ห้วยสัตว์เล็ก – ห้วยสัตว์ใหญ่
ลำห้วยสองสายนี้ อยู่ในผืนป่าอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานทางด้านทิศใต้ อยู่ในเขตอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ห้วยสัตว์เล็กไหลขนานคู่มากับห้วยสัตว์ใหญ่ แล้วมารวมกับห้วยสัตว์ใหญ่ บริเวณหมู่บ้านกระเหรี่ยง ปาเกอะญอ ก่อนจะไหลลงแม่น้ำปราณบุรี ผืนป่าด้านนอกถูกแผ้วถางเป็นที่ทำไร่ของชาวกระเหรี่ยง แต่เลยเข้าไปจนถึงเทือกเขาตะนาวศรียังคงเป็นป่าอุดมสมบูรณ์
ห้วยสัตว์ใหญ่ หรืออีกชื่อหนึ่งว่า แม่น้ำสัตว์ใหญ่ กับห้วยสัตว์เล็กทั้งสองนี้มิได้มีจุดท่องเที่ยว หรือสถานที่สำคัญ แต่ที่เอามาเอ่ยถึงก็เพราะผืนป่าแห่งนี้อยู่ติดกับเทือกเขาตะนาวศรี และติดต่อกับจังหวัดเพชรบุรี – ประจวบคีรีขันธ์ ในอดีตเคยเป็นพื้นที่สีชมพูมาก่อน ผู้ที่อาศัยอยู่จะเป็นกระเหรี่ยงทั้งหมด เส้นทางการเดินทางติดต่อกับตัวเมืองไม่มี ต้องอาศัยเดินป่าออกมาเท่านั้น ซึ่งมีหมู่บ้านหนองพลับเป็นหมู่บ้านสุดท้าย ถ้าเข้ามาจากหัวหิน ในปี พ.ศ. ๒๕๑๐ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ทรงประทับที่พระราชวังไกลกังวล ทรงให้ตำรวจพลร่มค่ายนเรศวรหัวหิน ไปตั้งฐานปฏิบัติการในป่าห้วยสัตว์ใหญ่ เป็นป่าลึกใกล้ชายแดนไทย – พม่า ช่วงต้นเดือนมีนาคม พ.ศ. ๒๕๒๐ ฐานปฏิบัติการของตำรวจพลร่มหัวหิน ถูก ผ.ก.ค.โจมตี คราวนั้น พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ทรงประทับอยู่ที่พระราชวังไกลกังวลหัวหิน ตรัสให้มีการสร้างทางเข้าไป โดยตัดผ่านป่าเขาตะเมาะใหญ่ และได้ทรงเสด็จไปเยี่ยมผู้ที่ปฏิบัติการที่ฐานถูกโจมตี เพื่อเป็นขวัญและกำลังใจแก่เจ้าหน้าที่ ซึ่งเป็นอันตรายมากเนื่องจากอยู่ในป่าลึกติดชายแดน
จากหมู่บ้านกระเหรี่ยงปาเกอะญอ ไปตามลำห้วยสัตว์เล็ก จะมีทางเดินเท้าที่ใช้เดินหาของป่าเป็นประจำ ผ่านไร่กระเหรี่ยงเป็นช่วง ๆ หลังสุดท้ายจะมีต้นมะพร้าวสูงอายุเกือบร้อยปีอยู่ต้นหนึ่ง จากนั้นจะเป็นทางเดินป่าสลับเดินไปตามลำห้วย ใช้เวลาวันหนึ่งเต็ม ๆ จะถึงเชิงเขาตะนาวศรี บนเขาไม่แหล่งน้ำจึงต้องนำน้ำไปด้วย เส้นทางเดินสบายแต่ค่อนข้างชัน ผ่านป่าหนาทึบสูงเสียดฟ้า ถ้าเดินตัวเปล่าไม่มีเป้ก็ใช้เวลาประมาณ ๒ ชั่วโมงก็จะถึงสันเขาตะนาวศรี บนสันเขาจะมีทางเดินเป็นบางช่าง ส่วนมากจะเป็นป่ารกและสูงชัน ไม่มีสัตว์ใช้เดินเพราะบางช่วงเป็นป่าไผ่ หรือเป็นสันเขาแคบและสูงชันไม่สามารถที่จะเดินผ่านไปได้ อีกทั้งเป็นหน้าทั้งสองด้าน สัตว์ใหญ่ไม่สามารถใช้เดินได้ โดยเฉพาะช้าง กระทิง วัว หรือกวาง คงมีแต่ทางเดินตัดข้ามสันเขา แต่ก็เป็นทางร้างไม่มีสัตว์ใช้เดินนานกว่าสิบปี ร่องรอยของคนเดินก็มีอยู่บ้าง หรือแนวเชื่อมสันเขาหลายแห่งหายากมาก ถ้าเดินผิดทางก็ลงเขาทำให้เสียเวลา
การที่จะเดินบนสันเขาตามแนวเทือกเขาตะนาวศรี โดยไม่ต้องลงจากสันเขาเลย จึงไม่สามารถที่จะทำได้ บางวันเดินทางทั้งวันได้ ๓ - ๔ ก.ม. เท่านั้น เทือกเขาที่เรามองเห็นแต่ไกลติดพืดต่อกัน แต่มันหาเป็นเช่นนั้นไม่ ต้องเดินขึ้น ๆ ลง ๆ ตลอดทาง ส่วนของห้วยสัตว์ใหญ่หรือแม่น้ำสัตว์ใหญ่ ต้นน้ำเกิดจากเทือกเขาตะนาวศรี ไหลคดเคี้ยววกวนมาตามภูเขาที่สูงชัน ต้องใช้เวลาเดินทาง ๔ - ๕ วัน จะมีเส้นทางเดินป่าจากห้วยสัตว์เล็ก ตัดข้ามเขาตรงไปต้นน้ำห้วยสัตว์ใหญ่ เดินลัดเลาะแนวชายแดนตัดข้ามภูเขาไปต้นแม่น้ำเพชรบุรี ช่วงก่อนปี ๒๕๔๐ เคยพบมีโรงเรือนที่พักหรือโรงเรียน มีตำราหนังสือกระเหรี่ยง สำหรับเด็กนักเรียน
ห้วยสัตว์ใหญ่มีลำห้วยปากทวาร ห้วยสัตว์มะค่า และห้วยสัตว์เล็ก เป็นเส้นเลือดใหญ่คอยหล่อเลี้ยง อุปสรรคที่สำคัญในการเดินทางคือ น้ำลึกท่วมหัวและเป็นหน้าผาแคบสูงชัน เกิดจากภูเขาติดเป็นเทือกเดียวกันแล้วถูกน้ำไหลเซาะจนขาด จึงทำให้เป็นช่องแคบและแอ่งน้ำลึกท่วมหัว ซึ่งจะเป็นช่วงต้นน้ำ โดยเดินมาจากต้นน้ำประมาณวันหนึ่งก็จะพบช่องผา ถ้าเป็นหน้าน้ำไม่สามารถที่จะเดินได้เลย การเดินทางก็ต้องแบกของลุยน้ำถึงคอบ้าง ว่ายน้ำลึกท่วมหัวมาบ้าง แต่พอเลยมาแล้วจะเดินได้ดีเนื่องจากเป็นที่ราบ ตลอดริมฝั่งลำห้วยจะมีไม้ตะเคียนต้นใหญ่ขนาด ๓ – ๔ คนโอบ และป่าไผ่ผากหนาทึบ มีร่องรอยของช้างหากินอยู่บ้าง คงไม่เกินสองตัว
บริเวณห้วยปากทวาร จะมีฐานปฏิบัติการของตำรวจพลร่ม ค่ายนเรศวรหัวหิน ห้วยปากทวารนี้เป็นเส้นทางตัดไปต้นแม่น้ำเพชรบุรี จึงต้องมีการตั้งฐานไว้เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๓๐ - ๓๑ เลยลงมาอีกจะเป็นฐานปฏิบัติการของตำรวจพลร่มหัวหิน ค่ายนเรศวรเหมือนกัน เรียกว่า ฐานปฏิบัติการ ห้วยสัตว์ใหญ่ มาตั้งอยู่เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๑๐ เดิมฐานตั้งอยู่บนเนินเขา ปี พ.ศ. ๒๕๒๐ ถูกโจมตี ต่อมาจึงย้ายลงมายังพื้นที่ราบ ห่างฐานเดิมไม่กี่ร้อยเมตร ยังมองเห็นเสาวิทยุตั้งอยู่ ฐานแห่งใหม่ปรับปรุงให้มีสนามบินสำหรับเครื่องบินเล็ก ปัจจุบันใช้เป็นเฉพาะสนาม ฮ. ในการสับเปลี่ยนกำลังพลและส่งเสบียง ฐานแห่งนี้ หลังจากที่ถูก ผ.ก.ค. โจมตี พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ฯ ได้มาเยี่ยมเป็นขวัญและกำลังของผู้ปฏิบัติหน้าที่
ฐานปฏิบัติการ ห้วยปากทวาร - ห้วยสัตว์ใหญ่ ระหว่างสองฐานนี้ใช้เวลาเดินเท้าประมาณ ๔ – ๕ ชั่วโมง ทางเดินส่วนมากต้องเดินลุยน้ำไปตามห้วยสัตว์ใหญ่ ถึงแม้ว่าสภาพพื้นที่จะไม่สูงชันก็ตาม แต่ไม่มีทางด่านสัตว์ ทางเดินที่มีก็จะรกเป็นป่าหนาม ป่าแถบนี้ไม่ช้างป่ามาหากินเป็นโขลง ถ้าเป็นหน้าฝนหรือน้ำหลากจะใช้เดินทางไม่ได้ เพราะน้ำลึกและไหลแรง ต้องเดินทางด้วย ฮ. เท่านั้น
ป่าไม้ในผืนป่าห้วยสัตว์เล็กและห้วยสัตว์ใหญ่ ยังคงคงอุดมสมบูรณ์ ไม่ถูกแผ้วถางทำลายหรือตัดไม้ ก็เพราะได้ตำรวจพลร่มนี้คอยรักษาเอาไว้ก่อนที่จะประกาศให้เป็นพื้นที่อุทยานแห่งชาติในปี พ.ศ. ๒๕๒๖ นักรบผู้กล้ารักษาประเทศชาติปกป้องกันภัยจากผู้รุกราน แล้วยังรักษาทรัพยากรธรรมชาติให้คงเอาไว้อีก
เมื่อเอ่ยชื่อถึง ตำรวจพลร่ม น้อยคนนักที่จะรู้จักนักรบผู้กล้าเหล่านี้ ตำรวจพลร่มหัวหิน ค่ายนเรศวร คือนักรบผู้กล้าในอดีตจนถึงปัจจุบัน แต่ไม่มีการเอ่ยถึงในสื่อ ต้องปฏิบัติหน้าที่ในป่าและในเมือง ทั้งยามที่บ้านเมืองวุ่นวายและสงบ ในปัจจุบันก็ยังต้องลงไปปฏิบัติหน้าที่ในภาคใต้ จนแทบไม่มีจำหน้าที่คอยปฏิบัติสับเปลี่ยนประจำฐานต่าง ๆ ในเขตนี้ ผืนป่าแถบนี้ยังปก เพราะนักรบยัง(มี)
