  ที่ชัดเจนที่สุดก็คือ  ประเทศชาติไทยของเราเสียหายและพ่ายแพ้ภัยตนเอง   เหตุการณ์เช่นนี้คงไม่มีคนไทยคนใดต้องการให้เกิดขึ้น   และผมก็หวังว่ามันจะไม่เกิดขึ้นอีกในอนาคตตลอดไป